Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Chowanna

Pedagogiczne konteksty humanistyki Floriana Znanieckiego w najnowszej interpretacji Lecha Witkowskiego – wnioski dla Ukrainy

(na podstawie książki Lecha Witkowskiego “Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia”, 2022)

Olena Budnyk

Język: PL | Data publikacji: 03-04-2023 | Abstrakt | s. 1-12

The article substantiates the pedagogical aspects of the humanities as presented by the Polish scholar Florian Znaniecki, through the prism of current concerns of Ukrainian science, using the materials from Lech Witkowski’s extensive book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia [False claims and transactuality in the Humanities. Florian Znaniecki: the legacy of ideas and its ruptures.] Analysing Znaniecki’s contradictory viewpoints regarding the role of pedagogy in the system of humanistic knowledge, Witkowski convincingly emphasizes the “pedagogy” or pedagogical orientation of Znaniecki’s scientific work and identifies the actual tasks for modern pedagogy, based on the contradictions
of modern cultural life or the democratic ideal. The author of the article attempts to place these emphases (Is pedagogy a humanistic or a social science?) and to reevaluate fundamental notions in the field of methodology through the prism of Ukrainian humanities. Witkowski also identifies contemporary objectives for modern pedagogy, drawing from the discrepancies observed in current cultural dynamics or the democratic paradigm. The author emphasizes the challenges of modern humanities in the context of the formation of democratic values, fostering national identity, promoting civic engagement, and media culture to counteract the information war, interdisciplinary approach, complementarity, and social orientation in the post-humanist paradigm. The article analyses some critical aspects of Znaniecki’s views in the latest interpretation of Witkowski, who convincingly goes beyond the traditional receptions of the Polish sociologist’s pedagogical discourses. The article highlights the topical issues of academic (dis)integrity, according to L. Witkowski’s book, in which Znaniecki’s theoretical concept of conjugated duality, irrationality, and bureaucratization of science gains significant prominence.

2023-04-03



Czasopismo: Chowanna

Wywrotka humanistyki – narracja o (nie)bezpieczeństwie humanistyki i jej nieodzowności w pedagogice (próba odniesienia do wizji humanistyki w ujęciu Michała Pawła Markowskiego)

Agnieszka Majewska‑Kafarowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 159-176

W niniejszym tekście autorka podejmuje próbę rozważenia kwestii humanistyki: jej istoty, wartości i wywrotowości; źródłem inspiracji i głównym punktem odniesienia dla tych rozważań jest książka Michała Pawła Markowskiego Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki (Kraków: Universitas, 2013). Początkowo autorka zajmuje się kwestiami definicyjnymi, zagłębiając się w zagadnienia od czysto leksykograficznych po filozoficzne spory o wartość humanistyki. W dalszej części tekstu podejmuje próbę zastosowania kategorii opisowych związanych z problemem humanistyki, zaproponowanych przez M.P. Markowskiego (kompensacja, demokracja, stymulacja, autonomia, legitymizacja), badając trudności akademickie w naukach pedagogicznych, które, jak twierdzi, również cierpią z powodu wspomnianego kryzysu humanistyki.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Humanistyka zaangażowana, humanistyka wyalienowana – potencjał polityczny uniwersytetu, humanistyki, nauk społecznych

Ewa Bielska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 83-94

Analizy przedstawione w artykule dotyczą problemów zaangażowania i alienacji nauk społecznych i humanistycznych w społeczeństwie postmodernistycznym, postindustrialnym i neoliberalnym. Nauki humanistyczne i społeczne są przedstawione w kontekście uniwersytetu, w którym rozwijają się poprzez realizację i publikację badań społecznych, podejmowanie dyskusji naukowych, polemik, sporów naukowych, poprzez reprodukcję wiedzy zakorzenionej w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, a także poprzez kształtowanie habitusu i wyobraźni specyficznej dla nauk humanistycznych. Można założyć, że współczesna systemowa lokalizacja uniwersytetu stwarza ryzyko jego alienacji, a czynnikami ryzyka są: komercjalizacja badań naukowych i ich wyników, biurokratyzacja nauk, upowszechnienie się edukacji uniwersyteckiej wśród mas. Nakładanie na klasyczną rolę i funkcje uniwersytetu matryc neoliberalnych może stwarzać ryzyko zmniejszenia jego potencjału krytycznego i emancypacyjnego.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Po co humanistyka? Edukacja w czasach kryzysu

