Narracje o Zagładzie https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ <p><strong>„Narracje o Zagładzie”</strong> są półrocznikiem naukowym zorientowanym na najnowsze badania Zagłady i innych ludobójstw. Pismo związane jest z działalnością Centrum Studiów nad Dyskursami Zagłady UŚ. Publikuje artykuły mieszczące się w tradycyjnym modelu badań zagładowych (nastawione na odkrycia i analizy unikatowych dokumentów, w tym zwłaszcza literaturę dokumentu osobistego), jak i przekraczające horyzont tradycji w kierunku posthumanistyki i popkultury, a zwłaszcza <em>ecocide and genocide studies</em>. Dyscypliną wiodącą wśród publikacji jest literaturoznawstwo. Historia, nauki o kulturze i religii czy historia sztuki traktowane są kontekstowo.<a href="https://www.journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/about">(więcej)</a></p> <p>Strona czasopisma: <a href="http://www.noz.us.edu.pl/">http://www.noz.us.edu.pl/</a></p> <p>Academia.edu:&nbsp;<a href="https://wart.academia.edu/NarracjeoZagladzie">https://wart.academia.edu/NarracjeoZagladzie</a></p> <p>&nbsp;</p> <p>Czasopismo jest współwłasnością Wydawnictwa Uniwersytetu Śląskiego oraz Stowarzyszenia Absolwentów&nbsp;Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> pl-PL <p><strong>Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.<br><br></strong>1. Licencja<br><br>Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (<a href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/">http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/</a>). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.<br><br>2. Oświadczenie Autora<br><br>Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.<br><br>Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.<br><br>UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).<br><br>3. Prawa użytkownika<br><br>Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.<br><br>4. Współautorstwo<br><br>Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.<br><br>Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).</p> anitajarzyna@gmail.com (Anita Jarzyna) helpdesk.wydawnictwo@us.edu.pl (Zespół ds. czasopism) pon, 21 cze 2021 12:45:44 +0000 OJS 3.1.1.4 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Strony tytułowe i spis treści https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12044 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12044 pon, 21 cze 2021 11:11:00 +0000 Nauka i lęk przed przyszłością https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12045 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Ryszard Koziołek ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12045 pon, 21 cze 2021 11:14:39 +0000 „Po prostu pracowałam”. Z Jolantą Wadowską-Król rozmawia Lucyna Sadzikowska https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12046 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Jolanta Wadowska-Król, Lucyna Sadzikowska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12046 pon, 21 cze 2021 00:00:00 +0000 Laudacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris Causa Uniwersytetu Śląskiego https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12047 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Irena Lipowicz ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12047 pon, 21 cze 2021 11:23:25 +0000 Recenzja https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12048 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Mieczysława Czerwionka-Szaflarska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12048 pon, 21 cze 2021 11:31:13 +0000 Recenzja https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12049 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Michał Daszykowski ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12049 pon, 21 cze 2021 00:00:00 +0000 Recenzja https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12051 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Grzegorz Opala ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12051 pon, 21 cze 2021 00:00:00 +0000 Recenzja https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12052 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Tomasz Szczepański ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12052 pon, 21 cze 2021 11:47:24 +0000 Literacka historia ołowiu. Rekonesans https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12053 <p>This article offers an overview and preliminary arrangements of literary texts, chosen&nbsp;paintings and films (most of them from the past three centuries) which feature the motif of&nbsp;lead. The presence of lead as a symbol has been detected in poetry which treated the problem&nbsp;of war and peace; occasionally this use of lead has occurred in relation to printing, typesetting,&nbsp;and – less frequently – children’s toys. Much more often the motif of lead has been used in&nbsp;literary works to introduce the topic of melancholia and to express artists’ interest in alchemy.