https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/issue/feed Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura 2022-06-14T14:49:40+00:00 Marcin Mazurek errgo@us.edu.pl Open Journal Systems <p><img src="https://journals.us.edu.pl/pliki/RIAS/mla.png" alt="MLA" height="50px"></p> <p><strong><em>ER(R)GO</em></strong>&nbsp;jest międzynarodowym czasopismem naukowym nawiązującym do kilkunastoletniej działalności interdyscyplinarnej grupy seminaryjnej o tej samej nazwie.&nbsp;Periodyk poświęcony jest przede wszystkim refleksji nad wytworami kultury współczesnej - także kultury popularnej - ze szczególnym naciskiem na zagadnienia teoretyczne i w najszerszym sensie z teorią związane. Tematyka obejmuje analizę zjawisk, dzieł, procesów kulturowych i literackich oraz ich uwarunkowań, analizę kontekstów je określających, zagadnienia metodologii badań literaturoznawczych i kulturoznawczych, analizę współczesnych tendencji w kulturze i ich założeń myślowych, zmiany paradygmatów teoretycznych i metodologicznych, analizę etycznych i aksjologicznych uwikłań prądów oraz zjawisk kulturowych i literackich, syntezy teoretycznoliterackie i kulturoznawcze, związki literatury z filozofią i innymi naukami. Istotny nacisk kładzie się na zagadnienia teoretycznoliterackie, przy czym literatura postrzegana jest w jej powiązaniach z kontekstami i procesami ogólnokulturowymi. Zadaniem pisma jest wypełnienie niszy między periodykami literaturoznawczymi i kulturoznawczymi oraz umożliwienie spotkania tych dwóch szerokich dziedzin w jednej przestrzeni czytelniczej. Ogólny tenor pisma należy określić jako interdyscyplinarny. Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Instytutu Literaturoznawstwa Wydziału Humanistycznego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Czasopismo nie pobiera opłat za publikacje artykułów i jest dostępne w formule Open Access Gold.</p> <p><a title="Lista ministerialna" href="https://www.gov.pl/attachment/acf4c73a-188b-42a0-a82b-f0b809fb2307" target="_blank" rel="noopener">&nbsp;<strong>"Er(r)go" uzyskało 100 punktów parametrycznych w wyniku przeprowadzonej w 2021 roku oceny i figuruje na liście czasopism punktowanych Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (poz. 30946).</strong></a> Od 2016 roku, <a href="https://dbh.nsd.uib.no/publiseringskanaler/erihplus/periodical/info.action?id=488134" target="_blank" rel="noopener">nasze czasopismo indeksowane jest także w bazie ERIH+</a> i figuruje w <a href="https://journals.indexcopernicus.com/search/form?search=ER(R)GO.%20Teoria%E2%80%93Literatura%E2%80%93Kultura" target="_blank" rel="noopener">Index Copernicus Journal Master List</a> ze współczynnikiem wpływu&nbsp;ICV 2020: 83.04. Od roku 2020 indeksowane jest także w bazie Elsevier Scopus. Pragniemy też poinformować naszych Czytelników i Autorów, iż <strong>począwszy od numeru 40 (1/2020) <em>Er(r)go</em>&nbsp;jest pismem dwujęzycznym o zasięgu w pełni międzynarodowym: publikujemy materiały w języku polskim i angielskim.</strong> Czasopismo finansowane jest z funduszu badań statutowych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. <a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/about"><strong>(WIĘCEJ o czasopiśmie...)