Tematem rozważań w tym artykule są napięcia społeczne związane z restrukturyzacją dawnych obszarów przemysłowych Europy. Analizy przedstawione w tym artykule wynikają z wyników badań przeprowadzonych w trakcie trzyletniego (2008-2011) projektu badawczego SPHERE (Przestrzeń, miejsce i historyczne i współczesne artykulacje tożsamości regionalnych, narodowych i europejskich poprzez pracę i społeczność na obszarach gospodarczych przechodzących restrukturyzację i regenerację). Zgodnie z przyjętą perspektywą teoretyczną (Bourdieu, Williams) w narracjach biograficznych byłych mieszkańców osiedli robotniczych w Dolinie Dearne w Anglii, Norymberdze w Niemczech, Zonguldak w Turcji i Alcoy w Hiszpanii oraz Every i Corbeil‑Essonnes we Francji, a wreszcie w Będzinie i Rudzie Śląskiej w Polsce poszukiwaliśmy resztkowych, dominujących i wyłaniających się (Williams) konstruktów poznawczych, konfliktu i napięcia społecznego. Artykuł składa się z kilku części: najpierw próbujemy zlokalizować regiony objęte badaniem na tle szerszych zmian gospodarczych, następnie przechodzimy do narracji biograficznych opisujących mieszkańców obszaru (jako artykulacji typów konfliktów, ich przyczyn i konsekwencji). Część trzecia zawiera podsumowanie i wnioski.