Moskiewska Synagoga Chóralna, nieoficjalnie uznawana za centralną żydowską instytucję religijną w Związku Radzieckim, działała nieprzerwanie przez cały okres istnienia ZSRR. Oprócz zaspokajania duchowych potrzeb tysięcy wierzących Żydów, miała również służyć jako propagandowy dowód konstytucyjnie zagwarantowanej wolności wyznania. Władze z wielką uwagą kontrolowały zarówno wybór głównych rabinów synagogi, jak i ich działalność po objęciu urzędu. Rabini byli w pełni świadomi faktu, że reżim instrumentalizował religię dla własnych celów politycznych, i dostosowywali swoje działania do tej rzeczywistości. Obejmowało to również uczestnictwo w kontaktach międzynarodowych aprobowanych przez państwo. Artykuł koncentruje się na działalności międzynarodowej synagogi w okresie, gdy funkcję głównego rabina pełnili: Salomon Szlifer (1944–1957), Jehuda Lejb Lewin (1957–1971), Jakow Fiszman (1972–1983) oraz Adolf Szajewicz, mianowany w roku 1983. Nowojorska organizacja Appeal to Conscience Foundation, założona w 1965 roku z inicjatywy rabina Arthura Schneiera, odgrywała kluczową rolę jako główny kanał kontaktów Moskiewskiej Synagogi Chóralnej z organizacjami religijnymi poza granicami ZSRR. Chóralna Synagoga nie stanowiła jednak tylko fasady do przyjmowania zagranicznych obserwatorów. Za jej murami toczyło się realne życie.
English
Język Polski