Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Porzucony, pomierzony i uśmiercony. Podmiot w dystopii społeczeństwa ryzyka

Tomasz Burzyński

Data publikacji: 17-12-2025 | Abstrakt | s. 43-56

 


Społeczeństwo ryzyka to krytyczne spojrzenie na współczesność, w której życie społeczne, polityka i kultura są zorganizowane w odniesieniu do niepewności wynikającej z procesów modernizacji. Jest to perspektywa na wskroś dystopijna, koncentrująca naszą uwagę na przyszłości rozumianej w kategoriach zagrożenia i kryzysu cywilizacji. Artykuł ten to próba spojrzenia na podmiotowość i jej przemiany w obliczu kryzysu racjonalności naukowo-technicznej i postępującego wzrostu świadomości zagrożeń i niepewności z nimi związanej. W społeczeństwie ryzyka podmiot jest skazany na niepewność i alienację w obliczu upadku tradycjonalnych form radzenia sobie z zagrożeniami. Jednocześnie uciekanie się do rozwiązań cyfrowych dodatkowo potęguję ryzykowną zależność człowieka od technologii, doprowadzając do powstania podmiotów terminalnych.

2025-12-17



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Strona tytułowa i spis treści

Redakcja w Er(r)go

Data publikacji: 30-06-2019 | Abstrakt

Strona tytułowa i spis treści ER(R)GO nr 38 (1/2019) - dyskursy weg(etari)anizmu.

2019-06-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Tekst/Czytelnik/Margines/Nawias

Tadeusz Rachwał , Wojciech Kalaga , Tadeusz Sławek , Emanuel Prower

Data publikacji: 01-01-2005 | Abstrakt

(wkleić tekst "nostalgie jubileuszowe" Tadeusz Rachwał, Wojciech Kalaga, Tadeusz Sławek, Emmanuel Prower

2005-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Zmysłowa bezpośredniość i dystans narracyjny w opowiadaniach o duchach M. R. Jamesa

Jacek Mydla

Data publikacji: 30-06-2025 | Abstrakt | s. 127-141

Jacek Mydla omawia widzenie duchów i dystans narracyjny w opowiadaniach o duchach M. R. Jamesa (odnosząc się głównie do utworu „Count Magnus”). Kontekst teoretyczny składa się ze starożytnych (Platon) i współczesnych (Booth, Genette) teorii narracji oraz traktowania przez nie elementu „pokazywania” w „narracji”. Mydla również odnosi się do platońskiej krytyki mimesis w Republice oraz do koncepcji fokalizacji Genette’a. Wzbogacając ten kontekst o odniesienia do najnowszych badań nad wiktoriańskim ghost-seeing (widzeniem duchów; Smajić), Mydla omawia, w jaki sposób M. R. James zmniejsza dystans narracyjny, aby umożliwić zapośredniczone widzenie ducha, równocześnie, poprzez zastosowanie ram narracyjnych, ostrzegając czytelnika przed pułapkami językowo i artystycznie zdobytej bezpośredniości.

2025-06-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2012 | Abstrakt

Er(r)go…,

... it is time to look into the interior(s), although the concept itself seems almost shameful nowadays, evoking the specters of binarity. Let us look, nevertheless, heedless of the phobias of theory. Inside a museum which does not exist, then inside the casket interior of the seventeenth century catalogue of the cabinet of curiosities. And deeper, into the space between the object and its catalogue description, where the Curious is created. And, a little further, other interiors. The authoritarian interior of a gothic cathedral, the essence of the dogmatic and the transcendental, appropriated by the Victorian museum as a didactic and educational illustration of the majesty of knowledge. The interior of the Word, this “catalogue of catalogues”; the interior of the Library – Universum; and finally, the oxymoronic interior of the Web. The interior of a head without the interior, or the phonograph amongst Bushmen. The incarcerating interior of a paralyzed body and the interior of time as a ubiquitous labyrinth. The somatic act of cognition: the interior of the imperial space and the traveler’s body that infiltrates it; thus, the interior as the necessary condition for the other, the alien, and the alien other. The elusive interior of a woman as a mask; the exterior of a skeletal woman as a bodily shell. The interior of the self as the cognitive and ethical space of choice and responsibility. The interior of the consumerized vegetation in the media-framed reality as the ersatz of the interior existence. The interior of the Manuscript as a polyphony of voices and a riddle about the nature of reality. The interior as the essence of the Gothic; the gothic interior as the interior of the mind; the interior of the crypt as a space between the other interior and the exterior. The interior of this issue as the intellectual interiors exteriorizing the necessity of exploring interiors.

