Restrukturyzacja tradycyjnych obszarów przemysłowych, jaka miała miejsce w ciągu ostatnich 20 lat, jest efektem transformacji systemowej, która wynikała głównie z nacisków wywieranych przez związek zawodowy Solidarność. Zatem ruch związkowy można traktować jako istotny czynnik wpływający na charakter reguł rządzących rynkiem pracy, a także jako istotną formę aktywizacji kapitału społecznego, będącą podstawą pełnego rozwoju potencjału ludzkiego. Jednakże aktywność związkowa jest zróżnicowana ze względu na kwestię płci, co powoduje, że obecność kobiet w związkach jest ograniczona. W tym sensie w obradach okrągłego stołu wzięła udział tylko jedna kobieta, mimo że rozmowy dotyczyły sposobów transformacji społeczeństwa składającego się z dwóch płci. Podobnie we wszystkich zarządach związków zawodowych założonych po 1989 r. dominowali mężczyźni, mimo że problemy związane z pracą i rynkiem pracy dotyczą obu płci. Przyczyna tego stanu rzeczy oraz identyfikacja barier, na jakie napotykają kobiety w działalności związkowej, a także problemów, z jakimi borykają się na rynku pracy w górnictwie, to główne zagadnienia analizowane w niniejszym opracowaniu na podstawie wysokiej jakości badań empirycznych. Badania stanowią studium przypadku związków zawodowych w górnictwie węgla kamiennego i brunatnego. Stanowią również próbę porównania doświadczeń i percepcji charakterystycznych dla przedstawicieli województw śląskiego i łódzkiego. Artykuł stanowi również częściowy raport z badań przeprowadzonych w ramach grantu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego poświęconego problematyce równości płci. Analizuje również zróżnicowane doświadczenia mężczyzn i kobiet związane z ich udziałem w ruchu związkowym.