</strong></a></p> <p><strong>Zaproszenie do zgłaszania tekstów</strong></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/96" target="_blank" rel="noopener"><span class="gridCellContainer">Kolejny numer - 47 (2/2023)</span><strong><span class="gridCellContainer">&nbsp;</span></strong><span class="gridCellContainer">-</span><strong><span class="gridCellContainer"> humanistyka/humanistyka/humanistyka (pod redakcją gościnną Lecha Witkowskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</span></strong></a></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/143">Kolejny numer - 48 (1/2024) - <strong>humanistyka/humanistyka/humanistyka II (pod redakcją gościnną Lecha Witkowskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p><a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/announcement/view/144">Kolejny numer - 49 (2/2024) - <strong>queerowa ruralność (pod redakcją gościnną Roberta Kuska i Wojciecha Szymańskiego) (kliknij, by przejść do CFP)</strong></a></p> <p>&nbsp;</p> https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11680 Strona tytułowa i spis treści 2022-04-25T16:31:55+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Strona tytułowa i spis treści numeru.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11681 Er(r)go... 2022-04-25T16:31:55+00:00 Wojciech Kalaga w.kalaga@poczta.onet.pl <p><em>Er(r)go… ,</em></p> <p><br>…“Kim ja, kurwa, jestem?” pyta Nick Cave i nie sposób zaprzeczyć, iż jest to&nbsp;pytanie zasadnicze. Można by odpowiedzieć: “Zajrzyj, *****, Nick, do swych biografii i autobiografii, a&nbsp;wtedy się dowiesz”, ale nadzieję odbiera nam Adam Zagajewski: “ja, to ja ignorancji, ja, który nic nie rozumiem”. Ja “jest mną, a&nbsp;ja jestem nim, lecz&nbsp;ono nie przyjmuje nikogo, nawet mnie” (pominąłem elipsy). Ciągle jednak szukamy w biografiach i autobiografiach: kim jest ona, kim jest on, kim jest to ich “ja”.</p> <p><br>Sprawa jednak nie jest łatwa, gdyż zewsząd czają się biografie pozorne, powieści biograficzne, biografie hipotetyczne, biofikcje, (auto)biografie i auto/biografie, kobiece auto/biografie relacyjne, automitografie, autofikcje, autonaturografie,&nbsp;autoportrety, autobiografie transmedialne i autobiografie rozproszone, dzienniki, memuary, hagiografie, monodramy biograficzne, monodramy-świadectwa i monodramy-rekonstrukcje, życiopisanie (takie sobie zwykłe) i ŻYCIOpisanie, życiopisanie nieantropocentryczne, życiopisanie antropo-zdecentrowane, życiopisanie relacyjne, a&nbsp;wokół tego wszystkiego krążą idiomy allobiograficzne, autopatograficzne i autotanatograficzne, biopoetyki i (somato/bio)poetyki, zakrycia i przesunięcia biograficzne, nie mówiąc już o dyskursach autofikcyjnych i życio-rysach. „Ja” ma się chyba coraz gorzej w tym ścisku.</p> <p><br>Jak widać, język i intelekt nie pozwalają zgnuśnieć, mnożą się zatem pytania ważkie i mniej ważkie. Czy biografia jest wiarygodna? Jaka jest relacja między życiem przeżytym a&nbsp;życiem napisanym? Jak kocha strukturalista? Czy można naprawdę kochać bez nadziei? Czy nasze dusze widziały kiedyś niemożliwość? Jaka jest wartość interpretacyjna łączenia tekstu z życiem? Kto się domyśli z&nbsp;Recherche, że Proust miał brata? Jak ciało prywatne i biologiczne przeobraża się w ciało medialne? Czy tkwi w nas absurd i przekreślona nadzieja? Czy biograf potrzebuje inspiracji? Czy biograf jest literackim sępem a&nbsp;może podglądaczem?</p> <p><br>Niełatwo skupić się na odpowiedziach, bo wiele różnych bytów, nie-bytów, incydentów i postaci wplata się w tok wywodu: byt embrionalny i byt absolutny, mroczni doppelgängerzy, bezimienny bóg-guru z czerwoną prawą dłonią, piechur-filozof, ciała spuchnięte od głodu, uszkodzone tkanki pamięci, asamblaże, stare żeliwne magle, kozioł gimnastyczny, damskie buty, kadłub lalki i rzeźba kobiecej głowy, pyszni erudyci i nieprzychylni krytycy, bezustanna gadanina kamuflująca milczenie, nagie kobiece ciało w szklanym kubiku, ornamentalni mediewiści, uzurpacja tożsamościowa i tożsamość katoptryczna, incest identyfikacji, cybertawerny, abjektalna bliskość z czyimś ciałem, paranoiczne wieczne teraz i – jakże by inaczej – gniecenie, szczypanie, skubanie, wyrywanie, odrywanie, głaskanie, krojenie, uciskanie, wyginanie, strzepywanie. A&nbsp;obok stoi i patrzy czworo laureatów nagrody Pulitzera.