And also Amiri Baraka in the interior of Ars Cameralis Silesiae Superioris.

Interiors-Exteriors is a double issue of Er(r)go guest-edited by Zbigniew Białas and Paweł Jędrzejko from the Institute of English Cultures and Literatures of the University of Silesia.

Wojciech Kalaga

2012-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Postpacjent. Ryzyko zdrowotne i refleksyjne ucieleśnienie własnej osoby

Tomasz Burzyński

Data publikacji: 29-06-2023 | Abstrakt | s. 31-42

Skupiając się na rozważaniu społecznych i technologicznych przemian w obrębie medycyny artykuł ten jest próbą nakreślenia nowego modelu tożsamościowego, w którym cielesność jednostki jest włączona w obręb zaawansowanych biotechnologii, a zwłaszcza genetyki i genomiki. Proponowane pojęcie „post-pacjenta” określa wymiar tożsamości indywidualnej rozumianej jako konstrukt kulturowy, który odnosi obecny stan zdrowia jednostki do całego spektrum możliwych scenariuszy sformułowanych na podstawie oceny stopnia genetycznej podatności pacjenta na określone jednostki chorobowe. W tym kontekście geny są postrzegane w kategoriach zindywidualizowanych czynników ryzyka stosowanych do oceny stopnia podatności jednostki na choroby cywilizacyjne. Post-pacjent nie jest zatem ani zdrowy ani chory, a jego obecny stan nie ma większego wpływu dla ukształtowanie się subiektywnego poczucia cielesności.

2023-06-29



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Metryczka

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 07-01-2023 | Abstrakt | s. 284

Metryczka numeru 47 (2/2023) E(r)rgo. Teoria - Literatura - Kultura.

2023-01-07



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Zasady estetyczne ekspresjonizmu i jego losy w literaturze rosyjskiej

Agnieszka Ścibior , Naum Lejderman

Data publikacji: 16-12-2019 | Abstrakt | s. 203-2014

W artykule rozpatrywany jest wpływ zasad estetycznych ekspresjonizmu na literaturę rosyjską XX wieku w oparciu o wybraną twórczość takich autorów jak m. in. Aleksiej Riemizow, Andriej Bieły, Jewgienij Zamiatin, Borys Pilniak. Zwrócenie uwagi na utwory pisarzy pierwszego popaździernikowego dziesięciolecia pozwala autorowi artykułu wykazać, że ekspresjonizm de facto uformował się jako strategia artystyczna determinująca rozwój ówczesnych kierunków i prądów literackich.

Summary

The aesthetic principles of the expressionism and its destiny in Russian literature

The influence of expressionism on the Russian literature is considered in this article, which is designated by a number of authors: A.Remizov, A.Belyj, E.Zamjatin, B.Pil'njak. Addressing to the works of the writers of the first post-October decades allows the researcher to state that expressionism became an artistic intention, which influenced trends of the literature of those years.

 

2019-12-16



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Metryczka

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 30-12-2022 | Abstrakt | s. 283

Metryczka numeru 45 (2/2022) E(r)rgo. Teoria - Literatura - Kultura.

2022-12-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2004 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2004-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Strona tytułowa i spis treści

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 07-01-2023 | Abstrakt | s. 1-3

Strona tytułowa i spis treści Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura nr 47 (2/2023) - czwórka redakcyjna.

2023-01-07



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2006 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2006-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Strona tytułowa i spis treści

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 30-12-2022 | Abstrakt | s. 1-3

Strona tytułowa i spis treści Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultira nr. 45 (2/2022) - czwórka redakcyjna.

2022-12-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

ER(R)GO nr 30 (1/2015) - czech literary theory (guest edited by Libor Martinek)

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 01-01-2015 | Abstrakt

Full issue.

