Pedagogika specjalna wobec aktualnych sytuacji i problemów życiowych osób niepełnosprawnych - Dykcik, Władysław (Chowanna, 2003)
Nowe wymiary życia społecznego ludzi w Polsce na przełomie XX i XXI wieku zaznaczyły się pogłębioną i szeroką dyskusją nad istotą rozwoju tożsamości pedagogiki specjalnej jako teorii i jej społecznymi funkcjami, zwłaszcza kiedy edukacja i pomoc specjalna osobom niepełnosprawnym ma być dostosowana do standardow przyjętych w większości krajow europejskich według hasła „niepełnosprawny - pełnoprawny obywatel Europy”. Kraje Unii Europejskiej postulują przede wszystkim zbliżenie systemow oświatowych i realizowanie priorytetow, które dotyczą: rowności szans życiowych i edukacyjnych, poprawy i modernizacji jakości kształcenia, rehabilitacji zawodowej i społecznej, dostosowania ich do potrzeb rynku pracy i zatrudnienia, a także normalizacji życia w sferze kultury, sztuki i sportu. Problemy inwestowania w człowieka dotyczą szczegolnie sytuacji i potrzeb życiowych osob niepełnosprawnych, ktore w sposob wyjątkowy narażone są na lęki psychiczne i zagrożenia społeczno-cywilizacyjne wspołczesnego świata, w ktorym dostrzega się zarowno rozdroża, jak i nadzieje. Teoretyczny i empiryczny dorobek pedagogiki specjalnej, widoczny szczegolnie w jej aplikacyjnych funkcjach, dotyczy głownie kształtowania się nowych koncepcji filozofii sensu życia, rozwoju i wychowania jednostek niepełnosprawnych. Metodologiczna niejednolitość, interdyscyplinarność, kompleksowość, pragmatyzm, prakseologizm i empiryczny realizm tworzyły nowe teoretyczne paradygmaty sposobu uprawiania nauki oraz dostrzegania wartości i jakości życia każdego człowieka jako ostatecznego celu praktycznych funkcji nauk pedagogicznych oraz dyscyplin pokrewnych z ich pogranicza, w szczegolności pedagogiki resocjalizacyjnej i społecznej. W nowych orientacjach naukowo-badawczych charakterystyczne jest ciągłe poszukiwanie teoretycznych kontekstow rozwoju pedagogiki specjalnej, w ktorych zaznacza się wyraźne przejście „od tradycjonalizmu do ponowoczesności” w rożnych obszarach problemowych, w aktualnych perspektywach metodologicznych oraz interdyscyplinarnych wspołzależnościach i społecznych uwarunkowaniach.