Streszczenie a abstrakt – próba zróżnicowania pojęć (na podstawie definicji leksykograficznych i praktyki wydawniczej) - Łaszkiewicz, Monika (Postscriptum Polonistyczne, 2026)
Streszczenia i abstrakty to krótkie i zwięzłe teksty, których głównym zadaniem jest przekazywanie czytelnikom informacji na temat treści utworu. W artykule omówiono znaczenie tytułowych terminów w polszczyźnie i przedstawiono sposób funkcjonowania stojących za nimi gatunków tekstów w praktyce (na podstawie analizy zaleceń dla autorów, strony internetowej oraz opublikowanych artykułów naukowych z 40 losowo wybranych czasopism). Po przeanalizowaniu materiału słownikowego wykazano, że wyraz streszczenie ma w polszczyźnie (nie tylko naukowej) dłuższą tradycję, jest bardziej produktywny słowotwórczo, ma znaczeniowo szerszy zakres i jest dla abstraktu hiperonimem. Ponadto streszczać można jedynie coś, co zostało już napisane/wykonane, natomiast abstrakt może być zapowiedzią tekstu, który jeszcze nie powstał. Dane słownikowe okazują się niewystarczające do odróżnienia od siebie streszczenia tekstu naukowego i abstraktu. Oba leksemy mogą być używane zamiennie (z wieloma innymi wyrazami bliskoznacznymi). Obserwacja sposobu funkcjonowania obu pojęć i gatunków w praktyce wykazała, że streszczenie i abstrakt są obligatoryjnymi elementami podczas zgłaszania tekstu do druku. Mogą mieć podobną długość i budowę, wymaga się ich przygotowania w języku polskim i angielskim. Często terminy te stosowane są wymiennie, jedynie 2,5% czasopism (ze zbioru) różnicuje świadomie oba gatunki.