</p> <p><br>Nie sposób wszystkiego tu spisać, ale w świecie tekstowym tego numeru wydarza się kilka rzeczy ciekawych. Półnagi papa biega po mokradle porośniętym ciernistymi palmami, z długim nożem i&nbsp;strzelbą w rękach, biografowie śpiewają długie pieśni, poeta diegetycznie informuje nas o zachodzeniu w jego życiu konsekwentnej ekwiwalencji, a&nbsp;Nabokov z 29 walizkami woła tragarza na pustkowiu. W tym samym przestrzenioczasie flanerka opuszcza miasto, zaszczuty niemowa zanurza się w&nbsp;bagnie jak w płodowych wodach, dziewięć oczu patrzy na wszystko z taką samą intensywnością, zaś humaniści – przekonani, iż&nbsp;są bezwartościowymi darmozjadami – popadają w zbiorową depresję. I rzecz bardzo niepokojąca: Sokrates zakłada buty, Jazon ma tylko jeden sandał, zaś Eros pozostaje bosy. Jednocześnie dwaj życiopisarze, ojciec i syn, prowadzą dialog o&nbsp;życiu, twórczości i autyzmie, Tsing opowiada o człowieku przez pryzmat japońskiego grzyba matsutake, przybysz rzuca się na narratora ze strzykawką, ktoś wyciska ropę z rany odniesieniem do&nbsp;Platońskich jedno-ciał, natomiast aktorka odkleja się od roli. Barthes dekonstruuje się sam, wyraża się ukośnie i zostawia ślady. KURYLUK mówi przez Kuryluk, mami czytelnika, kamufluje biografię i&nbsp;omija opozycję prawdy i fałszu, sobowtór przylega do zewnątrztekstowej autorki, utrzymując dialektykę kamuflażu i ekshibicjonizmu, podmiot lęka się utraty kochanka, idiotka-sawantka komentuje własne marzenie senne, Ewa zaś odrzuca Freudowską interpretację snu i dręczy ją spętany język. I uwaga: jedna pani chce komuś – tak&nbsp;po prostu – przez kiszkę stolcową wejść do duszy.</p> <p><br>Ale, jak powiada Rzeźbiarz, “Wszystko to należy uznać za czystą hipotezę”.</p> <p><br>Wojciech Kalaga<br><a href="https://orcid.org/0000-0003-4874-9734" target="_blank" rel="noopener">https://orcid.org/0000-0003-4874-9734</a></p> <p><br>PS Pierwsza – “amerykańska” część numeru jest wyjątkowa i nietypowa dla&nbsp;Er(r)go:<br>zebraliśmy tu głosy i dialogi wybitnych biografów-praktyków (m.&nbsp;in.&nbsp;czworga laureatów nagrody Pulitzera), którzy dzielą się z Czytelnikiem i Czytelniczką refleksjami z wnętrza procesu biograficznego. Część ta zrealizowana została przy&nbsp;wsparciu Dotacji Metropolitalnego Funduszu Wspierania Nauki Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, wniosek numer 2/2021 – projekt pt.&nbsp;“Metropolia Metropolii, czyli nowojorski zdobywca Pulitzera dla Śląska i Zagłębia”.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11682 Opowiedzieć człowieka, śpiewając pieśń Femiosa. W stronę estetyki biografii 2022-04-25T16:31:55+00:00 John Matteson matteson151@earthlink.net <p>Opierając się na teoretycznych pismach Tzvetana Todorova i Georga Lukácsa poświęconych powieści, esej niniejszy postuluje szersze uznanie biografii za gatunek literacki. Autor tekstu określa gatunek biografii jako gatunek radykalnej niekompletności, omawiając jednoczesne poszukiwanie prawdy i skłonność do fragmentacji w dążeniu biografa jako jakości, która cechuje nie tylko źródła, z jakich biograf korzysta, ale także determinuje przygodny, nieciągły charakter intelektualnej i emocjonalnej przestrzeń, którą zamieszkuje zarówno podmiot biograficzny, jak i sam biograf.