Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Chowanna

Po co humanistyka? Edukacja w czasach kryzysu

Leszek Koczanowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 43-56

Jednym z powszechnie akceptowanych znaków naszych czasów jest przekonanie, że kultura przeżywa kryzys. W tym kontekście należy ponownie ocenić rangę nauk humanistycznych. Tradycyjnie nauki humanistyczne były postrzegane jako podstawowy element edukacji kulturowej (Bildung), a ich celem było kształtowanie w młodych ludziach cnót moralnych, które miały ich prowadzić w działaniach w świecie społecznym. W obliczu zmieniającej się koncepcji kultury należy ponownie rozważyć rolę nauk humanistycznych. Problem polega na tym, jak zachować ich emancypacyjną rolę, a jednocześnie zrezygnować z wszelkich pretensji do uniwersalności, innymi słowy, przejść od pionowych roszczeń do uniwersalności do poziomych roszczeń, które wpływają na dialog. Takie rozumienie nie oznacza zgody, ale wręcz przeciwnie, zakłada konflikty i błędne interpretacje intencji innych. Jest to jednak konieczne dla nieustannego istnienia społeczeństwa demokratycznego. Nauki humanistyczne muszą stanowić podstawę tego rodzaju rozumienia.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja poprzez dialog pedagogiczny

Jerzy Zieliński

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2007 | Abstrakt | s. 66-76

Edukacja jest równie mocno związana z nauczaniem, jak i z wychowaniem. Dlatego cele edukacyjne należą do kategorii rozwoju ukierunkowanego na przyszłość, ponieważ dotyczą pożądanych zmian zachodzących w zakresie wiedzy, umiejętności, zdolności poznawczych, zainteresowań oraz osobowości ucznia pod wpływem procesu dydaktyczno-wychowawczego. Dziecko w naturalnych warunkach funkcjonuje w różnorodnych środowiskach, które, oddziałując na nie, zaspokajają jego ciekawość poznawczą, kształtują rozwój polisensoryczny, a także system opinii i wartości. W efekcie zdobywana wiedza nie zawsze ma charakter rzeczywisty, a przyswajane wartości nie odpowiadają wymaganiom aksjologicznym. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera rola nauczyciela jako przewodnika, który pozostając w bezpośrednim kontakcie z uczniem poprzez dialog, stwarza warunki do wszechstronnego rozwoju dzięki dialogowi pedagogicznemu. Kluczowym warunkiem dialogu pedagogicznego jest traktowanie uczniów jako partnerów. Artykuł przedstawia cele i zakres dialogu pedagogicznego, jego aspekty dydaktyczne, psychologiczne i etyczne, a także relacje między modelami szkoły, postawami nauczycieli i ich umiejętnościami prowadzenia dialogu z uczniami.

2007-12-30



Czasopismo: Chowanna

Pomysły interpretacyjne a wartości (na przykładzie baśni)

Ewa Świąc

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2009 | Abstrakt | s. 43-54

Celem artykułu jest ukazanie związku między interpretacją tekstu a kształtowaniem osobowości ucznia we współczesnej szkole. Wybór materiału tekstowego (bajki) został podyktowany cechami tego rodzaju, który niesie ze sobą wartości uniwersalne. Przykładowe ćwiczenia przedstawione w artykule mają na celu kształtowanie pożądanych wartości, takich jak: tolerancja, wrażliwość itp. Przede wszystkim mają one na celu otwarcie uczniów na dialog, który jest podstawą edukacji literackiej na kursie języka polskiego.

2009-06-30



Czasopismo: Chowanna

Jedność w różnorodności?! (Wprowadzenie)

Zbigniew Spendel

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 5-14

Współczesna psychologia jest bez wątpienia podzielona na liczne subdyscypliny, orientacje i szkoły. Taka sytuacja generuje pilną potrzebę dialogu pomiędzy przedstawicielami różnych koncepcji uprawiania psychologii jako nauki oraz praktyki społecznej. Przede wszystkim należy jednak podkreślić, że istnieje bardzo istotny wspólny obszar dla takiego dialogu i wzajemnego zrozumienia. Mianowicie, jest nim przestrzeganie zasad metodologicznych oraz poszanowanie norm etycznych. W tym tomie „Chowanny” kilku czołowych polskich psychologów, zainspirowanych dyskusjami prowadzonymi podczas XXXIV Zjazdu Naukowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, który odbył się we wrześniu 2011 roku w Katowicach, prezentuje własne poglądy i opinie na temat głównych wyzwań stojących przed współczesną psychologią oraz najlepszych form ich podejmowania.

