Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Klimat – konflikty – migracje. Scenariusze przyszłości

Magdalena Ochwat

Język: PL | Data publikacji: 14-07-2020 | Abstrakt | s. 51-71

The paper addresses the issue of refugees in the broad sense of the term, i.e. people forced to leave their homes and seek conditions for a normal life due to climate change and to the excessive environment footprint left by humans. The numerous reasons for this type of displacement include drought, the growing scarcity of natural resources in seas and oceans, and the unfair distribution of water. These three climate plagues are analysed on the basis of non-fiction literature – Wykluczeni [The Excluded], which is a book of reportage by Artur Domosławski, Ben Rawlence’s City of Thorns. Nine Lives in the World’s Largest Refugee Camp, and Stefano Liberti’s South of Lampedusa. In the public consciousness, migrations motivated by climate change and human interference in the ecosystem have been functioning since recently, but they will actually become the greatest challenge of our day and age. This is why the important role played by humanities is to speak about them, to comment on their performative power, to debate on potential solutions, and to trigger warning discourses leading to the development of a habit of imagining “scenarios for the future”. Acts of imagination provide the possibility to shape the world in an unlimited way and to play out in a virtual manner some key social, cultural and political situations, in order to live well on an overcrowded planet, where water, land and food may be lacking a few decades from now.

2020-07-14



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Etykiety: Kobieta, Żyd – Inny w przestrzeni szkolnej

Kobieta, Żyd - Inny w przestrzeni szkolnej

Sylwia Kuraś

Język: PL | Data publikacji: 02-06-2022 | Abstrakt | s. 1-20

Artykuł podejmuje problem Inności w literaturze oraz stygmatyzacji i wykluczenia z przestrzeni publicznej tego, co odmienne, a przez to rozumiane jako zagrażające wszystkiemu, co swojskie i bliskie. Na podstawie dwóch powieści Isaaca Bashevisa Singera: Dwór i Spuścizna autorka wskazuje na uniwersalny mechanizm budowania obrazu Innego, definiowanego jako wroga. Stosunki polsko-żydowskie, kultura żydowska, a w niej zaakcentowana rola kobiet, stają się punktem wyjścia do rozmowy o współczesnych procesach społecznych. Kwestią priorytetową w kontekście kształcenia postaw otwartości, szacunku i akceptacji w kontakcie z Innym jest edukacja – zawężona tutaj do lekcji języka polskiego. Szkoła, w swoim instytucjonalnym i obligatoryjnym wymiarze, oraz świadomy swej roli nauczyciel mają moc inicjowania zmian w świadomości, przyzwyczajeniach i poglądach uczniów. Podczas lekcji z powieściami Singera autorka proponuje wykorzystać nauczanie bazujące na „utożsamianiu się”, szukaniu uniwersalnego wymiaru w działaniach i emocjach ludzi w określonych sytuacjach życiowych bez względu na przynależność kulturową czy płeć. Priorytetem tak rozumianej edukacji jest wyjście poza przestrzeń narracji i politycznego dyskursu wykluczenia. Celem zaś jest otwarty na odmienność, krytyczny wobec kultury własnej, ale i świadomy jej wartości obywatel.

2022-06-02



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Filmowa półka sezonu 2010/2011

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 16-12-2020 | Abstrakt | s. 271-282

The article presents another summary of film events in a year 2010. Films that can be found here are: Benek, directed by Robert Gliński, and concerning Silesian subject, Chrzest (The Christening) second film by young Polish director Marcin Wrona, Czarny czwartek (Black Thursday) which tells the story of the strikes in 1970, and Joanna by Feliks Falk that offers a new perspective on the Second World War. Besides these, some other descriptions of the films that were released in 2010 or in the beginning of 2011 can be found here: Matka Teresa od kotów (Mother Teresa of Cats), Młyn i krzyż (Mill and the Cross), Och, Karol 2, Różyczka (Little Rose), Sala samobójców (Suicide Room), Skrzydlate świnie (Winged Pigs) and Weekend. The author comments the most famous films of the season viewing them through the eyes of a foreigner who may be interested in watching them.