2015-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2000 | Abstrakt

Er(r)go, the inevitability of the inaugurating word which, of necessity, anticipates the future, but also binds us with the past. The space of “ergo” has always been there (given the complexities of the world, it may have been the first word uttered by the demiurge). Unlike “and,” “also,” “as well,” “between,” - “ergo” constitutes a complex space, full of folds and niches, where thought is forced into meandering, and from which it emerges transformed, so that it no longer recognizes itself. As Andrzej Chojecki writes (and we are already anticipating the next issue in which his paper will appear), in the space of “ergo” “the most amazing parallels, identifications and differentiations occur. It is here that the most dramatic ruptures take place. The obvious may appear in the realm of “ergo”, but it may also be doomed to non-existence and non-obviousness.” The space of “Er(r)go” emerged about twenty years ago, when the interdisciplinary seminar of the same name began its activities, which it continued for almost fifteen years. Many people, numerous voices, and numerous texts filled that space. “Er(r)go: Theory – Literature – Culture” reopens that space again, even though without the former innocence of origins. Essays by Tadeusz Rachwał and Tadeusz Sławek nostalgically bridge the now with the past. They join the voices coming from diverse realms of the humanities – that of the Nestor of scholarship, Stefan Morawski, as well as of Agata Bielik-Robson, Ewa Domańska, Ewa Rewers, Krystyna Wilkoszewska. They mix – frequently in polemics and debates – with the voices made accessible by translation or citation: those of Blake, Barthes, Bauman, Derrida, Heidegger, Levinas, Rorty, to mention only some of them. The space of “Er(r)go” absorbs “ergo”, but enriches it with the consciousness of Theory: of theoretical reflexivity and self-reflexivity, of the incessant need to question even the most obvious categories, presuppositions, axioms and criteria. In its methodological principle, it is an interdisciplinary space; it is thus hospitable, but at the same time demanding, because it requires the annihilation of the blind borders separating disciplines and calls for a dialogue of discourses and paradigms – for the listening to the voice of the Other. It is only when these requirements are fulfilled that one may grasp the relations and phenomena invisible to monodisciplinary thinking: to the non-reflexive binarity of self-conceited certainty of the obvious and the stable. Wojciech Kalaga

2000-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Obraz i jego cień. O związkach fotografii, magii i śmierci w kontekście teorii Hansa Beltinga

(Artykuł w języku polskim)

Kamila Żukowska

Data publikacji: 30-12-2020 | Abstrakt | s. 127-143

Artykuł poświęcony został antropologicznemu znaczeniu fotografii i jej odniesieniom do innych mediów reprezentujących obraz człowieka. Fotografię, jak pisał Hans Belting, zwolennik koncepcji antropologicznego spojrzenia na sztukę, należy rozumieć jako nowy rodzaj maski pośmiertnej. Teoria rozumienia fotografii jako maski ma długą tradycję i została poświadczona w głównych tekstach programowych poświęconych sztuce fotografii (Benjamin, Sontag, Barthes). Perspektywa Beltinga pozwala jednak na wyodrębnienie ukrytych znaczeń i paradoksów wynikających z funeralnych korzeni przedstawienia człowieka. W tekście zostają zrekonstruowane główne koncepcje maski powstałe na przestrzeni dziejów (maska pośmiertna, maska teatralna, maska balowa), dzięki czemu znaczenie fotografii traktowanej jako maska staje się pełniejsze. W ten sposób ujęta zostaje wyjątkowość fotograficznego przedstawienia, łączącego wszystkie konteksty rozumienia maski. Potraktowanie fotografii jako kolejnego w historii medium służącego ludzkiej reprezentacji pozwala na prześledzenie głównych zmian w podejściu do ciała i ludzkiej skończoności. Fotografia okazuje się najbardziej wyjątkową techniką reprezentacji ponieważ sprzeciwia się śmierci i zarazem ją potwierdza – jest świadectwem XX-wiecznej próby ukrycia śmierci i uniwersalnego pragnienia zachowania życia. Fotografia bowiem, wpisując się w zmianę jaka dokonała się w XVIII i XIX wieku, zapewnia fotografowanemu pamięć, która traktowana jest wówczas jako symbolicznie “miejsce” pośmiertnego życia. Koncepcja obrazu i medium Beltinga stwarza kontekst do rozważań o fotografii jako strategii mającej na celu symulację życia.  