2012-12-30



Czasopismo: Chowanna

Odwaga starości

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 25-32

Warto sięgać do dziedzictwa starożytności. Marek Tulliusz Cyceron napisał dialog o starości w 44 roku p.n.e., w trudnym momencie swojego życia. W ten sposób chciał odeprzeć atak depresji. W jego filozofii lęk przed starością nie znajduje uzasadnienia. Jesień życia niesie ze sobą liczne zalety — człowiek starszy może czerpać z bogatego doświadczenia, poświęcać się nauce bez przeszkód, prowadzić życie wolne od niepokoju, a w końcu, przez bramę śmierci, wejść do królestwa wielkich przodków i utraconych bliskich. Jednak myśl Cycerona jest próbą zaczarowania rzeczywistości. Thomas de Quincey w Ostatnich dniach Immanuela Kanta pokazał, że siła umysłu filozoficznego przegrywa z bezwzględnym regresem biologicznym. Dopiero świadomość porażki i groźba cierpienia tworzą przestrzeń dla prawdziwej odwagi starości. Zagłuszanie lęku — nawet w najlepszej intencji ocalenia ludzkiej żywotności — odbiera szansę usłyszenia ważnych pytań i jednocześnie osiągnięcia dojrzałości.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

„Szkoła starości” — być, aby się uczyć

Agnieszka Stopińska-Pająk

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 11-23

Artykuł omawia koncepcję „Szkoły Starości” Jana Amosa Komeńskiego, ukazując jej aktualność i przydatność we współczesnych analizach problemów edukacji osób starszych. Autor odwołuje się do dwudziestowiecznych raportów edukacyjnych oraz współczesnych koncepcji kształcenia człowieka, łącząc je z ideą Komeńskiego sformułowaną ponad 300 lat temu. „Szkoła Starości” została przedstawiona jako czas i miejsce przeznaczone do nauki, ale też jako teraźniejszość, w której powinniśmy się uczyć. Zdaniem autora „Szkołę Starości” należy postrzegać jako szansę dla każdego z nas — zarówno osób starszych, jak i dzieci, młodzieży, ludzi w średnim wieku oraz wkraczających w wiek podeszły — na poznanie siebie, zrozumienie, zaangażowanie się w dialog oraz budowanie własnej tożsamości.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

(Nie)koniecznie realizm – uwagi krytyczno-afirmatywne do perspektywy realistycznej w pedagogice

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2016 | Abstrakt | s. 217-230

„Rzeczywistość” jest ważną kategorią myślenia pedagogicznego. Edukacja generuje dziś ogromne ilości symulacji. Jednak realizm jako stanowisko epistemologiczne – przynajmniej w niektórych przypadkach – nie jest w stanie sprostać tej kategorii. Tekst pokazuje dysfunkcjonalność sporów i recenzji w naukach humanistycznych (w tym w pedagogice), które są prowadzone zgodnie z dualistycznym podziałem podstaw epistemologicznych w filozofii między realizmem a idealizmem. Paradoksalnie może to zniechęcić do zainteresowania rzeczywistością jako kluczową kategorią dla edukacji i myśli pedagogicznej. Tradycja realizmu jest warta ponownego przeczytania i poszukiwania jej potencjału, ale nie może to oznaczać budowy muzeum pośród debat w naukach humanistycznych. Trzeba otworzyć realizm na dialog i doświadczenie.