2020-12-16



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Wielonurtowość 
polonistycznych badań językoznawczych. 
Próba typologii

Magdalena Pastuch

Język: PL | Data publikacji: 31-10-2020 | Abstrakt | s. 135-144

The article aims at creating a schema that can be used to structure Polonistic linguistic research. The author suggests basic categories, such as METHODOLOGY and METHOD, SUBJECT and SOURCES. Each category, though derived from a different area has specific and relevant information. Each research project described according to such categories would be clearly depicted and placed in an appropriate position within Polonistic linguistics.

2020-10-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Miłosz w Szkole Języka i Kultury Polskiej UŚ

Marek Pytasz

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 357-368

brak

2020-12-29



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Zwierzęta dają kosmiczną perspektywę dla opisu kondycji człowieka [Bartek Konopka]

Jolanta Tambor , Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2020 | Abstrakt | s. 215-216

brak

2020-12-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Edukacja dzieci romskich oczami nauczyciela. Przestrzenie nieodkryte

Monika Pakura

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 157-170

The paper presents the educational situation of Romani children in Poland. It reflects on the actions of the Polish state contributing to the improvement of the process of educating Romani people. Referring to the subject literature and to experience in work with Romani children, the paper also indicates areas that require constant support and actions aimed at improving the quality of Romani education. Consequently, these considerations represent an analysis and an attempt to verify the practical manifestation of the Romani people’s attitude towards school and its actions in favour of children from the Romani ethnic minority.

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne


Wykorzystanie podejścia międzykulturowego w nauczaniu języka polskiego w Chinach na przykładzie kuchni
Jagna Malejka
Język: PL | Data publikacji: 28-12-2020 | Abstrakt | s. 77-90
W artykule przedstawiono zagadnienia związane z wykorzystaniem podejścia międzykulturowego w nauczaniu języka polskiego jako obcego w Chinach. Rozważania skupiają się wokół kuchni i jedzenia w ogóle. Warunkiem skutecznej komunikacji jest nie tylko opanowanie reguł gramatycznych i słownictwa, ale także znajomość zasad panujących w kraju rozmówcy, uwarunkowań socjolingwistycznych i socjokulturowych. Materiał przykładowy pochodzi ze zbiorów autorki zgromadzony podczas pracy na uniwersytetach azjatyckich. Podejście międzykulturowe w nauczaniu polskich zachowań językowo-kulturowych w Państwie Środka wymaga zastosowania innych praktyk i rozwiązań niż w europejskim kręgu kulturowym.
2020-12-28



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Półka filmowa 2013–2014

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 08-12-2020 | Abstrakt | s. 251-264

The article presents the summary of the season 2013/2014 in Polish film­making. All movies described in the article are presented from the perspective of what would be interesting for a foreigner or a person who studies Polish as a foreign language. The following films are decribed here: Być jak Kazimierz Deyna, Chce się żyć, Dziewczyna z szafy, Felix, Net i Nika oraz teoretycznie możliwa katastrofa, Ida, Mój biegun, Układ zamknięty, W imię…, W ukryciu, Wałęsa. Człowiek z nadziei, Żywie Biełaruś.

2020-12-08



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Homo migrans. Miejsce literatury dla dzieci i młodzieży w edukacji empatii

Małgorzata Wójcik-Dudek

Język: PL | Data publikacji: 14-07-2020 | Abstrakt | s. 31-50

The paper is an attempt to present the ways of functioning of the migration issue in the latest Polish literature for children and young people, which uses a certain universal topos, namely the home and narratives related to hospitality, when presenting the phenomenon studied. Such a problematised view of the issue is inscribed in the reflection on intercultural education, under the patronage of the philosophy of love and compassion represented by Martha Nussbaum. The assumptions of the humanistic philosophy of love will be confronted with the (pre-)school and school practice preparing children to meet the Other.

2020-07-14



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Jak napisać biografię miejsca „o wymienionej krwi”?

Elżbieta Dutka

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 299-305

The paper briefly analyses representations of the city and “writing about the city” as reflected on in contemporary humanities, in relation to Katarzyna Taborska’s book Literatura miejsca. Piśmiennictwo postlandsberskie. [Literature of a place. Post-Landsberg writing].