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11684 Ameryka w lustrze biografii wielkich Amerykanów: nieformalny przewodnik dla czytelników 2022-04-25T16:31:55+00:00 Max A. Boot maxboot1@gmail.com <p>Wychodząc od&nbsp;wydarzeń pierwszej kadencji Donalda Trumpa, kryzysu amerykańskiej opieki zdrowotnej w&nbsp;kontekście pandemii Covid-19 i&nbsp;Stanów Zjednoczonych Ameryki postrzeganych jako&nbsp;(gasnący) symbol demokracji, niniejszy esej stawia pytanie, czy&nbsp;możliwa jest wyważona dyskusja o&nbsp;współczesnym obrazie Ameryki. Zdaniem autora, taki ogląd można wypracować dzięki gatunkowi biografii. Esej, tym samym, przedstawia subiektywny wybór biografii, od&nbsp;Alexandra Hamiltona i&nbsp;George’a Washingtona po&nbsp;Michelle i&nbsp;Baracka Obamów, które pozwalają przyjrzeć się skomplikowanym postaciom, które wpłynęły na&nbsp;kształt Ameryki, jaką znamy dzisiaj.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11685 Czy biografia jest prawdą? 2022-04-25T16:31:55+00:00 Ron Chernow ronchernow2@gmail.com John Matteson matteson151@earthlink.net Stacy Schiff smschiff@mac.com James W. Atlas errgo@us.edu.pl Philip Kunhardt transformative.lives@nyu.edu <p>W dniu 25 marca 2015 r. The Center for the Study of Transformative Lives at New York University i NYU Biography Seminar zorganizowały wspólnie dyskusję panelową zatytułowaną <em>Is Biography True?</em>&nbsp;W dyskusji, którą otworzył Philip Kunhardt,&nbsp;a której gospodarzem był nieżyjący już James Atlas, uczestniczyło troje zdobywców nagrody Pulitzera: Ron Chernow, autor biografii&nbsp;<em>Washington: A Life</em>; John Matteson, autor książki <em>Eden’s Outcasts: The Story of Louisa May Alcott and her Father,</em> oraz Stacy Schiff, autorka biografii pt.&nbsp;<em>Vera, Mrs. Vladimir Nabokov</em>. W niniejszej sekcji znajduje się zapis tej dyskusji.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11687 Melville i Indianie: lektura, kosmopolityzm i kondycja biograficzna 2022-04-25T16:31:55+00:00 John L. Bryant John.L.Bryant@hofstra.edu <p>Odpowiadając na&nbsp;powszechną we&nbsp;współczesnych badaniach literackich niechęć do&nbsp;biografizujących lektur, niniejszy artykuł stawia sobie za&nbsp;zadanie przemyślenie relacji między czytelnikiem i&nbsp;autorem, a&nbsp;zwłaszcza biografem. Ta relacja służyć ma odczytaniu takich tekstów Hermana Melville’a, jak&nbsp;np. Pierre; or, The&nbsp;Ambiguities, które niepokoją i&nbsp;zaskakują swoimi autobiograficznymi uwikłaniami. Refleksje nad&nbsp;zwyczajami czytelniczymi rodziny Melville’ów stają się interpretacyjnym kluczem do&nbsp;zrozumienia postępującego kosmopolityzmu i&nbsp;kulturowej wrażliwości Hermana Melville’a, w&nbsp;obliczu widma jego własnego dziadka i&nbsp;jego uwikłania w&nbsp;ludobójstwo rdzennych Amerykanów.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11686 "Sztuka prześmiewcza?" Dwoje zdobywców nagrody Pulitzera rozmawia o biografii 2022-04-25T16:31:55+00:00 Debby Applegate applegate@rainmakerthinking.com John Matteson matteson151@earthlink.net <p>Debby Applegate i&nbsp;John Matteson, zdobywcy nagrody Pulitzera w&nbsp;dziedzinie biografii w&nbsp;następujących po&nbsp;sobie latach (2007 i&nbsp;2008) bywają czasem zgodni, lecz często różnią się istotnie co&nbsp;do metod, celów i&nbsp;etycznego wymiaru filozofii u&nbsp;podłoża pisarstwa biograficznego. W&nbsp;prezentowanym tu dialogu rozmawiają o&nbsp;negatywnych stereotypach, które biografowie muszą przezwyciężyć, przyglądają się procesowi badawczemu, dyskutują o&nbsp;moralnej naturze ludzkości, stawiają pytania o&nbsp;wartość sympatii i&nbsp;cynizmu dla&nbsp;biografa – i&nbsp;dotykają wielu innych, istotnych z&nbsp;punktu widzenia biografistyki obszarów.