Artykuł analizuje związek między cechami temperamentalnymi a nasileniem objawów zespołu stresu pourazowego (PTSD), a także zmianę kierunku wpływu obu zmiennych w zależności od czasu, jaki upłynął od urazu. Badania podłużne przeprowadzono wśród około 700 uczestników wypadków drogowych: pierwsza ocena miała miejsce w ciągu 24 miesięcy od wypadku, a druga — 12 miesięcy później. Analiza efektów opóźnionych wykazała, że w podgrupie badanej wcześniej po wypadku (N = 362; po 1—6 miesiącach) można zidentyfikować kluczową rolę cech temperamentalnych, co wskazuje na „wrażliwość temperamentalną” na PTSD. W podgrupie badanej później (N = 337; po 12—24 miesiącach) zidentyfikowano odwrotny efekt — wpływ objawów PTSD na cechy temperamentalne, co wskazuje na proces „komplikacji”, czyli zmian temperamentalnych wywołanych PTSD. Podkreślono znaczenie przedstawionych wyników dla analizy psychologicznych konsekwencji traumy oraz ich implikacje dla rozumienia „trwałej zmiany osobowości po doświadczeniu katastroficznym” jako kategorii diagnostycznej w ICD‑10.
English
Język Polski