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Należy podejmować decyzje ryzykowne, 
bo tylko to daje możliwość wyjścia ponad przeciętność [Magdalena Piekorz]

Jolanta Tambor , Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2020 | Abstrakt | s. 212-215

brak

2020-12-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Język kaszubski jako element narodowotwórczy

Artur Jabłoński

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 45-56

Kashubian, as a Proto-Slavic dialect, was similar to the Greater Poland and Lesser Poland dialects which with time provided the foundations for the Polish language. However, as early as in the 13th century, differences became noticeable resulting from the autonomous development of Kashubian on the periphery of the Slavic world. Language is one of the most important ethnic building elements manifested by the Kashubian people since the dawn of ethnic emancipation which started in the mid-19th century, when Florian Ceynowa, physician and father of Kashubian national empowerment, created the first Kashubian alphabet, normalised the spelling, compiled the grammar rules and started to write journalistic, scientific and literary texts. In the past, the Kashubians had long lacked the conviction that their vernacular had value. The joint work of many communities, undertaken for the sake of the linguistic status of Kashubian in the 1990s, led first of all to a change of the attitude of the users towards their own language, and subsequently to its recognition as a separate Slavic language. Kashubian was granted the political and legal status of a regional language in 2005. It satisfies mainly those who have adopted a hybrid identity characterised by being Kashubian in the regional aspect and Polish in the national aspect. However, that status is insufficient for Kashubians representing the national option, who identify themselves as Polish citizens of Kashubian nationality.

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Listowna relacja o międzyrzeckim przypadku Jonasza Szlichtynga okiem filologa: między świadectwem listu i retoryką świadectwa

Maria Barłowska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2025 | Abstrakt | s. 1-16

Znajdująca się w sylwie Andrzeja Lubienieckiego młodszego Relacyja o boskiej prowidencyjej nad P. Jonaszem Szlichtingiem młodym AoD. 1665 14 Sept. została opublikowana i scharakteryzowana pod względem faktograficznym przez Janusza Tazbira. Jednak ten ważny dla dziejów braci polskich tekst wymaga podjęcia odczytania w perspektywie filologicznej, z wykorzystaniem właściwych dla niego narzędzi retorycznych. Relacja ma formę listu Pawła Szlichtynga do Jana Trembeckiego, jest więc przykładem typowego dla XVII wieku wykorzystania prywatnej korespondencji w obiegu informacji. Jednocześnie jest to tekst celowo i funkcjonalnie opracowany przez autora. Paweł Szlichtyng, deklarując wielorako wierność prawdzie zdarzeń, skorzystał z różnych narzędzi kształtowania opowieści w celu podniesienia jej perswazyjności i zaangażowania odbiorcy. Analiza retoryczna pokazała użycie konwencji hagiograficznej w kreowaniu bohaterów zdarzeń i wykorzystanie siły argumentacyjnej świadectwa. Poddano obserwacji logikę rozwoju opowieści prawdziwej, opartej na autorytecie prawdy przekazywanej przez uczestników zdarzeń, oraz jej przemianę w retoryczny argument w formie przykładu. Zwrócono uwagę na wykorzystanie technik kształtowania narracji (schematy i rola komentarzy), szczególnie zabiegi amplifikacyjne. Odczytanie relacji jako źródła poddanego oddziaływaniu konwencji literackich pozwoliło pełniej określić przypisaną jej przez twórcę rolę wzmocnienia przesłania wiary kierowanego do środowiska polskich arian.

2025-06-30



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Kronika filmowa 2008

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 05-01-2021 | Abstrakt | s. 243-255

brak

2021-01-05



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Tropiąc „dyskretną obecność” Julii Hartwig. Recenzja książki Elżbiety Dutki Centra, prowincje, zaułki. Twórczość Julii Hartwig jako auto/bio/geo/grafia

Agnieszka Nęcka

Język: PL | Data publikacji: 25-09-2020 | Abstrakt | s. 277-281

brak

2020-09-25



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

O budowaniu zaplecza teoretycznego glottodydaktyki polonistycznej. Uwagi na marginesie Podstaw dydaktyki języka polskiego jako drugiego. Podejście integracyjno-inkluzyjne

Wioletta Hajduk-Gawron

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 291-298

The article attempts to sum up the progress of research on glottodidactics in Polish studies, with particular regard to the inclusive approach in the context of students who have experienced migration. The basic source used was the book by P.E. Gębal Podstawy dydaktyki języka polskiego jako drugiego. Podejście integracyjno-inkluzyjne. [Fundamentals of teaching Polish as a second language. An integration- and inclusion-based approach]