2016-12-30



Czasopismo: Chowanna

Dialogowe funkcje Ja — implikacje dla zdrowia

Piotr K. Oleś

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2012 | Abstrakt | s. 47-65

Celem artykułu jest przedstawienie założeń i twierdzeń Teorii Ja Dialogowego, a także najważniejszych wyników badań uzyskanych w ramach realizowanego w Polsce grantu. Ja dialogowe definiowane jest jako „dynamiczna wielość wypowiedzianych pozycji w krajobrazie umysłu, splecionego z umysłami innych ludzi”. Teoria ta inspiruje badania w ujęciu korelacyjnym, eksperymentalnym oraz fenomenologicznym. W artykule podsumowano główne wyniki badań i zaprezentowano nowe tezy na ich podstawie. Adaptacyjne funkcje ja dialogowego odnoszą się do obecności różnych pozycji Ja oraz ich elastycznej organizacji umożliwiającej dialog pomiędzy nimi, jak również do obecności metapozycji. Wewnętrzna aktywność dialogowa znajduje zastosowanie w psychoterapii i poradnictwie.

2012-12-30



Czasopismo: Chowanna

Typy tożsamości człowieka w społeczeństwie zróżnicowanym kulturowo

Jerzy Nikitorowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2003 | Abstrakt | s. 50-66

Artykuł zajmuje się problematyką integracji i konfliku występujących we współczesnych społeczeństwach pluralistycznych. Są one zmienne, dynamiczne, kładzie się w nich nacisk na integrację i konsens, a jednocześnie koncentruje się na aspektach dzielących i konfliktujących, na sprzeczności potrzeb lub interesów. Stąd często wskazuje się, że konflikt jest immanentną cechą społeczeństwa i w pewnych warunkach spełnia pozytywną funkcję, szczególnie wówczas, gdy nie jest w stanie rozerwać „tkanki społecznej” jednoczącej wspólnotę kulturową. Funkcjonaliści minimalizują znaczenie zmiany, natomiast teoretycy konfliktu ją eksponują. Ci pierwsi pozytywnie wskazują na układy społeczne — struktury, drudzy szukają i ukazują zwycięzców i pokonanych (m.in. bogatych i biednych kulturowo). W tym przypadku istotne są działania edukacji w procesie zauważania możliwości i kreowania świadomości pokojowego rozstrzygania problemów politycznych i ekonomicznych, wskazywanie na wzory interakcji, dialog i negocjacyjne rozwiązania, współdziałanie, integrację.

2003-06-30



Czasopismo: Chowanna

Resocjalizacyjne konteksty w działalności Kościoła. Nawracanie grzeszników i zapobieganie przestępstwom

Danuta Raś

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 17-35

Tematem artykułu jest udział Kościoła (rzymskokatolickiego) w działaniach z zakresu profilaktyki społecznej, resocjalizacji nieletnich sprawców przestępstw oraz w pracy penitencjarnej. Analizie poddano wybrane inicjatywy przedstawicieli duchowieństwa, księży i zakonów, dla których kontekst stanowią pedagogika resocjalizacyjna, dialog oraz wsparcie udzielane osobom zagrożonym popełnieniem przestępstwa. Działalność charytatywna i poprawa zachowania sprawców poprzez duszpasterstwo więzienne ma na celu realizację zasady miłosierdzia. Analizie poddano takie pojęcia, jak krzyże pojednania, bogactwo miłosierdzia, system celkowy (pokutny), praca społeczna w środowisku młodzieży zaniedbanej oraz ośrodki opiekuńczo-wychowawcze (ks. B. Markiewicz, brat A. Chmielowski, o. Honorat Koźmiński i inni), a także współczesne posługi religijne w zakładach penitencjarnych i wezwanie papieża Franciszka do dążenia do świętości i dostrzegania dobra w ludziach z naszego najbliższego otoczenia.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

Tekst w działaniu pedagogicznym

Urszula Morszczyńska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 173-182

W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania problematyką tekstów. Tekst jest traktowany jako środek przekazu treści edukacyjnych, jednostka dialogu edukacyjnego i czynnik zmieniający wychowanka. W artykule przedstawiono sposoby definiowania tekstu oraz obszary badań pedagogicznych, w których tekst odgrywa kluczową rolę. Przyjmuje się, że edukacja jako działanie komunikacyjne – we wszystkich wariantach opisanych przez J. Habermasa – jest realizowana za pośrednictwem tekstów. Taka perspektywa stwarza nowe możliwości badań i interpretacji przedmiotu pedagogiki.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Transformacje i ich dominanty – między dynamiką i strukturą procesualności