Leszek Koczanowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 43-56

Jednym z powszechnie akceptowanych znaków naszych czasów jest przekonanie, że kultura przeżywa kryzys. W tym kontekście należy ponownie ocenić rangę nauk humanistycznych. Tradycyjnie nauki humanistyczne były postrzegane jako podstawowy element edukacji kulturowej (Bildung), a ich celem było kształtowanie w młodych ludziach cnót moralnych, które miały ich prowadzić w działaniach w świecie społecznym. W obliczu zmieniającej się koncepcji kultury należy ponownie rozważyć rolę nauk humanistycznych. Problem polega na tym, jak zachować ich emancypacyjną rolę, a jednocześnie zrezygnować z wszelkich pretensji do uniwersalności, innymi słowy, przejść od pionowych roszczeń do uniwersalności do poziomych roszczeń, które wpływają na dialog. Takie rozumienie nie oznacza zgody, ale wręcz przeciwnie, zakłada konflikty i błędne interpretacje intencji innych. Jest to jednak konieczne dla nieustannego istnienia społeczeństwa demokratycznego. Nauki humanistyczne muszą stanowić podstawę tego rodzaju rozumienia.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

"Upominanie się o strategię czytania" we współczesnym dyskursie humanistycznym (tropy, fragmenty, marginesy, cytaty, palimpsesty)

Maria Reut

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-8

In the text, the author refers to selected questions from Lech Witkowski’s book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia [Entitlements and Transtopicality in Humanities. Florian Znaniecki: the Legacy of Ideas and Cracks in It]. What is mainly characterised is the cognitive situation of “demanding a reading strategy” and searching for impulses to “prompt an awakening, a change of perspective.”

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Kłopotliwy, przenikliwy, współczesny – o czytaniu Floriana Znanieckiego z metodologią w tle. Głos w dyskusji o książce Lecha Witkowskiego „Uroszczenia i transaktualność w humanistyce"

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 05-04-2023 | Abstrakt | s. 1-13

Krzysztof Maliszewski’s article is a voice in the debate over Lech Witkowski’s book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia [Entitlements and Transtopicality in the Humanities: Florian Znaniecki: Conceptual Legacy and Its Cracks] (Kraków 2022)
and concerns strategies of reading the classics of the humanities and social sciences, while also addressing methodological problems related to these areas of research. Maliszewski’s reflection is carried out in three steps. First, on the example of Florian Znaniecki’s The Social Role of the University Student, he discusses both the predicament and the symbolic profit of reading Znaniecki, the eminent Polish philosopher and sociologist. Next, he points out the interpretative solutions offered by Witkowski in his reading of Znaniecki. Finally, he poses several questions in relation to Witkowski’s statements and their methodological implications.

2023-04-05



Czasopismo: Chowanna

O edukacyjnych pożytkach z odczytywania Floriana Znanieckiego. Tropy pedagogiczne z dzieła Lecha Witkowskiego

Piotr Mosiek

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-26

This article attempts to continue the perspective on the pedagogical reading of Florian Znaniecki’s scholarly output, broadly presented by Lech Witkowski in his book Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia. A thorough interpretation of the works of the eminent sociologist allows us to see important pedagogical premises for the development of the contemporary school and education system. The text highlights the most significant educational ideas that can provide a valuable source of inspiration for thinking about the school of the future and its effective modernisation.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Lecha Witkowskiego Humanistyka stosowana. Wirtuozeria, pasje, inicjacje. Profesje społeczne versus ekologia kultury – esej recenzencki pro domo sua

Mariusz Sztuka

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2019 | Abstrakt | s. 85-106

W artykule spróbowano ocenić korzyści, jakie mogą wyniknąć z treści najnowszej książki Lecha Witkowskiego - zarówno dla teorii, jak i praktyki resocjalizacji. Paradoksalnie, najcenniejsze spostrzeżenia można znaleźć w tych częściach Humanistyki stosowanej (Applied Humanities), w których nie omawia się bezpośrednio kwestii penitencjarnych. Artykuł skupia się zatem na kategorii dwoistości i obiecujących perspektywach jej zastosowania w analizie rzeczywistości penitencjarnej. Innym ważnym tematem jest sposób, w jaki kwestia podmiotowości jest postrzegana w dziedzinie teorii penitencjarnej. Witkowski poświęcił również uwagę innemu wątkowi swojej pracy, dotyczącemu „fundamentalnych dyskursów” polskiej pedagogiki w kontekście aktualnych wyzwań. Wszystkie te obszary problemowe mogłyby stanowić podstawę dla poważnie traktowanej teorii i praktyki korekcyjnej.