&nbsp;An analysis of literary prose at the turn of the 20th century related to zinc and lead metallurgy&nbsp;shows that lead did not occur in the context of mining, chemistry, and medicine until the 19th&nbsp;century. On the basis of studies of the press, historical literature, and contemporary reportage,&nbsp;the article shows the toxic nature of lead and its harmful effect on people and the environment,&nbsp;about which artists and authors try to warn the public at the turn of the 21st century. The article&nbsp;shows that the parallel between melancholia and saturnism is a well-documented phenomenon.</p> Marta Tomczok ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12053 pon, 21 cze 2021 11:55:38 +0000 Ołów w środowisku https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12054 <p>W publikacji zostały opisane zagadnienia związane z naturalnym występowaniem&nbsp;ołowiu w środowisku oraz jego wtórnymi, antropogenicznymi koncentracjami w glebach, wodach&nbsp;i pyłach atmosferycznych. Przedstawiono zmieniające się kierunki wykorzystania ołowiu&nbsp;w okresie ostatnich kilku tysięcy lat. Zwrócono uwagę, że stosunkowo niskie temperatury hutniczej&nbsp;produkcji oraz korzystne właściwości sprzyjały masowemu wykorzystaniu ołowiu, jednego&nbsp;z siedmiu najwcześniej poznanych metali. Wskazano, że jedną z przyczyn szybko rosnącego&nbsp;wydobycia ołowiu było pozyskiwanie srebra ze złóż galeny. Omówiono geochemię i mineralogię&nbsp;ołowiu w kontekście koncentracji oraz form występowania tego pierwiastka w różnych&nbsp;środowiskach litosfery. Silna skłonność ołowiu do wiązania się z siarką powoduje, że najczęściej&nbsp;występuje w siarczku Pb, galenie. W etapie utlenienia powstaje węglan Pb, cerusyt, znacznie&nbsp;rzadziej, w obecności jonów innych pierwiastków, np.: P, As, Mo, V, Cr tworzy fosforany,&nbsp;arseniany, molibdeniany, wanadyniany i chromiany ołowiu. Scharakteryzowano geologię oraz&nbsp;zespół minerałów występujących w śląsko-krakowskich złożach rud Zn-Pb. Stosunkowa niska&nbsp;aktywność geochemiczna jonów ołowiu Pb2+ powoduje, że w warunkach naturalnych transfer&nbsp;ołowiu do organizmów żywych jest ograniczony, jednak znacząco rośnie dla syntetycznych&nbsp;minerałów lub związków ołowiu.<br>Opisano metody przeróbki rud Zn-Pb oraz hutniczej produkcji ołowiu, która od XIX wieku&nbsp;była związana z szybko rosnącą produkcją cynku, dlatego jednym ze znaczących źródeł emisji&nbsp;ołowiu są huty cynku. Wskazano na znaczącą rolę regionu śląsko-krakowskiego dla globalnej&nbsp;produkcji ołowiu, cynku i kadmu w okresie XIX i na początku XX wieku. Przedstawiono&nbsp;wielkość produkcji ołowiu na świecie i w Polsce. W kontekście rożnych zastosowań ołowiu&nbsp;(akumulatory, stopy, farby, dodatek czteroetylku Pb do benzyn itp.) wskazano na najważniejsze&nbsp;źródła emisji ołowiu i jego związków do gleb, wód i atmosfery. Zestawiono źródła i wielkość<br>emisji Pb w Europie w latach 1955–2010.&nbsp;<br>Bardziej szczegółowe informacje dotyczące emisji ołowiu do środowiska odnoszą się do&nbsp;regionu śląsko-krakowskiego, gdzie od ponad 200 lat liczne huty produkowały ołów, cynk oraz&nbsp;stopy metali nieżelaznych, co wiązało się z lokalnym i regionalnym zanieczyszczeniem środowiska&nbsp;metalami ciężkimi. Szczególnie silne, toksyczne oddziaływania na organizmy żywe wywiera&nbsp;ołów, szczególnie jego syntetyczne formy emitowane przez huty oraz zakłady wykorzystujące&nbsp;ten metal. Okresy największej prosperity śląskiego hutnictwa ołowiu, cynku i kadmu wiązały&nbsp;się ze wzrostem zatrudnienia, z rozwojem gospodarczym i ogromnymi zyskami dla właścicieli.&nbsp;Z drugiej strony przyczyniły się do katastrofalnego zanieczyszczenia środowiska oraz trudnej&nbsp;do oszacowania skali zachorowań dzieci i dorosłych w wyniku zatrucia ołowiem.</p> Jerzy Cabała, Janusz Janeczek, Andrzej Kowalczyk ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12054 pon, 21 cze 2021 12:16:23 +0000 Bać się czy się nie bać? Bioakumulacja, bioindykacja i toksyczność metali ciężkich Rośliny w świetle badań terenowych i laboratoryjnych https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12055 <p>Heavy metals that pose a threat to the environment include lead (Pb), zinc (Zn),&nbsp;copper (Cu), arsenic (As), cadmium (Cd), chromium (Cr), nickel (Ni) and mercury (Hg).