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Po prostu przyjechali na Śląsk, bo odnaleźli fotogeniczną scenerię, 
zwłaszcza jak chce się opowiadać o biedzie i braku perspektyw [Maciej Pieprzyca]

Jolanta Tambor , Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2020 | Abstrakt | s. 210-212

brak

2020-12-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne


Czy męskie kobiety i zniewieściali mężczyźni to wytwór kultury współczesnej? Ślady przenikania się ról płciowych w dramacie Barbara jeszcze Gasztołdowa żona Dominika Magnuszewskiego
Wojciech Lemański
Język: PL | Data publikacji: 28-12-2020 | Abstrakt | s. 157-170
Celem artykułu jest pokazanie procesów społecznych i kulturowych, które utrwalają patriarchalny model społeczeństwa na podstawie dramatu Dominika Magnuszewskiego Barbara jeszcze Gasztołdowa żona. Wykorzystując badania z zakresu antropologii kulturowej, rozpatruję utwór w kontekście przedstawienia ról płciowych w sposób niezgodny z archetypowymi wzorami. Król Zygmunt reprezentuje typ zniewieściałej męskości, natomiast królową Bonę zestawiam z typem kobiecości zwanym virago, łączącym cechy uznawane za męskie z kobiecymi. Artykuł rozwija stan badań nad problemem dominacji patriarchatu w XIX wieku w Polsce, wykorzystując w tym celu terminologię zaczerpniętą z antropologii kulturowej (androcentryczna nieświadomość).
2020-12-28



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Echa socjalizacji medialnej. 
Frazemy telepochodne w wypowiedziach dzieci

Emilia Kałuzińska

Język: PL | Data publikacji: 08-12-2020 | Abstrakt | s. 165-178

In many children’s statements there are expressions that are uncharacteristic for the age of the speakers. Such expressions often turn out to be inspired by television. The aim of the article is to select such expressions, that have been described here as „TV­inspired phrasems”. They are then analysed using the tools created by Wojciech Chlebda. These analysed expressions have been found in linguistic publications, on TV and radio programs. They are analysed in relation to their sociological context (media socialization, concept of homo videns by Sartori).

2020-12-08



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Filmowa półka sezonu 2011/2012

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 15-12-2020 | Abstrakt | s. 283-293

The article presents a summary of film events of the season 2011/2012. Films that can be found here are: Uwikłanie [Entanglement] directed by Jacek Bromski, Bitwa warszawska 1920 [Battle of Warsaw 1920] – the first Polish movie filmed in 3D, directed by Jerzy Hoffman, Ewa directed by Adam Sikora and Ingmar Villqist, Baby są jakieś inne – a long expected film by Marek Koterski, director of Dzień świra [The Day of the Wacko], Listy do M. [Letters to Santa] by Mitja Okorn, Wymyk by Greg Zgliński, Habemus Papam – an Italian film featuring Jerzy Stuhr directed by Nanni Moretti, Los numeros by Ryszard Zatorski, W ciemności [In Darkness] – Polish film directed by Agnieszka Holland nominated to the Oscar Academy Avard, Trzy minuty 21:37 directed by Maciej Ślesicki. The author endevours to comment on the most famous films of the last year and the beginning of this year, viewing them through the eyes of a foreigner who may be interested in Polish cinema and Polish culture.

2020-12-15



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Więcej, bardziej, pełniej. Emigracja według Tomasza Łychowskiego

Magdalena Bąk

Język: PL | Data publikacji: 25-09-2020 | Abstrakt | s. 255-264

The aim of the article is to describe the way in which Tomasz Łychowski defines the phenomenon of emigration in his poems from the volume Spojrzenia (Glances, 2016). Emigration is not only regarded from different perspectives here, but the author also plays with the traditional image of an emigrant. In his poetry Tomasz Łychowski promotes the idea of unity in multiplicity and the value of diversity.

