Spory zbiorowe to procesy dynamiczne, w których siła przetargowa stron konfliktu — pracodawców i związków zawodowych — ulega ciągłym zmianom w czasie. Punktem wyjścia jest założenie o strukturalnie ograniczonej instytucjonalnej sile przetargowej polskich związków zawodowych, wynikającej z obowiązujących regulacji prawnych dotyczących procedury sporu zbiorowego i prawa do strajku. Artykuł rozwija ujęcie siły przetargowej jako zmiennej krótkookresowej, podatnej na wahania nawet na poszczególnych etapach konfliktu. Analiza oparta jest na badaniach jakościowych obejmujących wywiady z liderkami i liderami związków zawodowych prowadzącymi spory zbiorowe w latach 2019—2022. Wyniki badań wskazują, że pracodawcy systematycznie wykorzystują, m.in. procedury prawne, represje wobec działaczy związkowych oraz jurydyzację konfliktu w celu ograniczania siły przetargowej pracowników. W odpowiedzi związki zawodowe sięgają po strategie kompensacyjne, takie jak mobilizacja pracownicza, eksternalizacja konfliktu, budowanie koalicji społecznych oraz stosowanie pozaformalnych form nacisku. Wyniki pokazują, że przebieg sporu zbiorowego należy analizować jako relacyjną sekwencję wzajemnych oddziaływań, w której straty w jednym obszarze siły przetargowej mogą być częściowo równoważone przez uruchamianie innych jej źródeł. Zrozumienie tej dynamiki jest kluczowe dla analizy współczesnych konfliktów pracy oraz funkcjonowania zbiorowych stosunków pracy w Polsce.
English
Język Polski
Русский