2019-06-30



Czasopismo: Chowanna

Między kłączem i dekonstrukcją wobec kompleksów polskiej humanistyki. Znaniecki w kontekstach lektury (po)lacanowskiej

Klaudia Węc

Język: PL | Data publikacji: 25-11-2023 | Abstrakt | s. 1-26

Prezentowany tekst jest próbą ukazania zarysu dwóch strategii metodologicznych: Parallaxic praxis oraz badań rizomatycznych na tle analizy książki Lecha Witkowskiego Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia. Prowadzone rozważania osadzone są w paradygmacie badań spekulatywnych wywodzących się z badań krytycznych, które po etapie badań demaskacyjnych (zrealizowanych przez L. Witkowskiego) osadzają dyskurs w polu badań post-krytycznych. Przyjmuję założenie, że badania post-krytyczne pozwalają na afirmację wizji podmiotu prowadzącej do inicjacji jego działań osadzonych w przestrzeni wolności i uznania. W perspektywie poznawczej chodzi również o ukazanie możliwej aplikacji prac Znanieckiego z uwypukleniem psychoanalitycznych korzeni odnoszących się do takich znaczących jak: kompleks, pragnienie/życzenie, afekt, sublimacja, twórczość, wychowanie czy kultura. W warstwie interpretacyjnej zostają przedstawione aspekty mające swe źródło w transmetodologii np. twórczość, której działanie ujawnia się w podmiocie albo dla podmiotu. Aspekt krytyczny odnosić się będzie do współczesnych ograniczeń metodologicznych wynikających z uproszczonej wizji podmiotu i jego pozycji wobec natury, kultury oraz uwarunkowań społecznych. Dla dyskursu pedagogicznego w polu założeń badawczych sformułowane zostanie pytanie: jak rozwijać „arystokrację umysłową”, by zaistniała możliwość wydobycia się z marazmu intelektualnego? Przedstawione analizy mają na celu podążanie za koniecznością uruchomienia zmiany myślenia o historii oraz rozwoju współczesnej myśli humanistycznej również, jako wizji zmiany metodologicznej możliwej dzięki transmetodologicznych postulatów uwalniających badaczy z rygoru badań empirycznych. Przyjęty paradygmat badań spekulacyjnych można potraktować jako pretekst pozwalający uruchomić interpretację osadzoną w ramach (post)lacanowskiego dyskursu psychoanalitycznego. Ostatecznie chodzi o pewną intelektualną grę językową prowadzącą do przekroczenia horyzontu rozumu instrumentalnego oraz wyjście poza tendencję instrumentalizowania człowieka, jako takiego w sprzeciwie wobec podporządkowania podmiotu władzy determinantów poznawczych osadzonych w porządku tego, co w perspektywie transmetodologii możemy nazwać metodologicznym kolonializmem. Ontologiczny i epistemologiczny wymiar tekstu zbudowany jest w oparciu o narzędzia interpretacji psychoanalizy Jacquesa Lacana.

2023-11-25



Czasopismo: Chowanna

Polityczność, tożsamość i humanistyczna produkcja znaczeń

Tomasz Szkudlarek

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 57-70

W niniejszym eseju zamierzam zidentyfikować niebezpieczeństwa związane z językiem nauk humanistycznych zaangażowanych w konstruowanie tożsamości politycznych. Skupiam się tutaj na pojęciach „społeczeństwa” i „narodu”. Moje podejście opiera się na dialektyce tożsamości Hegla, jej postkolonialnej krytyce oraz koncepcji retorycznej konstrukcji społeczeństwa Ernesta Laclaua, zgodnie z którą pustka semantyczna jest warunkiem stosowania określonych pojęć w procesie budowania tożsamości zbiorowej. Zaangażowanie języka nauk humanistycznych w takie konstrukcje oznacza, że zwolennicy takich kategorii w dyskursie publicznym powinni przyjąć odpowiedzialność etyczną za ich stosowanie w tworzeniu całości społecznych oraz za wykluczenia i przemoc wynikające z takiego użycia proponowanych znaczników. W tym kontekście możliwość moralnej oceny potencjalnych wykluczeń związanych z pojęciami „społeczeństwa” i „narodu” jest sprawdzana na przykładach zaczerpniętych z obecnego dyskursu politycznego w Polsce.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Jak uprawiać humanistykę? W stronę polityki wrażliwości

Lech Witkowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 23-41

Artykuł przedstawia z perspektywy autora debatę poświęconą książce M.P. Markowskiego Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki (Kraków: Universitas, 2013). Debata została zorganizowana w ramach Festiwalu Conrada w Krakowie w 2013 roku, a jej uczestnikami byli następujący profesorowie: Michał Paweł Markowski jako autor książki, Ryszard Nycz jako moderator dyskusji, Agata Bielik-Robson, Krzysztof Kłosiński i Lech Witkowski, a także Grzegorz Jankowicz reprezentujący tygodnik „Tygodnik Powszechny”. Kluczowe pytanie debaty dotyczyło tego, czy i w jaki sposób można bronić wartości nauk humanistycznych w konfrontacji z rygorem naukowym z jednej strony i neoliberalnym afirmowaniem równoważności banalności z drugiej.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Humanistyczny rdzeń pedagogiki. Czytając Politykę wrażliwości Michała Pawła Markowskiego

