Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Chowanna

Po co humanistyka? Edukacja w czasach kryzysu

Leszek Koczanowicz

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 43-56

Jednym z powszechnie akceptowanych znaków naszych czasów jest przekonanie, że kultura przeżywa kryzys. W tym kontekście należy ponownie ocenić rangę nauk humanistycznych. Tradycyjnie nauki humanistyczne były postrzegane jako podstawowy element edukacji kulturowej (Bildung), a ich celem było kształtowanie w młodych ludziach cnót moralnych, które miały ich prowadzić w działaniach w świecie społecznym. W obliczu zmieniającej się koncepcji kultury należy ponownie rozważyć rolę nauk humanistycznych. Problem polega na tym, jak zachować ich emancypacyjną rolę, a jednocześnie zrezygnować z wszelkich pretensji do uniwersalności, innymi słowy, przejść od pionowych roszczeń do uniwersalności do poziomych roszczeń, które wpływają na dialog. Takie rozumienie nie oznacza zgody, ale wręcz przeciwnie, zakłada konflikty i błędne interpretacje intencji innych. Jest to jednak konieczne dla nieustannego istnienia społeczeństwa demokratycznego. Nauki humanistyczne muszą stanowić podstawę tego rodzaju rozumienia.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Wywrotka humanistyki – narracja o (nie)bezpieczeństwie humanistyki i jej nieodzowności w pedagogice (próba odniesienia do wizji humanistyki w ujęciu Michała Pawła Markowskiego)

Agnieszka Majewska‑Kafarowska

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 159-176

W niniejszym tekście autorka podejmuje próbę rozważenia kwestii humanistyki: jej istoty, wartości i wywrotowości; źródłem inspiracji i głównym punktem odniesienia dla tych rozważań jest książka Michała Pawła Markowskiego Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki (Kraków: Universitas, 2013). Początkowo autorka zajmuje się kwestiami definicyjnymi, zagłębiając się w zagadnienia od czysto leksykograficznych po filozoficzne spory o wartość humanistyki. W dalszej części tekstu podejmuje próbę zastosowania kategorii opisowych związanych z problemem humanistyki, zaproponowanych przez M.P. Markowskiego (kompensacja, demokracja, stymulacja, autonomia, legitymizacja), badając trudności akademickie w naukach pedagogicznych, które, jak twierdzi, również cierpią z powodu wspomnianego kryzysu humanistyki.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Lecha Witkowskiego Humanistyka stosowana. Wirtuozeria, pasje, inicjacje. Profesje społeczne versus ekologia kultury – esej recenzencki pro domo sua

Mariusz Sztuka

Data publikacji: 30-06-2019 | Abstrakt | s. 85-106

W artykule spróbowano ocenić korzyści, jakie mogą wyniknąć z treści najnowszej książki Lecha Witkowskiego - zarówno dla teorii, jak i praktyki resocjalizacji. Paradoksalnie, najcenniejsze spostrzeżenia można znaleźć w tych częściach Humanistyki stosowanej (Applied Humanities), w których nie omawia się bezpośrednio kwestii penitencjarnych. Artykuł skupia się zatem na kategorii dwoistości i obiecujących perspektywach jej zastosowania w analizie rzeczywistości penitencjarnej. Innym ważnym tematem jest sposób, w jaki kwestia podmiotowości jest postrzegana w dziedzinie teorii penitencjarnej. Witkowski poświęcił również uwagę innemu wątkowi swojej pracy, dotyczącemu „fundamentalnych dyskursów” polskiej pedagogiki w kontekście aktualnych wyzwań. Wszystkie te obszary problemowe mogłyby stanowić podstawę dla poważnie traktowanej teorii i praktyki korekcyjnej.