2020-09-25



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Półka filmowa 2018

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 279-288

The article presents a summary of the 2018 season of Polish filmmaking. All movies mentioned in the article are chosen and described according to that which would be interesting for a foreigner or a person who studies Polish as a foreign language. The following films are described in the article: Zimna wojna [Cold War], Kler [The Clergy], Jeszcze dzień życia [Another Day of Life], Jak pies z kotem [A Cat with a Dog], Kamerdyner [The Butler], 303. Bitwa o Anglię [Hurricane: Squadron 303], Dywizjon 303. Historia prawdziwa [Squadron 303. A True Story].

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Filmowa półka sezonu 2012/2013. 
Część II

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 12-12-2020 | Abstrakt | s. 199-212

This article presents the second part of the summary of the season 2011/2012 of Polish film­making. The following films are decribed here: 80 milionów dir. Waldemar Krzystek; Big Love dir. Barbara Białowąs; Hans Kloss. Stawka większa niż śmierć dir. Patryk Vega; Imagine dir. Andrzej Jakimowski; Jesteś Bogiem dir. Leszek Dawid; Lęk wysokości dir. Bartosz Konopka; Mój rower dir. Piotr Trzaskalski; Nad życie dir. Anna Plutecka­Mesjasz; Obława dir. Marcin Kryształowicz; Paths of Hate dir. Damian Nenow; Pokłosie dir. Władysław Pasikowski; Róża dir. Wojciech Smarzowski; Rzeź dir. Roman Polański; Supermarket dir. Maciej Żak. The author concentrates mainly on the premieres for the second half of the year 2012. All the movies that are described in the article are presented from the perspective of how interesting they would be to a foreigner or a person who studies Polish as a foreign language.

2020-12-12



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Co było przed geopoetyką? 
Kategoria przestrzeni 
w literaturoznawstwie polskim – rekonesans

Tomasz Gęsina

Język: PL | Data publikacji: 02-11-2020 | Abstrakt | s. 167-178

The article presents Polish research on the category of ‘space’, which influenced the shaping of the concept of geopoetics in Polish literary studies. Geopoetics is understood, according to Elżbieta Rybicka’s guidelines, as ‘concept­in­action’. The author of the article begins with theoretical considerations, then presents contemporary foreign theories and finally analyses theoretical works of Michał Głowiński, Henryk Markiewicz, and Janusz Sławiński. He also discusses the concept of ‘new regional studies’ in the context of the spatial turn. Using Stefania Skwarczyńska’s works, the author of the article claims ‘new regional studies’ to be one of the crucial elements of geopoetics.

2020-11-02



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

To się nazywa Obce ciało – w obronie kobiet przed feministkami [Krzysztof Zanussi]

Jolanta Tambor , Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2020 | Abstrakt | s. 208-210

brak

2020-12-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Półka literacka 2024

Agnieszka Nęcka-Czapska

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2025 | Abstrakt | s. 1-29

Szkic prezentuje najciekawsze / najbardziej doceniane przez recenzentów polskie książki prozatorskie i poetyckie opublikowane w 2024 roku. Jego celem jest swoiste podsumowanie tego, co działo się na polskim rynku wydawniczym w minionym roku. Autorka próbuje odpowiedzieć na pytania dotyczące tego, jak kształtowały się listy bestsellerów i czy poczucie zagrożenia wywołane choćby wojną w Ukrainie w dalszy sposób wpływa na pisarki/pisarzy, poetów/poetki, odbijając się w ich tekstach. Zamysłem było sprawdzenie, jakiego typu literaturę piękną najchętniej wydawano i jacy autorzy/autorki cieszyli się największym zainteresowaniem recenzentów. Przedstawiona krótka analiza i interpretacja dziesięciu utworów (pięciu prozatorskich i pięciu poetyckich) pokazuje również, jak o nich pisali inni komentatorzy współczesnego życia literackiego. Wybór książek został zatem oparty nie tyle na subiektywnych odczuciach autorki, ile przede wszystkim na recepcji. Celem szkicu stało się ponadto zaprezentowanie różnorodności publikacyjnej oraz zwrócenie uwagi na najpopularniejsze tendencje twórcze. Wśród omówionych twórców tym razem znaleźli się: Urszula Honek, Ignacy Karpowicz, Hanna Krall, Monika Lubińska, Dorota Masłowska, Izabela Morska, Tomasz Różycki, Paweł Sarna, Kinga Skwira i Bohdan Zadura, a zatem w większości przypadków autorki i autorzy doskonale znani polskiej publiczności czytającej, którzy ogłosili swoje nowe książki niekiedy po kilku latach milczenia. Z przygotowanego zestawienia wynika, że szczególnym uznaniem (także „zawodowych”) czytelników cieszyły się przede wszystkim te dzieła, w których twórcy usiłowali zmierzyć się z różnymi lękami, traumami, zagrożeniami, emocjami. Tekst mieści się w obrębie literaturoznawstwa i krytyki literackiej.