&nbsp;Biomonitoring of environmental quality using plants is widely accepted as a reliable and inexpensive&nbsp;way of obtaining information on contamination also by heavy metals. It allows the&nbsp;assessment of the direction of changes in the natural environment and development of prognoses&nbsp;and methods for early warning related to predicted transformations in ecosystems. This&nbsp;paper presents the results of field and laboratory studies on floristic biodiversity in the areas of&nbsp;southern Poland related to extraction and processing of Zn and Pb ores. The paper also shows&nbsp;the selected plant defence mechanisms against the excess of heavy metals and the results of&nbsp;bioindication studies using different plant species, including the selected metallophytes related&nbsp;to the assessment of contamination levels and the most frequently used plant ecophysiological&nbsp;parameters. It is necessary to monitor contamination level, popularize knowledge and take&nbsp;action at the level of local authorities to mitigate adverse effects of human activity, bearing in&nbsp;mind possible bioaccumulation of heavy metals in the food chain and the adverse health effects&nbsp;associated with environmental contamination.</p> Aleksandra Nadgórska-Socha ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12055 pon, 21 cze 2021 12:21:43 +0000 Ołowiane żołnierzyki, cynkowe trumny. Swietłany Aleksijewicz opowieść o wojnie w Afganistanie i granice świadectwa https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12056 <p>The novel Zinky Boys (1989; Polish editions in 2007 and 2015) by Belarusian author&nbsp;Svetlana Alexievich is more than just a story of the Soviet military intervention in Afghanistan&nbsp;(1979–1989) told from the perspective of the soldiers who participated in it. It also confronts&nbsp;readers with the contractual nature of the line that separates “artistic” and “documentary”&nbsp;prose and probes the complexities of the discourse on memory in Russian culture. This article&nbsp;discusses the key motifs of Zinky Boys: “zinc coffins” and “lead soldiers”. It also examines and&nbsp;ponders the reasons for the lawsuit against the author for the publication of passages from&nbsp;the novel. Drawing on Michael Rothberg, Anna Artwińska argues that, in order to be able to&nbsp;understand the drama of the Soviet intervention in Afghanistan, one needs to assume the position&nbsp;of an “implicated subject”, i.e., of a person who understands the need for shared ethical&nbsp;responsibility for traumatic past events, even though they neither participated in those events&nbsp;nor witnessed them.</p> Anna Artwińska ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12056 pon, 21 cze 2021 12:29:02 +0000 Czy na Śląsku doszło do ludobójstwa ekologicznego? https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12057 <p>The essay answers the question of whether ecocide occurred in the region of Upper&nbsp;Silesia. The paper includes a brief discussion on the concept of ecocide. The paper presents&nbsp;two cases of ecocide – one in West Papua and the other in Darfur. The prognosis of climate&nbsp;genocide in the future is also presented. The text argues that there was no intentional ecocide&nbsp;of Silesians in Upper Silesia, although ecological discrimination against them was observed.</p> Lech M. Nijakowski ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12057 pon, 21 cze 2021 12:33:45 +0000 W skali szarości – krótka historia srebrzystego ołowiu łączącego kolorowe szkła witrażowe https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12058 <p>Katarzyna Pyka discusses lead as a substance which for centuries has made possible&nbsp;stained glass glazing both in sacral and secular buildings. This article focuses on the uses of lead&nbsp;and compares the work of stained glass artists in the past and today. Contrary the associations&nbsp;of this craft with vivid multicolored compositions, Pyka has decided to keep her discussion in&nbsp;grayscale; her purpose has been to emphasize the importance of this silvery metal, which has&nbsp;enriched the history of art from the Middle Ages by making possible the beauty of stained&nbsp;glass compositions.</p> Katarzyna Pyka ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12058 pon, 21 cze 2021 12:38:35 +0000 Szopienice w kolorze ołowiu https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12059 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> Witold Jacyków ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12059 pon, 21 cze 2021 12:40:56 +0000 Strona redakcyjna https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12060 <p>Publikacja z okazji nadania Pani Jolancie Wadowskiej-Król godności Doktora Honoris&nbsp;Causa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.</p> ##submission.copyrightStatement## http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0 https://journals.us.edu.pl/index.php/NoZ/article/view/12060 pon, 21 cze 2021 12:42:57 +0000