2020-12-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2013 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2013-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Wrażliwość antropologiczna i świat przedstawiony. Szkic do antropologii literatury

Wojciech J. Burszta

Data publikacji: 01-01-2009 | Abstrakt

Anthropological Sensitivity and the World Presented. An Essay on the Anthropology of Literature Abstract in English Wojciech J. Burszta's essay takes its inspiration from two different sources: it recognises a new, modified attitude to "classical" anthropological texts by Frazer. Malinowski, Mead, Levi-Strauss or Benedict but it also centres round a theory of the literary truth developed by Mario Vargas Llosa. Llosa differentiates between the truth of non-fictional writing (e.g. history, journalism) and the truth of fiction which depends on its power to create illusions and captivate the reader's imagination. Burszta points out that the anthropological discourse is a hybrid form in that respect: it combines a commitment to facts with imaginative recreation of the world, which is characteristic of literature. Thus. according to Burszta, anthropology comes to occupy the no-man's-land in between nonfiction and fiction. Consequently, anthropological imagination will be in close rapport with aesthetic imagination which does not have to rely on the author's actual experiences. .

2009-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2002 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2002-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2013 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2013-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

„Wszystko znika jak gdyby wracało gdzie indziej?” Kosmiczne marzenia i poranione światy w Life on Mars Tracy K. Smith

Michał Kisiel

Data publikacji: 30-06-2026 | Abstrakt | s. 315-333

Celem niniejszego artykułu jest przeanalizowanie, w jaki sposób nagrodzony tomik poetycki Tracy K. Smith, Life on Mars, negocjuje materialne i konceptualne granice utraty w odniesieniu do problematyki skończoności, pamięci oraz przetrwania. Odwołując się do takich myślicieli jak Karen Barad, Jacques Derrida czy Georges Bataille, autor podejmuje się refleksji, w jaki sposób Smith wykorzystuje perspektywy ziemskie i kosmiczne, metaforycznie tłumacząc jedną na drugą, by zakwestionować zastane porządki obecności/nieobecności, życia/śmierci, znanego/nieznanego oraz przyszłości/przeszłości. Pierwsza część artykułu w dużej mierze poświęcona jest poetyckim i filozoficznym spotkaniom z osobistą utratą, lękami o przyszłość oraz złożonymi aspektami materialności. W drugiej części przedstawiona zostaje bardziej etycznie zaangażowana lektura wybranego wiersza, They May Love All That He Has Chosen and Hate All That He Has Rejected, która omawia stratę jako paradoksalną formę sprawczości.

2026-06-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Maszyna–podmiot–kultura. Reprezentacje debat wokół postępu technicznego w Niemczech początku XX wieku

(artykuł w języku polskim, abstrakt w języku angielskim)

Zbigniew Feliszewski

Data publikacji: 25-06-2022 | Abstrakt | s. 125-142

"Maszyna–podmiot–kultura. Reprezentacje debat wokół postępu technicznego w Niemczech początku XX wieku"

Artykuł podejmuje próbę zbadania podejścia literatury i filmu lat dwudziestych XX wieku do postępu technicznego, w szczególności procesu umaszynowienia i jej wpływu na życie społeczne i jednostkowe. Analizy wiersza Bertolta Brechta (700 Intellektuelle beten einen Öltank an) oraz filmów niemieckiego ekspresjonizmu (Student z Pragi, Golem, Metropolis) mają na celu zrekapitulowanie debat wokół postępu technicznego oraz umiejscowienie ich w horyzoncie badań humanistycznych, a także zbadanie ich podejścia do dominującej od XVIII wieku myśli rozróżniającej pojęcia kultury i cywilizacji. Przy zastosowaniu medioznawczych teorii przedłużeń człowieka artykuł stara się określić ich potencjał konstytuujący rzeczywistość. Centralną część analizy stanowią zagadnienia roli intelektualistów i artystów w aparacie życia społecznego, maszyny jako protezy i przedłużenia człowieka oraz maszyny jako sobowtóra.

2022-06-25



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2007 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2007-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2004 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2004-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2009 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2009-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2005 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2005-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Wstyd i literackie konfiguracje queerowej męskości w powieści Ivana Mraka Ivan O.

Darko Ilin

Data publikacji: 29-06-2026 | Abstrakt | s. 113-132

The relationship between queer identity and shame is one of the key themes in queer theory, with shame sometimes becoming a fundamental aspect of identity for individuals within the queer community. This article focuses on literary representations of shame in Slovenian literature, particularly in connection with queer masculinities. It examines the work of Ivan Mrak, specifically his autofictional novel Ivan O., which is the first autobiographical literary work with a queer theme in the Slovenian context. The article discusses the complex nature of shame and its impact on the protagonist’s life experience, exploring how shame influences processes of identification and self-representation in society while attempting to outline the trajectory of decentring queer shame throughout the novel.

