Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Forum Lingwistyczne

On the Symbiotic and Orwellian Changes of Meaning Remarks on the Theory of Research on Historical Semantic Changes

Ewa Sławkowa

Data publikacji: 22-12-2014 | Abstrakt

O tzw. symbiotycznych i orwellowskich zmianach znaczeniowych (Z teorii badań nad historyczną zmiennością wyrazów)

Autorka rozważa zagadnienie zmian znaczeniowych wyrazów – klasyczny problem historycznejsemantyki leksykalnej – z punku widzenia językoznawstwa postrukturalistycznego. W tym celu przedstawia zarys koncepcji Geoffreya Hughesa, w świetle której powstawanie i modyfikacja znaczeń wyrazów następuje w wyniku działania czynników zewnętrznych, w tym zwłaszcza czynnika społecznego: wielkich procesów cywilizacyjnych (wynalazek druku, rozwój kapitalizmu) i kulturowych (reformacjai kontrreformacja, rewolucja francuska i rosyjska, rozwój ideologii komunistycznej, narodziny faszyzmu). Artykuł omawia także typologię zmian semantycznych Hughesa: 1) zmiany „symbiotyczne”; 2) zmiany „zapośredniczone”, 3) zmiany orwellowskie – ilustrując poszczególne typy zmian przykładami z języka polskiego.


Słowa klucze: znaczenie w języku naturalnym, leksykologia, semantyka, historyczne zmiany znaczeniowe

2014-12-22



Czasopismo: Forum Lingwistyczne

Między nazwą sekwatywną a ekspresywizmem – przypadek XVI-wiecznego szwermera

Paulina Michalska-Górecka

Data publikacji: 06-06-2025 | Abstrakt | s. 1-10

Niniejszy artykuł jest poświęcony leksemowi szwermer, będącemu spolszczoną postacią niemieckiego rzeczownika Schwärmer, poświadczonemu w różnorodnych polskojęzycznych tekstach o charakterze religijnym powstałych w XVI w. (w tym w postylli Marcina Lutra). Celem podjętym w artykule jest ustalenie znaczenia leksemu szwermer w tym okresie i próba odpowiedzi na pytanie o to, czy rzeczownik ten należy uznać za przykład nazwy sekwatywnej (nazwy zwolenników i wyznawców religii i sekt, identyfikujące bądź nieidentyfikujące), czy ekspresywizmu (ekspresywne apelatywne nazwy osób). Rozważania oparto na analizie leksykalno-semantycznej z uwzględnieniem frekwencji i ekstensji tekstowej leksemu. Przeprowadzona analiza rzeczownika szwermer wykazała, że w piśmiennictwie XVI w. był to ekspresywizm o funkcji negatywnie wartościującej, którego najbliższym polskim ekwiwalentem był rzeczownik wartołeb. Ze względu na pochodzenie leksemu wskazano także na konieczność przeprowadzenia badań komparatystycznych, które będą uzupełnieniem przedstawionych wniosków.

2025-06-06