2019-06-30



Czasopismo: Chowanna

Zamysł humanistyczny – zmysł pedagogiczny. Potencjał twórczy naśladowania wzorów a zmysłowość pedagogiki humanistycznej

Małgorzata Przanowska

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 109-124

W dzisiejszych czasach pojęcie naśladownictwa nie ma pozytywnych konotacji. Jednak jego reinterpretacja rzuca światło na „sens edukacyjny” (ze względu na konieczną kondensację tekst rozciąga się pomiędzy historyczną idealizacją a próbą postawienia diagnozy współczesnej edukacji). Sens ten wynika z „idei humanistycznej” rozumianej jako kształtowanie poczucia rozpoznawania (w tym diagnozy sui generis). Ze względu na kluczową koncepcję edukacji, która jest modelem (i dla) sztuki i nauk humanistycznych, artykuł zawiera domyślną argumentację za zmianą sposobu myślenia o edukacji. Rozumiana jest ona jako bezpłatne, językowe, zmysłowe i twórcze doświadczenie podziwu (theoria). Sztuka i nauki humanistyczne w pewien sposób „naśladują” ducha edukacji, więc myślenie o niej w kontekście uniwersyteckim uczy pokory (humilitas) wobec własnej „treści”, ale bez służalczości lub kompleksu niższości wobec innych dziedzin akademickich

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Humanistyka zaangażowana, humanistyka wyalienowana – potencjał polityczny uniwersytetu, humanistyki, nauk społecznych

Ewa Bielska

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 83-94

Analizy przedstawione w artykule dotyczą problemów zaangażowania i alienacji nauk społecznych i humanistycznych w społeczeństwie postmodernistycznym, postindustrialnym i neoliberalnym. Nauki humanistyczne i społeczne są przedstawione w kontekście uniwersytetu, w którym rozwijają się poprzez realizację i publikację badań społecznych, podejmowanie dyskusji naukowych, polemik, sporów naukowych, poprzez reprodukcję wiedzy zakorzenionej w perspektywie nauk społecznych i humanistycznych, a także poprzez kształtowanie habitusu i wyobraźni specyficznej dla nauk humanistycznych. Można założyć, że współczesna systemowa lokalizacja uniwersytetu stwarza ryzyko jego alienacji, a czynnikami ryzyka są: komercjalizacja badań naukowych i ich wyników, biurokratyzacja nauk, upowszechnienie się edukacji uniwersyteckiej wśród mas. Nakładanie na klasyczną rolę i funkcje uniwersytetu matryc neoliberalnych może stwarzać ryzyko zmniejszenia jego potencjału krytycznego i emancypacyjnego.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Polityczność, tożsamość i humanistyczna produkcja znaczeń

Tomasz Szkudlarek

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 57-70

W niniejszym eseju zamierzam zidentyfikować niebezpieczeństwa związane z językiem nauk humanistycznych zaangażowanych w konstruowanie tożsamości politycznych. Skupiam się tutaj na pojęciach „społeczeństwa” i „narodu”. Moje podejście opiera się na dialektyce tożsamości Hegla, jej postkolonialnej krytyce oraz koncepcji retorycznej konstrukcji społeczeństwa Ernesta Laclaua, zgodnie z którą pustka semantyczna jest warunkiem stosowania określonych pojęć w procesie budowania tożsamości zbiorowej. Zaangażowanie języka nauk humanistycznych w takie konstrukcje oznacza, że zwolennicy takich kategorii w dyskursie publicznym powinni przyjąć odpowiedzialność etyczną za ich stosowanie w tworzeniu całości społecznych oraz za wykluczenia i przemoc wynikające z takiego użycia proponowanych znaczników. W tym kontekście możliwość moralnej oceny potencjalnych wykluczeń związanych z pojęciami „społeczeństwa” i „narodu” jest sprawdzana na przykładach zaczerpniętych z obecnego dyskursu politycznego w Polsce.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Późne spotkanie: Znaniecki, Witkowski i nauki o zarządzaniu. Organizatorska refleksja na temat pewnego fragmentu Uroszczeń i transaktualności w humanistyce Lecha Witkowskiego

