Artykuł poświęcony jest refleksji nad wzajemnymi relacjami między teorią społeczną a socjologią empiryczną. Szczególna uwaga poświęcona jest spojrzeniu na początki socjologii jako dyscypliny naukowej, okoliczności historyczne i kulturowe, w jakich powstawała, gdy myśl socjologiczna wyrastała z gruntu pozytywizmu. Punktem wyjścia tej części tekstu jest fakt, że ojciec socjologii, Auguste Comte, zwrócił uwagę na szczególne znaczenie tworzenia teorii w procesie badania mechanizmów rządzących życiem społecznym. Kolejną kwestią, na której skupia się artykuł, są kontrowersje dotyczące współczesnej socjologii, a zwłaszcza niesłuszny zarzut, że badacze społeczni stawiają na pierwszym miejscu konkretne, jednostkowe studia przypadków, nie dbając o ich kontekst teoretyczny, o to, co mówi o nich teoria społeczna.