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11683 Dar biografii 2022-04-25T16:31:55+00:00 Caroline Stoessinger cstoess212@aol.com <p>W swym wieloaspektowym, polifonicznym, ale jednoznacznie autobiograficznym eseju “Dar biografii” Caroline Stoessinger oferuje czytelnikowi osobisty wgląd w&nbsp;subtelności emocjonalnego podłoża niewyrażalnej słowami więzi między biografką a&nbsp;jej bohaterką. Ta&nbsp;symfoniczna więć, której złożona struktura obejmuje współczucie, szacunek i&nbsp;uważność, bezwiednie objawia się czytelnikowi jako&nbsp;warunek sine qua non autentycznego dialogu kiedy tylko przyjmie zaproszenie Stoessinger, towarzyszyć jej w&nbsp;podróży przez historię jej przyjaźni z&nbsp;Alice Herz-Sommer, bohaterką tłumaczonej na&nbsp;wiele języków książki autorki pod&nbsp;tytułem <em>Wiek mądrości</em>. W&nbsp;procesie wspólnego wspominania horyzonty emocjonalne (auto)biografki i&nbsp;czytelnika stapiają się, pozwalając mu wyczuć, że&nbsp;(auto)biografia, w&nbsp;jaką został wtajemniczony, została mu ofiarowana w&nbsp;darze przez autorkę, która – niepostrzeżenie – stała się mu bliską przyjaciółką. Dwie jaźni dzielące swoje wewnętrzne życie – Herz-Sommer i&nbsp;Stoessinger, Stoessinger i&nbsp;czytelnik – dzielą przestrzeń autentyczności, w&nbsp;której nadzieja rozbrzmiewa w&nbsp;sonatach Beethovena, przeszywając nawet najciemniejszy mrok.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11693 Przeploty jaźni, słów i mediów, czyli dwóch biografów z jednej rodziny rozmawia o sztuce i niepełnosprawności 2022-06-14T14:49:40+00:00 David James Savarese dj.savarese@gmail.com Ralph James Savarese savarese@grinnell.edu <p>Dwóch (auto)biografów z&nbsp;tej samej rodziny – jeden neurotypowy, drugi autystyczny – rozmawia o&nbsp;wierszach, pamiętnikach, esejach, artykułach naukowych i&nbsp;filmach dokumentalnych, które razem stworzyli. Woląc postrzegać swoją pracę jako&nbsp;współzależną i&nbsp;splecioną, niezależną od&nbsp;ograniczeń polityki tożsamości, która ludzi dzieli i&nbsp;konfliktuje ich ze&nbsp;sobą nawzajem, rozmówcy kultywują neurokosmopolityczne i&nbsp;kłączowe porozumienie jaźni poprzez słowa. David James (“D.J.”) Savarese to&nbsp;artysta-aktywista, pisarz, nauczyciel i&nbsp;współprzewodniczący The&nbsp;Alliance for&nbsp;Citizen-Directed Supports, stypendysta OSF Human Rights Initiative (2017–2019) oraz współproducent, narrator i&nbsp;bohater wyróżnionego nagrodą Peabody filmu dokumentalnego Deej: Inclusion Shouldn’t Be a&nbsp;Lottery. D.J. publikuje wiersze, literaturę faktu i&nbsp;eseje naukowe. Ralph James Savarese jest autorem pięciu książek i&nbsp;współredaktorem trzech zbiorów, w&nbsp;tym pierwszej monografii dotyczącej neuroróżnorodności. Jest laureatem nagród The&nbsp;Melville Society, National Endowment for&nbsp;the&nbsp;Humanities oraz Mellon Foundation, która sfinansowała stypendium neurohumanistyczne w&nbsp;Instytucie Nauk o&nbsp;Mózgu na&nbsp;Duke University.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/8019 Portret artysty (rocka) w wieku dojrzałym. Nick Cave na scenie 2022-04-25T16:31:56+00:00 Jakub Orzeszek jakorzesz@gmail.com <p>Autor artykułu podejmuje próbę rekonstrukcji “przedstawialnego obrazu siebie” muzyka, pisarza i&nbsp;artysty scenicznego Nicka Cave’a. W&nbsp;centrum uwagi stawiam jego fotograficzne portrety, zwłaszcza te najbardziej emblematyczne i&nbsp;najczęściej multiplikowane, należące do&nbsp;ikonosfery rocka i&nbsp;kultury popularnej przełomu XX i&nbsp;XXI wieku – autorstwa holenderskiego fotografika Antona Corbijna. Namysł nad&nbsp;fotograficznymi reprezentacjami twarzy Cave’a rozszerzam jednak na&nbsp;jego najnowszą twórczość, obejmującą zarówno albumy muzyczne, jak&nbsp;i&nbsp;autobiograficzne filmy, takie jak&nbsp;20&nbsp;000 dni na&nbsp;Ziemi i&nbsp;One More Time with&nbsp;Feeling, oraz poemat Pieśń torby na&nbsp;pawia czy&nbsp;blog The&nbsp;Red Hand Files. Wszystkie te hiperteksty próbują dać publiczności poczucie uczestniczenia w&nbsp;metamorfozie, towarzyszenia artyście “za kulisami” scen i&nbsp;teatrów, w&nbsp;trasie, w&nbsp;pokojach i&nbsp;łazienkach hotelowych. Widzimy, jak&nbsp;ciało prywatne i&nbsp;biologiczne