Tomasz Ochinowski

Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 1-31

W artykule omówiono znaczenie reinterpretacji myśli Floriana Znanieckiego, której dokonuje Lech Witkowski na kartach swojej monografii Uroszczenia i transaktualności w humanistyce, dla studiów nad zarządzaniem. Skoncentrowano się na tezie – zaczerpniętej przez Witkowskiego z pism Znanieckiego– o „roszczeniach racjonalizacji”. Teza ta opisuje stan, w którym racjonalizacja przeniesiona z jednego obszaru poznania do drugiego wywołuje chaos i tłumi kreatywność. Zdaniem autora artykułu wspomniana teza może znacząco pomóc w rozwoju zarządzania humanistycznego (ten nurt zarządzania – powstały w pierwszych latach XXI wieku jako reakcja na hegemonię korporacji biznesowych, które nie dbają o pracowników i środowisko, jednocześnie osłabiając rolę państwa – jest krótko przedstawiony w tekście). Z jednej strony teza Witkowskiego/Znanieckiego uwrażliwia na zjawiska mathiness i „zagubienia w matematyce” odniesione do zarządzania, z drugiej zaś wskazuje na potrzebę i możliwości podjęcia przez przedstawicieli zarządzania humanistycznego pogłębionej refleksji nad kontekstami epistemologicznymi łączenia zarządzania z humanistyką.

2023-12-29



Czasopismo: Chowanna

Tropami Floriana Znanieckiego do radykalnych przemian systemów powszechnej edukacji

Wojciech Kojs

Data publikacji: 16-04-2023 | Abstrakt | s. 1-37

W artykule przedstawione zostały wybrane społeczne i edukacyjne tropy Floriana Znanieckiego, wskazujące na potrzebę przeprowadzenia radykalnych zmian w zakresie systemów edukacyjnych. Autor artykułu sugeruje, by rozwiązań palących problemów szukać w propozycjach Jana Szczepańskiego i Lecha Witkowskiego, przytacza także własne ustalenia, które mogą być pomocne w projektowaniu rozwiązań edukacyjnych. Szczególną uwagę zwraca na możliwości wykorzystania diachroniczno-synchronicznej koncepcji radykalnych strukturalno-funkcjonalnych przemian systemów edukacji oraz Lecha Witkowskiego teorii samokształcenia.

2023-04-16



Czasopismo: Chowanna

Jak uprawiać humanistykę? W stronę polityki wrażliwości

Lech Witkowski

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 23-41

Artykuł przedstawia z perspektywy autora debatę poświęconą książce M.P. Markowskiego Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki (Kraków: Universitas, 2013). Debata została zorganizowana w ramach Festiwalu Conrada w Krakowie w 2013 roku, a jej uczestnikami byli następujący profesorowie: Michał Paweł Markowski jako autor książki, Ryszard Nycz jako moderator dyskusji, Agata Bielik-Robson, Krzysztof Kłosiński i Lech Witkowski, a także Grzegorz Jankowicz reprezentujący tygodnik „Tygodnik Powszechny”. Kluczowe pytanie debaty dotyczyło tego, czy i w jaki sposób można bronić wartości nauk humanistycznych w konfrontacji z rygorem naukowym z jednej strony i neoliberalnym afirmowaniem równoważności banalności z drugiej.

2017-06-30



Czasopismo: Chowanna

Humanistyczny rdzeń pedagogiki. Czytając Politykę wrażliwości Michała Pawła Markowskiego

Krzysztof Maliszewski

Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 177-195

Polityka wrażliwości. Wprowadzenie do humanistyki Michała Pawła Markowskiego to książka, która jest sprzymierzeńcem pedagogów w zagęszczaniu ich własnej dyscypliny. Warto przeczytać ten tekst jako inspirującą opowieść o jednej z najważniejszych kwestii edukacyjnych: kształtowaniu wrażliwości. Jest to również ważny głos na rzecz samoświadomości nauk humanistycznych. Autor niniejszego artykułu, opartego na książce Markowskiego, podkreśla egzystencjalny wymiar pedagogiki i edukacji oraz domaga się skomplikowanej koncepcji naukowej, sprzeciwiając się poglądowi, że humanistyka nie jest nauką. Uzasadnia przekonanie, że twórczy opór wobec zawłaszczania języka i instytucji przez żargon menedżerski jest możliwy w oparciu o tradycję Bildung.

2017-06-30