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 177-195

Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki Michała Pawła Markowskiego to książka, która jest sprzymierzeńcem pedagogów w zagęszczaniu ich własnej dyscypliny. Warto przeczytać ten tekst jako inspirującą opowieść o jednej z najważniejszych kwestii edukacyjnych: kształtowaniu wrażliwości. Jest to również ważny głos na rzecz samoświadomości nauk humanistycznych. Autor niniejszego artykułu, opartego na książce Markowskiego, podkreśla egzystencjalny wymiar pedagogiki i edukacji oraz domaga się skomplikowanej koncepcji naukowej, sprzeciwiając się poglądowi, że humanistyka nie jest nauką. Uzasadnia przekonanie, że twórczy opór wobec zawłaszczania języka i instytucji przez żargon menedżerski jest możliwy w oparciu o tradycję Bildung.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Zamysł humanistyczny – zmysł pedagogiczny. Potencjał twórczy naśladowania wzorów a zmysłowość pedagogiki humanistycznej

Małgorzata Przanowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 109-124

W dzisiejszych czasach pojęcie naśladownictwa nie ma pozytywnych konotacji. Jednak jego reinterpretacja rzuca światło na „sens edukacyjny” (ze względu na konieczną kondensację tekst rozciąga się pomiędzy historyczną idealizacją a próbą postawienia diagnozy współczesnej edukacji). Sens ten wynika z „idei humanistycznej” rozumianej jako kształtowanie poczucia rozpoznawania (w tym diagnozy sui generis). Ze względu na kluczową koncepcję edukacji, która jest modelem (i dla) sztuki i nauk humanistycznych, artykuł zawiera domyślną argumentację za zmianą sposobu myślenia o edukacji. Rozumiana jest ona jako bezpłatne, językowe, zmysłowe i twórcze doświadczenie podziwu (theoria). Sztuka i nauki humanistyczne w pewien sposób „naśladują” ducha edukacji, więc myślenie o niej w kontekście uniwersyteckim uczy pokory (humilitas) wobec własnej „treści”, ale bez służalczości lub kompleksu niższości wobec innych dziedzin akademickich

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Uroszczenia i transaktualność jako kategorie epistemologiczne. Inspiracje tropami Lecha Witkowskiego odkrytymi w pracach Floriana Znanieckiego

Dariusz Kubinowski

Język: PL | Data publikacji: 07-03-2023 | Abstrakt | s. 1-14

Autor podejmuje próbę rozwinięcia intuicji Lecha Witkowskiego wyrażonej w tytule jego monografii poświęconej odczytaniu dziedzictwa myśli Floriana Znanieckiego. Użyte przez niego w tytule kategorie uroszczeń i trans-actuality stara się eksplikować w różnych wymiarach epistemologicznych. Tekst stanowi zaproszenie do dyskusji o zasadności stosowania owej pary kategorialnej w studiach i badaniach z zakresu nauk humanistyczno-społecznych w XXI wieku.

2023-03-07



Czasopismo: Chowanna

Późne spotkanie: Znaniecki, Witkowski i nauki o zarządzaniu. Organizatorska refleksja na temat pewnego fragmentu Uroszczeń i transaktualności w humanistyce Lecha Witkowskiego

Tomasz Ochinowski

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-31

W artykule omówiono znaczenie reinterpretacji myśli Floriana Znanieckiego, której dokonuje Lech Witkowski na kartach swojej monografii Uroszczenia i transaktualności w humanistyce, dla studiów nad zarządzaniem. Skoncentrowano się na tezie – zaczerpniętej przez Witkowskiego z pism Znanieckiego– o „roszczeniach racjonalizacji”. Teza ta opisuje stan, w którym racjonalizacja przeniesiona z jednego obszaru poznania do drugiego wywołuje chaos i tłumi kreatywność. Zdaniem autora artykułu wspomniana teza może znacząco pomóc w rozwoju zarządzania humanistycznego (ten nurt zarządzania – powstały w pierwszych latach XXI wieku jako reakcja na hegemonię korporacji biznesowych, które nie dbają o pracowników i środowisko, jednocześnie osłabiając rolę państwa – jest krótko przedstawiony w tekście). Z jednej strony teza Witkowskiego/Znanieckiego uwrażliwia na zjawiska mathiness i „zagubienia w matematyce” odniesione do zarządzania, z drugiej zaś wskazuje na potrzebę i możliwości podjęcia przez przedstawicieli zarządzania humanistycznego pogłębionej refleksji nad kontekstami epistemologicznymi łączenia zarządzania z humanistyką.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