przeobraża się w&nbsp;ciało medialne, jak&nbsp;jest monumentalizowane na&nbsp;scenie i&nbsp;przed obiektywem, by&nbsp;w&nbsp;końcu stać się ciałem-znakiem i&nbsp;ciałem-towarem. I&nbsp;odwrotnie. Ta&nbsp;dialektyka intymności przybiera niekiedy formę ekshibicjonistyczno-voyeurystycznego paktu z&nbsp;publicznością w&nbsp;duchu <em>selfie</em>. Zarazem jednak Cave prowadzi tę grę tożsamościową bardzo świadomie i&nbsp;krytycznie. Zacierając granicę pomiędzy zmitologizowanym <em>effigie</em> scenicznym i&nbsp;biografią, aktualizuje Warholowską politykę “dawania twarzy” do&nbsp;warunków, jakie stwarza i&nbsp;jakich żąda synoptykalny system sławy i&nbsp;przemysł kultury XXI wieku.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10022 Monodramy biograficzne w najnowszym teatrze polskim – świadectwa i rekonstrukcje 2022-04-25T16:31:55+00:00 Beata Maria Popczyk-Szczęsna beata.popczyk-szczesna@us.edu.pl <p>W nurcie współczesnych polskich spektakli biograficznych sporą grupę stanowią monodramy, inspirowane życiorysami słynnych osób. Jest to&nbsp;przejaw zainteresowania postaciami wyrazistymi, referencyjnymi – w&nbsp;przeciwieństwie do&nbsp;twórczości scenicznej końca XX wieku, z&nbsp;właściwą jej ekspansją bohaterów o&nbsp;nieukształtowanej bądź rozbitej osobowości. W&nbsp;artykule zanalizowane zostały monodramy-świadectwa i&nbsp;monodramy-rekonstrukcje. W&nbsp;pierwszym przypadku postać występuje jako&nbsp;medium nieobecnej rzeczywistości, świadcząc monologiem o&nbsp;sobie i&nbsp;o świecie zewnętrznym (to przykład tożsamości dialogowej). W&nbsp;drugiej odmianie monodramów dominuje ujęcie autotematyczne, co&nbsp;prowadzi do&nbsp;powstania sztuk meta-biograficznych (ukazana jest tożsamość performatywna, realizująca się w&nbsp;aktach kreacji własnego „ja”).</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10053 Autoportrety Adama Zagajewskiego 2022-04-25T16:31:55+00:00 Jan Potkański j.potkanski@uw.edu.pl <p class="sdfootnote-western" style="line-height: 115%;" align="justify">Artykuł analizuje cykl poetyckich autoportretów Adama Zagajewskiego w&nbsp;kontekście esejów poety oraz współczesnych pisarzowi teorii, zwłaszcza dekonstrukcji Paula de Mana oraz filozofii duchowości Michela Foucaulta. Zgodnie z&nbsp;tą analizą autoportrety Zagajewskiego zbliżają się charakterem i&nbsp;funkcją do&nbsp;ćwiczeń duchowych opisywanych przez Pierre’a Hadota: poeta za&nbsp;ich pomocą próbuje przebudować swoją osobowość, projektując jej bogatszą i&nbsp;dojrzalszą postać, częściowo na&nbsp;wzór postaci mistrzowskich, takich jak&nbsp;Józef Czapski. Tak ujęta, twórczość Zagajewskiego zaskakuje bogactwem treści teoretycznych, których dotąd w&nbsp;niej nie&nbsp;poszukiwano.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10080 <i>Encyklopedierotyk</i> jako (auto)biofikcja. Ewa Kuryluk a Roland Barthes 2022-04-25T16:31:55+00:00 Maciej Piotr Mazur maciej_mazur@interia.eu <p>Artykuł przedstawia interpretację postmodernistycznej epistolarnej powieści – <em>Encyklopedierotyk</em> ze&nbsp;względu na&nbsp;zastosowane w&nbsp;niej biofikcyjne i&nbsp;autofikcyjne strategie pisarskie oraz odtwarza dokonaną w&nbsp;utworze krytykę <em>Fragmentów dyskursu miłosnego</em> Rolanda Barthes’a. Pokazuje związki między rzeczywistą a&nbsp;zmyśloną biografią semiologa i&nbsp;odsłania znaczenie najistotniejszych “biograficznych przesunięć”. &nbsp;Ujawnia relację między literackim sobowtórem Ewy Kuryluk i&nbsp;nią samą: pomiędzy bohaterką i&nbsp;autorką nie&nbsp;ma pełnej tożsamości. Charakter tej relacji jest metonimiczny: działania powieściowej Ewy są śladami poczynań pisarki, co&nbsp;prowokuje do&nbsp;zadania pytań o&nbsp;kwestię niemożności twórczej oraz o&nbsp;powód uczynienia Barthes’a główną postacią <em>Encyklopedierotyku</em>.