Samokształtowanie człowieka jako wartość poznawcza pedagogiki ogólnej - Gołek, Bartłomiej (Chowanna, 2016)
Kwestia samokształcenia człowieka, czyli kształtowania własnej osobowości, jest obecnie przedmiotem dyskusji w różnych dyscyplinach naukowych, w tym w filozofii, pedagogice i psychologii. W zależności od podejścia przyjętego w danej dyscyplinie, podkreśla się różne aspekty tego procesu, w tym poznawcze, społeczne, moralne i kulturowe. Podobne pojęcia to: samorealizacja, autokreacja, autorealizacja, autokształcenie, praca nad sobą i samokształcenie, czyli tzw. „samostanie się”. Samokształcenie jest procesem rozwoju jaźni, całej osobowości człowieka i jest to twórczy proces poznawania i realizacji wartości osobistych i moralnych, będący świadomą pracą nad sobą we wszystkich możliwych formach i zakresach. Podczas gdy proces samokształcenia, czyli samodzielnego zdobywania wiedzy i umiejętności, jest czasami podkreślany we współczesnych programach nauczania i raportach edukacyjnych, kwestia samokształcenia osobowości, pracy nad sobą, procesu stawania się w aspekcie aksjologicznym – kwestia samokształcenia – jest odsuwana na bok. Proces kształtowania się struktury aksjologicznej w człowieku nie ma końca – nie ma takiego momentu w biografii człowieka, w którym jego osobowość byłaby w pełni zdefiniowana. Istnieje potrzeba dalszych badań nad różnymi czynnikami procesu samokształcenia i jego związkiem z pedagogiką ogólną.