(Nie)koniecznie realizm – uwagi krytyczno-afirmatywne do perspektywy realistycznej w pedagogice

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2016 | Abstrakt | s. 217-230

„Rzeczywistość” jest ważną kategorią myślenia pedagogicznego. Edukacja generuje dziś ogromne ilości symulacji. Jednak realizm jako stanowisko epistemologiczne – przynajmniej w niektórych przypadkach – nie jest w stanie sprostać tej kategorii. Tekst pokazuje dysfunkcjonalność sporów i recenzji w naukach humanistycznych (w tym w pedagogice), które są prowadzone zgodnie z dualistycznym podziałem podstaw epistemologicznych w filozofii między realizmem a idealizmem. Paradoksalnie może to zniechęcić do zainteresowania rzeczywistością jako kluczową kategorią dla edukacji i myśli pedagogicznej. Tradycja realizmu jest warta ponownego przeczytania i poszukiwania jej potencjału, ale nie może to oznaczać budowy muzeum pośród debat w naukach humanistycznych. Trzeba otworzyć realizm na dialog i doświadczenie.

2016-12-30



Czasopismo: Chowanna

Uwagi i wątpliwości dotyczące prac młodego Znanieckiego – rozważania nad książką Lecha Witkowskiego Uroszczenia i transaktualność w humanistyce

Nina Kraśko

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-15

Artykuł poświęcony jest dziełu Lecha Witkowskiego Uroszczenia i transaktualność w humanistyce. Florian Znaniecki: dziedzictwo idei i jego pęknięcia. Autorka rozpatruje przedstawione przez Witkowskiego dziedzictwo socjologa i zestawia je z propozycjami samego Floriana Znanieckiego u początku jego drogi naukowej, prezentuje wątpliwości wynikające z tego zestawienia oraz propozycje dotyczące teorii humanistyki – w jej ujęciu w pracy Witkowskiego. Zastanawia się, czy lektura Uroszczeń… jest potrzebna historykom socjologii zainteresowanym rozwojem myśli jednego z największych i najbardziej znanych socjologów polskich.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Krytyka, opór, nadzieja. Wokół publicystyki zaangażowanej Henry’ego A. Giroux

Michał Kruszelnicki

Język: PL | Data publikacji: 29-06-2020 | Abstrakt | s. 1-11

W artykule ustosunkowuję się do Henry’ego A. Giroux postulatu myślenia o nauczycielach akademickich jako publicznych i transformatywnych intelektualistach oraz do jego twierdzenia o konieczności politycznego zaangażowania humanistyki, zwłaszcza pedagogiki. Wskazuję różne czynniki zagrażające realizacji tych zadań, takie jak: dominacja ideologii neoliberalnej, ofensywa rynkowego fundamentalizmu, nieselektywny nabór kandydatów na studia przez uczelnie i wydziały humanistyczne. Za Giroux podkreślam rolę dyskursu nadziei i możliwości jako koniecznego uzupełnienia krytyki pojętej jako demaskowanie „fałszywej świadomości”, chociaż stronię od nadmiernego w moim uznaniu optymizmu amerykańskiego pedagoga i jego wiary w krytyczny potencjał i obywatelską sprawczość współczesnej młodzieży oraz w możliwość przejęcia przez nauczycieli akademickich kontroli nad warunkami swojej pracy.

2020-06-29



Czasopismo: Chowanna

Gregory Bateson w Polsce. Sprawozdanie z I Sympozjum Batesonowskiego pt. Niewidzialne środowisko: ekologia jako dyskurs w humanistyce (Dąbrowa Górnicza, 13–15 maja 2016 r.)

