Świat przedstawiony Górnego Śląska od (soc)realizmu do realizmu magicznego — reprezentacje symboliczne regionu w obrazach - Ćwikła, Paweł; Łęcki, Krzysztof (Górnośląskie Studia Socjologiczne. Seria Nowa, 2011)
Niniejszy artykuł powstał na podstawie badań przeprowadzonych w ramach Siódmego Programu Ramowego Unii Europejskiej SPHERE finansowanego przez Unię Europejską. Polską grupą badawczą kieruje prof. dr hab. Kazimiera Wódz. Praca ta odnosi się do szeregu założeń istotnych dla części projektu poświęconej głównie tożsamości kulturowej wyrażanej i doświadczanej za pomocą strategii narracyjnych. Konsekwencje kulturowe tych procesów transformacji są również interesujące dla artystów. Istnieje wiele osiągnięć artystycznych i kulturalnych oraz dzieł, w których artyści wyrażają swój bliski związek z regionem. Dlatego w niniejszym artykule postanowiliśmy skupić się tylko na jednym segmencie działalności artystycznej: na sposobie, w jaki artyści tworzą i odzwierciedlają obrazy i wyobrażenia regionu. Indywidualność i unikatowość kulturowa regionu jest postrzegana i promowana przez reżyserów filmowych pomimo (a może właśnie z powodu) dynamicznej zmiany. Restrukturyzacja polityczna i gospodarcza miała wpływ na krajobraz aglomeracji śląskiej, a także na umysły jej mieszkańców. Jednak zawsze, gdy twórcy chcą uchwycić w swoich filmach specyfikę kulturową, podkreślają wartości, zwyczaje, zasady i przekonania, które służą do ukazania indywidualności regionu. Mamy tu filmy, które zaczynały się od poetyki realizmu, a nawet socrealizmu. Najbardziej rozwinięty przemysłowo region czasów Polski Ludowej, jakim był Górny Śląsk, najlepiej nadawał się do pokazania jako arena konfliktu „nowego” ze „starym”. Następnie skutki stopniowej deindustrializacji i powolnego rozkładu ustroju socjalistycznego doprowadziły do ​​ewolucyjnego przejścia do poetyki tzw. „magicznego realizmu”; od śląskich filmów cyklicznych Kazimierza Kutza, poprzez komedie (często opowiadające o minionych czasach) aż po filmy współczesne. To, co tu widzimy, jest swego rodzaju symboliczną ucieczką od ginącego świata hut i kopalń, do nie do końca jeszcze rozpoznanego świata późnej nowoczesności.