W artykule analizuje się, w jaki sposób rosyjsko-żydowscy intelektualiści końca XIX i początku XX wieku – liberałowie, syjoniści i bundowcy – konstruowali obraz „idealnego Żyda” jako wyraz narodowej samoświadomości. Pomimo różnic ideowych grupy te podzielały wyobrażenie o nowoczesnym Żydzie, łączącym rosyjskie i żydowskie orientacje kulturowe. Idealny Żyd postrzegany był jako osoba wykształcona i społecznie odpowiedzialna, zdolna podnosić poziom żydowskich mas, formułować wartości wspólnoty oraz stanowić model dla zbiorowej odnowy. Śledząc ewolucję tego wyobrażenia od epoki rosyjskiej Haskali lat 60.–70. XIX wieku, przez rozwój żydowskiego ruchu narodowego po roku 1882, aż po emigrację po 1917 roku, artykuł ukazuje, w jaki sposób stosunek do kultury rosyjskiej, tożsamości diasporycznej i nostalgii kształtował koncepcję żydowskiego „ja.” Analiza krytyki literackiej, historiografii, myśli społecznej i publicystyki ujawnia trwały motyw syntezy – rosyjskiej i żydowskiej, kosmopolitycznej i narodowej – leżący u podstaw debat intelektualnych kolejnych pokoleń.
English
Język Polski