Sławomir Pasikowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2016 | s. 349-355

2016-06-30



Czasopismo: Chowanna

Przełomowe znaczenie Floriana Znanieckiego dla humanistyki (słowo na otwarcie debaty o mojej książce Uroszczenia i transaktualność w humanistyce)

Lech Witkowski

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-12

At the beginning of this transcript of the online debate, the author thanks some initiators and participants of the preliminary meeting. Then he confesses that his own attitude towards the book on Znaniecki needs a continuation. Next he mentions the leading analytical ideas of his intellectual approach. He identifies some theoretical challenges associated with such disciplines as philosophy, sociology, pedagogy and social psychology. The author also recalls the basic strategic ideas contained in Znaniecki’s concepts. He suggests the development of radically innovative emphases in this classic achievement and their application. The author refers to his articles written after the book was published, treating this sequence as a paradoxical order of preparation for further, detailed studies.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Jedzenie jako sytuacja edukacyjna i społeczna. Red. naukowa Barbara Juraś--Krawczyk, Elżbieta Woźnicka. Łódź: Wydawnictwo Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi, 2015, 196 s., ISBN 978-83-7405-630-4

Monika Sulik

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2016 | Abstrakt | s. 345-347

Artykuł jest recenzją naukowej monografii wieloautorskiej pt. „Jedzenie jako sytuacja edukacyjna i społeczna”, zredagowanej przez Barbarę Juraś-Krawczyk i Elżbietę Woźnicką. Publikacja, wydana przez Akademię Humanistyczno-Ekonomiczną w Łodzi w 2015 roku, składa się z trzynastu tekstów oraz wstępu i zakończenia. Jak wskazuje recenzentka, Monika Sulik, książka prezentuje jedzenie z różnorodnych perspektyw, skłaniając do refleksji nad ogólną kondycją człowieczeństwa. W recenzji wyszczególniono kilka głównych ujęć tematycznych zawartych w monografii. Perspektywa edukacyjna została przedstawiona w artykułach Olgi Czerniawskiej, Barbary Juraś-Krawczyk i Tadeusza Szewczyka. Ujęcie historyczne, dotyczące m.in. jedzenia w okresie międzywojennym, wojny i PRL-u, zostało opracowane przez Nellę Stolińską-Pobraską, Krystynę Kierkuś-Iwanicką i Kazimierza Zawadzkiego. Perspektywę instytucjonalną, obejmującą dożywianie przez organizacje pozarządowe oraz jedzenie w warunkach więziennych, zaprezentowali Mikołaj Gurdała i Renata Szczepanik. W książce znalazły się również teksty o charakterze autobiograficznym (Monika Sulik) oraz analizujące związek jedzenia ze stylem życia, np. zdrowym odżywianiem (Elżbieta Woźnicka) czy freeganizmem (Joanna K. Wawrzyniak). Recenzja konkluduje, że publikacja jest inspirująca i pobudza do własnych poszukiwań w tematyce jedzenia, która jest niezwykle szeroka i niewyczerpana.

2016-06-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja medialna w gimnazjum w opinii nauczycieli

Agnieszka Repko

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2003 | Abstrakt | s. 174-186

Wprowadzenie edukacji medialnej zostało podyktowane trzema przesłankami: intensywnym rozwojem mass mediów i hipermediów oraz dominującym ich znaczeniem w następujących obecnie kulturowych przemianach; dominującą rolą mediów w edukacji instytucjonalnej, równoległej i ustawicznej; trudnościami w ogarnięciu bogatej oferty programowej, zróżnicowanej pod względem zawartości i formy przekazu. Wszystko to zmusiło Ministerstwo Edukacji Narodowej do wprowadzenia od 1999 roku do szkół, w ramach „Podstawy programowej”, ścieżki edukacyjnej: „Edukacja czytelnicza i medialna”. W artykule przedstawiono opinie nauczycieli, dotyczące realizacji treści edukacji medialnej w gimnazjum, w postaci ścieżki międzyprzedmiotowej, a także przedstawienie wyników badań, które przeprowadzono w celu postawienia diagnozy na temat stanu edukacji medialnej, w 4 lata od wprowadzenia jej do „Podstawy programowej”. Rozpatrywany problem można ująć w postaci pytania: Czy treści edukacji medialnej na poziomie kształcenia przedmiotowego są prawidłowo realizowane przez nauczycieli? Badaniami objęto nauczycieli gimnazjów w województwie śląskim. Rozdano 80 kwestionariuszy ankiet na terenie 3 szkół. Odpowiedzi udzieliło 46 pedagogów bloku przedmiotów humanistycznych, matematyczno-przyrodniczych, języków obcych, techniki i informatyki oraz bibliotekarzy. Aby poznać odczucia pedagogów, wystosowano kwestionariusz ankiety zawierającej pytania o kafeterii otwartej, półotwartej i zamkniętej. Wśród tych ostatnich znajdowały się kafeterie alternatywne, dysjunktywne i koniunktywne. Chciano w ten sposób uzyskać jak najobszerniejszy obraz refleksji nauczycielskich, związanych z zupełnie nowymi dotąd dla uczestników kształcenia treściami w zakresie edukacji medialnej. Obecni pedagodzy dorastali w innych warunkach niż dzisiejsze pokolenie, wolni od natłoku informacji płynących z mass mediów. Trudność realizacji ścieżki międzyprzedmiotowej edukacji medialnej na poziomie gimnazjum wynika również z odpowiedniego podziału jej treści na wszystkie przedmioty.

