Edukacja, młodzież i kultura współczesna. Kilka uwag o teorii i praktyce pedagogicznej - Melosik, Zbyszko (Chowanna, 2003)
Celem artykułu jest ukazanie wybranych współczesnych przemian kulturowych i dyskusja implikacji, jakie (potencjalnie) przynoszą one dla teorii i praktyki edukacyjnej. Autor jest świadomy tego, iż opisuje tylko jeden z „otaczających nas światow”, pomijając inne (np. świat tej młodzieży, która przyjmuje „liberalną wersję sukcesu” i traktuje życie jedynie jak drabinę, po ktorej należy się wspinać). Autor jest więc świadomy pewnej arbitralności i „częściowości” mojej narracji oraz nie twierdzi, że jest ona „prawdziwa”, „lepsza niż inne” lub „ostateczna”. Natomiast przyjęcie odmiennej perspektywy analitycznej przyniosłoby inne rezultaty badawcze (Melosik, 1996, s. 59). Opisywane tendencje kulturowe są z perspektywy pedagogicznej bardzo ważne i że stanowią jedno z najistotniejszych „wyzwań” dla wspołczesnych nauk o edukacji. Szuka „edukacji adekwatnej”, zarowno w kontekście teorii, jak i praktyki, takiej, która wywiera realny wpływ na młode pokolenie i która może stanowić źrodło zmiany społecznej. „Adekwatność” nie oznacza w tym kontekście nic innego, jak „wrażliwość” na otaczającą nas rzeczywistość i jej przemiany oraz otwarcie na nowe propozycje w zakresie poznawania, wyjaśniania i opisywania świata, jak również na nowe idee. To z kolei wiąże się ze stałą gotowością do rezygnacji z dotychczasowych nawykow myślenia, do kwestionowania własnych „konceptualnych schematow”. Nie ulega wątpliwości, że świat, w ktorym żyjemy na przełomie wiekow (i tysiącleci), jest zupełnie inny niż ten, ktory pamiętamy z naszego dzieciństwa. Upadek Wielkiej Metanarracji socjalizmu, wprowadzenie demokracji politycznej i wolnego rynku, jak rownież oczywista inwazja zachodniej kultury popularnej i ideologii konsumpqi — wszystko to zasadniczo zmieniło społeczno-kulturowe warunki, ktorym odpowiadać winna edukacja i pedagogika (zarowno jako teoria, jak i praktyka). Rzeczywistość nie jest już monolityczna i jednoznaczna, staje się niejednorodna i sfragmentaryzowana, pełna tysięcy „małych”, sprzecznych z sobą narraqi. Trudno się w niej odnaleźć i trudno ją opisać, a najtrudniej odpowiedzieć na pytania: Jak(im) być?”, „w jaki sposob żyć?”, Jak wychowywać?”. A jednak — jako pedagodzy — musimy podjąć te problemy, ponieważ stanowią one istotę pedagogiki jako teorii i praktyki..