Lech Witkowski

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 1-22

W tekście metapedagogiczne konteksty transformacyjne w przestrzeniach działań i losów ludzkich omówiono z wykorzystaniem hermeneutyki, refleksji krytycznej, psychoanalizy, antropologii i projektu „humanistyki stosowanej”. Poruszono następujące problemy: 1) przemieszczanie dominanty wśród czynników w procesach i praktykach zawodowych, takich jak: dialog, racjonalność działań, rozumienie tradycji, wolności, zmiany, ideału przestrzeni działania; 2) transwersalność, dwoistość strukturalna i oscylacje wokół dylematów działania i dominant w rozwoju psychospołecznym; 3) pułapki, ograniczenia i luki w tradycyjnych ujęciach relacji między czynnikami w transformacji tożsamościowej człowieka, gubiące nieciągłości i napięcia wewnętrzne; 4) przełom antypozytywistyczny w rozumiejącym wyjaśnianiu procesów oraz troisty „efekt wybuchowy” w transformacjach reprezentacji emocjonalno-poznawczej podmiotów działających, w tym ich autotransformacji i przymierza interakcyjnego w działaniu; 5) inne ujęcia wskazanej konceptualizacji.

2020-12-29



Czasopismo: Chowanna

Metafory starości — interpretacja tematu starości w dziełach malarstwa

Urszula Tabor

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 33-47

Artykuł koncentruje się na różnych przedstawieniach starości w europejskim malarstwie klasycznym. Autorka opisuje starość, traktując sztuki plastyczne jako źródło informacji historycznych i kulturowych. Zastosowując metody jakościowe, badaczka przeanalizowała wspólne koncepcje starzenia się, identyfikując kilka grup obrazów. Pierwsza ukazuje starość jako przeciwieństwo młodości, ale także jako dialog między tymi dwoma etapami życia. Druga perspektywa przedstawia osoby starsze jako dostojne i szlachetne — jak w Autoportrecie w żółtym kaftanie Leona Wyczółkowskiego. Kolejne, powtarzające się ujęcie akcentuje dojrzałość i życiowe doświadczenie. Ostatecznie starzenie bywa również przedstawiane jako brzydota i destrukcja. Następnie autorka analizuje podobieństwa i różnice w przedstawieniach kobiet i mężczyzn. Kobiety zazwyczaj ukazywane są mniej wyraziście — nieruchome, w czarnych sukniach, bez zajęcia i aktywności. Starzy mężczyźni częściej pojawiają się jako królowie, a nawet bogowie, lub jako postacie dynamiczne i pełne energii. W podsumowaniu autorka wyróżnia dwie perspektywy: pierwsza, skoncentrowana na ciele i urodzie, dewaluuje starość jako czas degeneracji, cierpienia i agonii; druga — skupiająca się na wartościach takich jak wiedza, dojrzałość i doświadczenie — dostrzega i docenia pozytywne oblicze starości.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

„Jestem” – społeczne nadawanie znaczeń narracji w chorobie przewlekłej

Małgorzata Rębiałkowska-Stankiewicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2018 | Abstrakt | s. 161-176

Rak jest obecnie uważany za chorobę przewlekłą, prowadzącą do niepełnosprawności na poziomie biologicznym, psychicznym i w wypełnianiu ról społecznych. W świadomości społecznej chorzy, cierpiący i umierający ludzie postrzegani są jako Inni/Obcy. Celem przedstawionych badań jest rozpoznanie społecznych znaczeń przypisywanych fotograficznej narracji osoby cierpiącej na raka na temat jej własnej choroby. Badania przeprowadzono w 2016 roku w Gdańsku i Toruniu. Analizie poddano wypowiedzi 82 laureatów wystawy. Badania pokazują, że ten rodzaj narracji sprzyja przekształceniu chorego z Obcego w Innego – większość ludzi próbowała interpretować sytuację chorego z perspektywy osoby empatycznej, nawiązać emocjonalny kontakt z autorem narracji i zadać sobie pytanie o sens i wartość własnego istnienia.

2018-12-30