2003-12-30



Czasopismo: Chowanna

Złorzeczenie, czyli „zwrot ku rzeczom” a historia wychowania

Łukasz M. Michalski

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2018 | Abstrakt | s. 337-360

Punktem wyjścia dla rozważań podjętych w niniejszym artykule jest ogólne zainteresowanie tzw. zwrotowi ku rzeczy w naukach społecznych, jak również jego konsekwencjami dla historiografii myśli edukacyjnej. Pomimo że pojęcie zwrotu ku rzeczy nie jest w (post)humanistyce nowe, nadal warto je rozważyć ze względu na kontrowersje, które leżą u jego podstaw. Należy zauważyć, że zwrot ku rzeczy wywołuje konieczność przesunięcia zainteresowań badawczych z człowieka na rzecz (z podmiotu na przedmiot), co w kontekście edukacyjnym staje się kluczową zmianą głównego obszaru badań. Pierwsza część artykułu jest próbą wykorzystania teoretycznego tła, postawionego w szczególności przez Ewę Domańską, Martina Heideggera i Bjørnara Olsena. Ostatnia część badania odnosi się do kilku kontekstów literackich i filozoficznych, w celu poszerzenia historycznej wyobraźni myśli edukacyjnej o zwrocie ku rzeczy.

2018-12-30



Czasopismo: Chowanna

Humanistyka wyprowadzona z równowagi - sprawozdanie krytyczne z dyskusji poświęconej książce Michała Pawła Markowskiego Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki (Międzynarodowy Festiwal Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie, 23 października 2

Łukasz Michalski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2014 | s. 369-372

2014-06-30



Czasopismo: Chowanna

Od redaktora

Ewa Syrek

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2002 | Abstrakt | s. 5-12

Autorka artykułu we wstępnym artykule do bieżącego numeru „Chowanny” wprowadza czytelników w tematykę zdrowia które jest kategorią pojęciową kojarzoną powszechnie raczej z naukami medycznymi niż humanistycznymi. W ostatnich latach wzrasta jednak zainteresowanie szeroko rozumianą problematyką zdrowia także w obszarze nauk społecznych, chociaż ma ono przecież wielowiekową tradycję. Zainteresowanie to związane jest z coraz większym akcentowaniem znaczenia czynników środowiskowych, stylu życia, czynników psychologiczo-kulturowych czy społeczno-ekonomicznych — a nie tylko genetyki — jako determinujących zdrowie i chorobę. Wydaje się, iż zainteresowanie nauk niemedycznych zdrowiem i chorobą przyczyni się do komplementarnego ujmowania tych problemów w szerokiej, interdyscyplinarnej perspektywie. Warto jednak zasygnalizować, iż pojęcia zdrowia i choroby są ujmowane bardzo różnie, co stwarza problemy metodologiczne. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) określa zdrowie jako stan pozytywny (dobrostan) samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie jedynie jako brak choroby czy kalectwa, akcentując stan subiektywnego odczuwania, niekoniecznie zgodnego z medycznym obrazem stanu zdrowia jednostki. Choroba ujęta z punktu widzenia medycznego ma inny wymiar niż w kontekście społecznych zachowań, jak np. w koncepcji T. Parsonsa (1969), gdzie choroba określona została jako dewiacja społeczna ze względu na niemożność pełnienia przez jednostkę funkcji społecznych i uczestniczenia w wielowymiarowo traktowanym życiu społecznym.

2002-06-30



Czasopismo: Chowanna

Uczniowie Tulpa, czyli na marginesach Niebezpiecznej humanistyki

Łukasz Michalski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | s. 349-355

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Różnojednia, czyli (po)nowoczesna koncepcja dydaktyki komplementarnej Bronisława F. Trentowskiego

Wiesław Andrukowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2009 | Abstrakt | s. 91-110