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10167 “Nie zdołam wejść w jej buty ani los”. O biografii jako auto/biografii w twórczości drugiego pokolenia 2022-04-25T16:31:55+00:00 Robert Kusek robert.kusek@uj.edu.pl Aleksandra Szczepan aleksandra.szczepan@gmail.com <p>Artykuł proponuje nową perspektywę w&nbsp;badaniu auto/biograficznej twórczości potomków ocalałych z&nbsp;Zagłady, tj. potraktowanie biografii jako&nbsp;modusu drugopokoleniowej autobiografii. Na&nbsp;podstawie analizy książki Agaty Tuszyńskiej <em>Oskarżona: Wiera Gran</em> (2010) o&nbsp;ocalałej z&nbsp;Zagłady żydowsko-polskiej śpiewaczce autorzy argumentują, że&nbsp;w&nbsp;tym przypadku biografia ocalałej staje się laboratorium rozumienia własnego doświadczenia dla&nbsp;przedstawicielki pokolenia postpamięci. Artykuł ponadto pokazuje, jak&nbsp;w&nbsp;heterogenicznej formie gatunkowej auto/biografii niczym w&nbsp;soczewce skupiają się podstawowe problemy zarówno refleksji o&nbsp;Zagładzie, jak&nbsp;i&nbsp;badań nad&nbsp;życiopisaniem: kwestie identyfikacji, stosowności, wiktymizacji, autentyczności, prawdziwości czy&nbsp;konstruktów kulturowych dotyczących płci.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/10277 Autonaturografie. Biopoetyki immersyjnego piśmiennictwa przyrodniczego (Zajączkowska, Brach-Czaina, Tsing, Macdonald) 2022-04-25T16:31:55+00:00 Izabella Adamczewska-Baranowska izabella.adamczewska@uni.lodz.pl <p>Celem artykułu jest wyodrębnienie nowej, nieantropocentrycznej formy pisania o&nbsp;przyrodzie. Analizując teksty antropolożki Anny Lowenhaupt Tsing, biolożki Urszuli Zajączkowskiej, historyczki nauki Helen Macdoland i&nbsp;filozofki Jolanty Brach-Czainy – wskazuję na&nbsp;chwyty charakteryzujące ich biopoetykę: immersyjność, rizomatyczność, asamblażowość i&nbsp;tentakularność. Nawiązując do&nbsp;formuły gatunkowej “pasażu tekstowego” (rozumianego szeroko, niekoniecznie jako&nbsp;pisanie i&nbsp;czytanie miasta) i&nbsp;wspierając się rozważaniami Rebeki Solnit, pokazuję, jakim ponadgatunkowym doświadczeniem jest dla&nbsp;flanerek wędrówka i&nbsp;włóczęga, które mogą zarazem być ucieczką z&nbsp;laboratorium. Zastanawiam się też, jak&nbsp;bardzo nieantropocentryczny może być tekst literacki.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11400 Topografie drogi filozoficznej, albo o konsekwencjach nienoszenia obuwia 2022-04-25T16:31:55+00:00 Dariusz Kubok dariusz.kubok@us.edu.pl Paweł Jędrzejko pawel.jedrzejko@us.edu.pl <p>Zasadniczym celem rozważań w&nbsp;tym artykule jest analiza statusu filozofii w&nbsp;zakresie jej spełnialności czy&nbsp;też po&nbsp;prostu możliwe topografie drogi filozoficznej. Punktem wyjścia i&nbsp;zarazem głównym przedmiotem dociekań jest ustęp z&nbsp;<em>Uczty</em> Platona (20 d–204c), w&nbsp;którym znaleźć można emblematyczny, choć niejednoznaczny opis podróży filozoficznej. Warto pokazać kluczowe trudności związane z&nbsp;tym opisem, a&nbsp;przede wszystkim jego metafilozoficzne konsekwencje. Ukazane i&nbsp;krytycznie omówione zostaną wybrane znaczące interpretacje tego fragmentu z&nbsp;uwypukleniem ich (meta)filozoficznych implikacji, a&nbsp;te zostaną skatalogowane w&nbsp;świetle Sextusowego podziału filozofii (<em>Pyr</em>., I, 1-4). Na&nbsp;podstawi refleksji na&nbsp;temat topografii drogi filozoficznej, a&nbsp;także akceptowanego modelu wiedzy, zaproponowana zostanie taka wykładnia, która stara się ominąć silnie dogmatyczne konsekwencje myślenia o&nbsp;filozofii, jednocześnie akceptując zawartą w&nbsp;niej niepewność, zarówno w&nbsp;odniesieniu do&nbsp;konkretnych rozstrzygnięć, jak&nbsp;i&nbsp;w stosunku do&nbsp;własnej spełnialności. W&nbsp;tym celu wykorzystane zostaną metaforycznie inne niż Platońskie opowieści o&nbsp;drogach i&nbsp;dążeniu.