2026-06-29



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Pochwała subiektywności

Frank Ankersmit

Data publikacji: 01-01-2010 | Abstrakt

Frank Ankersmit

In Praise of Subjectivity

Frank Ankersmit argues that even in ancient times the historian's moral and political convictions affected the shape of his account of history. But other factors may also contribute to what we often describe as the historian's 'subjectivity' — his favourite field of research, characteristic mannerisms of style, a particular way of conducting an argument and finally his own intellectual capacities and limi­tations. In his essay, Ankersmit invokes the traditional views of subjectivity and objectivity, and argues that they miss an essential point about the source of the actual problem with subjectivity, which lies in the logical proximity of (historical) truth and value. Ultimately, he claims that the interrelationship between the two (truth and value) is so intimate that in historical research they define each other. Thus value emerges as a useful and not infrequently indispensable guide to historical truth.

2010-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2003 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2003-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Nowa humanistyka w Polsce: kilka bardzo subiektywnych obserwacji, koniektur, refutacji

(Esej w języku angielskim/An Essay in English)

Ryszard Nycz , David Schauffler

Data publikacji: 30-12-2021 | Abstrakt | s. 315-338

Nycz zarysowuje główne nurty Nowej Humanistyki na świecie – humanistykę cyfrową, humanistykę zaangażowaną, humanistykę kognitywną, posthumanizm, badania oparte na sztuce, a także główne debaty i nieporozumienia, które pojawiły się w ciągu ostatniej dekady w kontekście polskim. Przykładem ewolucji sposobów myślenia oraz prowadzenia badań są studia literacko-kulturowe, KTL. Skrót ten oznacza różne pojęcia, od kulturowej teorii literatury do kulturowo-tekstualnej piśmienności.

2021-12-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Metryczka

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 07-01-2023 | Abstrakt | s. 256

Metryczka numeru 46 (1/2023) E(r)rgo. Teoria - Literatura - Kultura.

2023-01-07



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

(Po)bachtinowska szkoła we współczesnej rosyjskiej teorii literatury

Władimir L. Szunikow

Data publikacji: 15-11-2015 | Abstrakt

Niniejszy artykuł nakreśla historyczną ewolucję dwudziestowiecznej rosyjskiej teorii literatury, jej związki z Wydziałem Filologicznym Uniwersytetu Moskiewskiego oraz te zachodnie poglądy, takie jak dekonstrukcja czy poststrukturalizm, które często z nimi wchodzą w polemikę. Tym samym, podejmuje on próbę rozpoznania przesłanek jakimi kieruje się teoria rosyjska, wskazując na jej analityczne podwaliny inspirowane dziełami Michaiła Bachtina czy Waleriego Tiupy. Podejście analityczne zaowocowało teoriami komunikacji tekstu literackiego, która zaś doprowadziła do wielu późniejszych teorii narratologicznych i neo-retorycznych.

2015-11-15



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2008 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2008-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2002 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2002-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2010 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2010-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Autonaturografie. Biopoetyki immersyjnego piśmiennictwa przyrodniczego (Zajączkowska, Brach-Czaina, Tsing, Macdonald)

(Artykuł w języku polskim/Article in Polish)

Izabella Adamczewska-Baranowska

Data publikacji: 30-12-2021 | Abstrakt | s. 229-249

Celem artykułu jest wyodrębnienie nowej, nieantropocentrycznej formy pisania o przyrodzie. Analizując teksty antropolożki Anny Lowenhaupt Tsing, biolożki Urszuli Zajączkowskiej, historyczki nauki Helen Macdoland i filozofki Jolanty Brach-Czainy – wskazuję na chwyty charakteryzujące ich biopoetykę: immersyjność, rizomatyczność, asamblażowość i tentakularność. Nawiązując do formuły gatunkowej “pasażu tekstowego” (rozumianego szeroko, niekoniecznie jako pisanie i czytanie miasta) i wspierając się rozważaniami Rebeki Solnit, pokazuję, jakim ponadgatunkowym doświadczeniem jest dla flanerek wędrówka i włóczęga, które mogą zarazem być ucieczką z laboratorium. Zastanawiam się też, jak bardzo nieantropocentryczny może być tekst literacki.

2021-12-30



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2005 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2005-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2007 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2007-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Strona tytułowa i spis treści

Redakcja Er(r)go

Data publikacji: 07-01-2023 | Abstrakt | s. 1-3

Strona tytułowa i spis treści Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura nr. 46 (1/2023) - czwórka redakcyjna.