Artykuł jest podsumowaniem dotychczasowej, niezwykle trudnej i oryginalnej pracy B.F. Trentowskiego. Opisuje on m.in., w jaki sposób każdy proces poznawczy może być zagrożony redukcjonizmem, ograniczającym się albo do receptywnej lub percepcyjnej ekstraspekcji, albo do percepcyjnej lub receptywnej introspekcji. Przedstawiona przez autora teoria jest w pełni komplementarna w stosunku do dotychczasowych teorii edukacyjnych i pozwala w edukacji człowieka na kompleksowe sformułowanie treści i funkcji wychowawców i wychowanków w sferze świata zewnętrznego i wewnętrznego. Umożliwia to odejście od skrajnie formalistycznej lub behawioralnej strategii, a także uwzględnienie transgresji i strategii prospektywnych w różnych procesach edukacyjnych, a tym samym znaczne przesunięcie nacisku z edukacji zorientowanej na produkt na edukację zorientowaną na proces. Dlatego też pojawia się próba nakreślenia obrazu modelu rozumienia i praktykowania integralnej dydaktyki łączącej rozrodczość z kreatywnością, myślenie pionowe z poziomym, percepcje z emocjami itd. Permanentny kryzys współczesnej pedagogiki (czasem zbyt pochopnie kojarzonej z postmodernizmem, niedostosowaniem do innych dyscyplin naukowych, a nawet innych dziedzin humanistyki) może zostać przezwyciężony w pewnym stopniu przez dynamikę i inkluzywność „pedagogiki filozoficznej” Trentowskiego, która umożliwia uniknięcie błędów „sztucznego podziału” względnie zjednoczonej przestrzeni myśli i bytu, teorii i historii, szlachetności i pożytku.

2009-12-30



Czasopismo: Chowanna

Edukacja ustawiczna a wyzwania cywilizacyjne: Czy możliwy jest pedagogiczny powrót do mądrości? Pamięci Profesora Stanisława Kowalskiego

Zbigniew Kwieciński

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2005 | Abstrakt | s. 9-15

Artykuł przyrównuje długie życie profesora Stanisława Kowalskiego, który jako w pełni świadomy człowiek “przewędrował” kilka systemów politycznych i gospodarczych do postaci literackich. Czy to powieści filozoficzno-pedagogicznej Stevena Lukesa „Niezwykle oświecenie profesora Caritata” (Warszawa 2003) oraz podobnej w swej głównej tezie, powieści filozoficznej Wyspa Aldousa Huxleya, jednego z największych umysłów XX wieku. Współtwórca niewielkiego idealnego państwa na wyspie tłumaczy jego założenia przybyszowi ze świata euroamerykańskiego. Nie trzeba dodawać, że obszerna część książki A. Huxleya poświęcona jest wychowaniu i kształceniu na jego wyspie i że głównymi zajęciami szkolnymi są filozofia i psychologia praktyczna, ekologia i ćwiczenia twórczości, przy czym równą troską otacza się ciało i całą psychikę, zarówno umysł, jak i emocje, wyobraźnię, charakter moralny, silną wolę. To wezwanie do powrotu do całościowego myślenia o świecie i sensie ludzkiego w nim bytowania obecne było i jest w pedagogice czy szerzej w humanistyce dwudziestego stulecia.

2005-12-30



Czasopismo: Chowanna

Indywidualizacja funkcjonalna jako wynik różnic w rozwoju dzieci

Joanna Skibska

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2019 | Abstrakt | s. 177-195

Tekst stanowi przegląd najnowszych badań nad zmianami strukturalnymi zachodzącymi w mózgu oraz wynikającymi z nich zmianami funkcjonalnymi w układzie nerwowym. Wskazuje również na zależności, jakie zachodzą pomiędzy rozwojem psychofizycznym dzieci a ich funkcjonowaniem w przestrzeni zadaniowej. Z tych powodów autor artykułu wskazuje na znaczenie personalizacji edukacji, która pozwoliłaby na jakościowe zmiany u dziecka, wynikające z procesu uczenia się dostosowanego do jego możliwości rozwojowych. Adaptacja jest tu rozumiana jako świadome rozpoznanie przez nauczyciela indywidualizacji funkcjonalnej dziecka i „dostrojenie” procesu edukacji do jego potrzeb i zdolności poznawczych.

2019-12-30



Czasopismo: Chowanna

Niebezpieczna humanistyka – wywrotny wymiar pedagogiki i edukacji. Wprowadzenie

Krzysztof Maliszewski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | s. 15-22

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Zbyszko Melosik: Pasja i tożsamość naukowca. O władzy i wolności umysłu. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, 2019, ss. 185

Rafał Włodarczyk

Język: PL | Data publikacji: 29-06-2020 | Abstrakt | s. 1-6

Tekst jest recenzją najnowszej książki Zbyszka Melosika Pasja i tożsamość naukowca. O władzy i wolności umysłu, która to pierwszorzędna praca wpisuje się w toczoną międzynarodową dyskusję dotyczącą sytuacji, pozycji i pracy badaczy, nauczycieli akademickich, a także kondycji współczesnego uniwersytetu, humanistyki i nauk społecznych.

2020-06-29