Paradygmat edukacji podmiotowej w kontekście analiz modalnościowych - Minczanowska, Aleksandra (Chowanna, 2009)
Pomimo długotrwałego podkreślania podwójnie podmiotowego procesu nauczania i uczenia się (w który powinien być zaangażowany uczeń), zmiany w teorii pedagogicznej zachodzą bardzo powoli. Przyczyny tego zdają się tkwić w możliwościach intelektualnych nauczycieli, ich wiedzy, doświadczeniu, a także motywacji, aspiracjach, postawach i poglądach. W artykule przedstawiono profil współczesnego nauczyciela jako realizatora założeń paradygmatu edukacji subiektywnej. Zawiera on również pewne wskazówki dotyczące postępowania nauczycieli, którzy pragną wdrażać w praktyce zasady tego paradygmatu. Oznacza to, że przedstawione zostały dwa wymiary sfery edukacyjnej: wymiar realistyczny, ukształtowany na podstawie wyników własnych badań nad praktyczną realizacją założeń wspomnianego paradygmatu. Drugi wymiar to potencjalna sfera edukacyjna, ukazana poprzez sformułowanie dyrektyw, nakazów i konieczności związanych z postępowaniem nauczycieli, jeśli pragną oni wcielić w życie zasady subiektywnego paradygmatu edukacyjnego. Biorąc to pod uwagę, kontekst modalny zagadnień przedstawionych w artykule jest oczywisty. Wprowadzane zmiany w wielu przypadkach okazują się powierzchowne, realizowane jedynie częściowo, czyli w sposób niespójny i chaotyczny. Można sądzić, że stworzenie miłej atmosfery, uśmiech czy życzliwy gest wobec uczniów wystarczą do rozwiązania problemu. To jednak za mało. Współczesna wiedza o tym, że należy być dla siebie „miłym i pomocnym”, podkreśla fakt, że człowiek staje się kimś, gdy staje się sobą. Wówczas proces edukacji staje się jednocześnie nieustannym doświadczeniem, poszukiwaniem i tworzeniem własnej osobowości. W takim procesie postawy nauczycieli wobec uczniów nie mogą pozostać niezmienne.