2023-01-07



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-01-2008 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2008-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Lewacka sałata. Ekonomiczne aspekty weg*anizmu

Alicja Alicja Węcławiak

Data publikacji: 04-01-2019 | Abstrakt

Wegetarianizm to – najkrócej rzecz ujmując – niejedzenie mięsa. Weganizm jest nieco bardziej radykalną opcją – to nie tylko niespożywanie mięsa, ale generalnie produktów zwierzęcych: jajek, mleka, nabiału, miodu. Są to stosunkowo proste definicje dla tych rodzajów diet. Problem zaczyna się jednak już wtedy, kiedy określimy wegetarianizm czy weganizm rodzajem diety. Wegetarianizm i weganizm nie jest więc jedynie związany z jedzeniem, można mówić tu już o pewnym stylu życia rozumianym przede wszystkim jako „rozmiary i forma konsumpcji”. W swoim wystąpieniu chcę prześledzić pobudki, jakie stoją za wyborem tego rodzaju diety – zdrowie stanowi jedną z nich – a także poddać refleksji nie tylko zdrowotne, ale także kulturowe aspekty weg*anizmu. Na rynku obecnych jest coraz więcej produktów wegetariańskich i wegańskich, z dużą częstotliwością powstają też nowe restauracje, a nawet lodziarnie czy fast foody, o ile nie całkowicie wege lub wega, o tyle włączające do swojego menu potrawy bezmięsne czy po prostu warzywne. Mnożą się wege fora i społeczności internetowe, kanały na YouTube oraz blogi z przepisami kuchni roślinnej. Wszystko to pozwala zastanawiać się, czy dieta wege/wega stała się czymś w rodzaju mody, która w niedługim czasie przeminie czy też przemawiają za tym także inne względy, a jeśli tak, to jakie.

2019-01-04



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2006 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2006-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Er(r)rgo...

Wojciech Kalaga

Data publikacji: 01-10-2003 | Abstrakt

Er(r)go, (paste the English text) Wojciech Kalaga

2003-10-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Pojęcie stosunku całości i części u Mukařovskiego w szerszej perspektywie mereologicznej i holistycznej

Bohumil Fořt

Data publikacji: 01-01-2015 | Abstrakt

Z czeskiego przełożyła Izabela Mroczek.

Niniejszy artykuł poświecony jest strukturalistycznej teorii Jana Mukařovskiego w kontekście mereologii, a zatem teorii części i całości jakie one formują. Naszkicowany zostaje rozwój mereologii w filozofii, od jej starożytnych greckich korzeni, poprzez pisma Leibniza, aż po bardziej nowoczesne całościowe analizy J. Ch. Smutsa. Następnie opisana zostaje wizja struktury dzieła literackiego autorstwa Mukařovskiego, w której strukturalne i kompozycyjne analizy ich części stanowią o wyłonieniu się znaczenia, które wyrasta z jednostkowych kontomentów wyłącznie w odniesieniu do holistycznej perspektywy całości. Teoria czeskiego lingwisty staje się zatem syntezą myśli mereologicznej oraz idealizmu heglowskiego, w perspektywie której struktury dzieła literackiego zdają się przekraczać materialność świata.

 

2015-01-01



Czasopismo: Er(r)go. Teoria - Literatura - Kultura

Radykalny weganizm osób kolorowych

Małgorzata Poks

Data publikacji: 12-12-2018 | Abstrakt

Niniejszy esej podnosi kwestię skomplikowanych związków między szowinizmem gatunkowym i rasizmem. Podczas gdy wyostrzona wrażliwość na cierpienie słabszego i doświadczenia w walce o równouprawnienie społeczne powinny pomagać przerzucić pomost między interesami skolonizowanych zwierząt ludzkich i pozaludzkich, w świadomości kolorowych mieszkańców społeczeństw osadniczych weganizm postrzegany jest zazwyczaj jako styl życia uprzywilejowanego białego człowieka - kolonizatora. Na skutek uwewnętrznienia kolonialnych koncepcji tożsamości praktykujący kolorowy weganin czuje się często wyobcowany ze swojej własnej kultury. Do demontażu matrycy kolonialności i solidarnej walki o świat wolny od wszelkich form opresji nawołują najbardziej w ostatnich latach aktywni  kolorowi weganie. Analizie ich poglądów poświęcona jest główna część eseju.    

2018-12-12