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9222 Google Street View i nie-ludzka fotografia w projektach Jona Rafmana i Michaela Wolfa 2022-04-25T16:31:56+00:00 Agata Stronciwilk a.stronciwilk@ujd.edu.pl <p>Artykuł jest próbą podjęcia refleksji nad&nbsp;zjawiskiem nie-ludzkiej fotografii. Punktem wyjścia tekstu jest zwrócenie uwagi na&nbsp;fakt, że&nbsp;w&nbsp;dobie automatyzacji procesu fotografowania, zdjęcia wykonywane przez człowieka są tylko jednym z&nbsp;wymiarów współczesnej fotografii. Artykuł jest analizą projektów artystycznych Jona Rafmana i&nbsp;Michaela Wolfa, którzy wykorzystują fotografie wykonane przez automatyczne aparaty Google Street View. Eksponowanie pęknięć, szczelin i&nbsp;błędów tego systemu zbliża ich twórczość do&nbsp;tzw. glitch artu. Ważnym aspektem podejmowanej analizy jest refleksja nad&nbsp;wyobrażeniami związanymi z&nbsp;nie-ludzkim spojrzeniem, pytanie o&nbsp;prawdę fotografii oraz o&nbsp;to, w&nbsp;jaki sposób zbudowany jest interfejs Google Street View.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/9318 Mój awatar krzyczy jak ja. Współczesne realizacje motywu sobowtóra w kilku polskich tekstach fantastycznonaukowych 2022-04-25T16:31:56+00:00 Marta Błaszkowska-Nawrocka m.blaszkowska4@gmail.com <p>Celem tekstu jest przyjrzenie się kilku realizacjom motywu sobowtóra i&nbsp;ukazanie, w&nbsp;jaki sposób ta istniejąca w&nbsp;kulturze od&nbsp;wieków figura aktualizuje się w&nbsp;literaturze drugiej połowy XX wieku. Jaka jest relacja między tymi postaciami a&nbsp;tradycyjnie ujmowanymi doppelgängerami ukazującymi rozbicie i&nbsp;poczucie zagrożenia podmiotu? Czy&nbsp;zmiana, jaka zaszła w&nbsp;figurze sobowtóra, jest tylko powierzchowna, wynikająca z&nbsp;konieczności unowocześnienia wytartych motywów, czy&nbsp;też za&nbsp;taką modyfikacją postępuje również ewolucja przenoszonych znaczeń? Jako&nbsp;materiał badawczy posłużyły trzy polskie opowiadania fantastycznonaukowe, które powstały w&nbsp;obrębie różnych nurtów i&nbsp;w różnym czasie: “Holoman” Janusza Szablickiego i&nbsp;“Skasować drugie ja” Adama Hollanka oraz tekst “#Eudajmonia” Magdaleny Kucenty.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11711 Nowa humanistyka w Polsce: kilka bardzo subiektywnych obserwacji, koniektur, refutacji 2022-04-25T16:31:54+00:00 Ryszard Nycz ryszard.nycz@ibl.waw.pl David Schauffler david.schauffler@us.edu.pl <p>Nycz zarysowuje główne nurty Nowej Humanistyki na świecie – humanistykę cyfrową, humanistykę zaangażowaną, humanistykę kognitywną, posthumanizm, badania oparte na sztuce, a także główne debaty i nieporozumienia, które pojawiły się w ciągu ostatniej dekady w kontekście polskim. Przykładem ewolucji sposobów myślenia oraz prowadzenia badań są studia literacko-kulturowe, KTL. Skrót ten oznacza różne pojęcia, od kulturowej teorii literatury do kulturowo-tekstualnej piśmienności.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11690 Summaries in Polish/Streszczenia w języku polskim 2022-04-25T16:31:55+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Polskojęzyczne streszczenia artykułów badawczych i esejów zamieszczonych w niniejszym numerze.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11691 Informacje dla Autorów 2022-04-25T16:31:55+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Informacje dla przyszłych Autorów -- tematyka tekstów, formatowanie tekstu, karta stylu.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement## https://journals.us.edu.pl/index.php/ERRGO/article/view/11692 Metryczka 2022-04-25T16:31:55+00:00 Redakcja Er(r)go errgo@us.edu.pl <p>Metryczka numeru.</p> 2021-12-30T00:00:00+00:00 ##submission.copyrightStatement##