2025-06-30



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Apprendre le polonais Remarques théoriques et pratiques à l’attention des étudiants et des enseignants [Uczyć (się) polskiego jako języka obcego. Uwagi teoretyczne i praktyczne dla studentów i nauczycieli]

Hélène Włodarczyk

Język: EN | Data publikacji: 12-12-2022 | Abstrakt | s. 1-12

Autorka niniejszego artykułu, rodowita Francuzka i wieloletnia wykładowczyni języka i literatury polskiej na Uniwersytecie Paris-Sorbonne, postuluje, aby nauczyciel języka polskiego jako obcego na bieżąco śledził rozwój teorii lingwistyki ogólnej i wykorzystywał ją w ramach dydaktyki, ograniczając się przy tym do wdrażania wyłącznie przydatnych rozwiązań oraz zwracając szczególną uwagę na to, by uczniowie świadomie zauważali, jak podobne problemy pojawiające się w ich językach ojczystych można wytłumaczyć teoretycznie.
Ważna przesłanka prezentowanej metody brzmi następująco: nauczając jakiegokolwiek języka jako obcego, należy nieustannie uaktualniać rozstrzygnięcia konkretnych zagadnień tradycyjnych teorii lokalnych. Dzięki temu można uniknąć konfliktów wynikających z różnic między wiedzą o własnych językach narodowych a języku obcym. Dydaktyk winien zatem starać się przedstawiać przedmiotowy język w taki sposób, aby studenci, którzy nie znają jeszcze ani języka, ani też jego lokalnej – często nawet całkiem odrębnej – terminologii gramatycznej, byli w stanie wstępnie konstruować pewne wyobrażenia o nim w kontraście z innymi językami (którymi władają). Należy jednak pamiętać, że w językoznawstwie ogólnym najczęściej – niestety – nie mamy do dyspozycji wypróbowanych ogólnych pojęć i teorii (poza wyjątkami w dziedzinach takich, jak fonologia i morfologia). Elementem ostatecznym i decydującym udanego poznawania języka polskiego jako obcego pozostają zatem pasja i zaangażowanie samego uczącego się.

2022-12-12



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Mętlarz, kręciciel, zamięsiciel… 
– wokół leksemu mąciwoda i jego synonimów

Beata Kiszka

Język: PL | Data publikacji: 07-12-2020 | Abstrakt | s. 355-376

The aim of the article is to gather and systematize the synonyms of the lexeme mąciwoda (also the ones that are not used in contemporary Polish language). Each synonym is placed in a more or less capacious semantic field. The semantic differences between synonyms are also analysed in the article. Moreover, the traces of forgotten lexemes in contemporary naming and culture are revealed by the author of the paper.

2020-12-07



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

U siebie. 
Literacki obraz Górnego Śląska jako swojskiej, 
ale nieoswojonej przestrzeni pogranicza

Karolina Pospiszil

Język: PL | Data publikacji: 15-12-2020 | Abstrakt | s. 215-234

Experience of living in borderlands is the most important Upper Silesian experience. Complicated geopolitical situation affects on Silesian history, local inhabitants’ identity, specific character of this place (periphery complex, pressure of ideological and cultural centres versus everyday relations with the Other, who often is homely and who is different from stereotypes disseminated by ideological centres are experienced here). Upper Silesia had to – and still has to – struggle with typical borderlands’ problems such as: borders’ inconstancy, feeling of homeliness, everyday relations with the Others, extreme ideologization, danger, fear, multiculturalism, other culture’s remains even after a resettlements and emigrations. All these problems are a great theme in literature about Upper Silesia, which is trying to describe and understand inconstancy and tragedy of the borderland.

2020-12-15



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

„Wracam do miejsca, którego nie ma” – o różnych formach doświadczenia atopii

Grzegorz Olszański

Język: PL | Data publikacji: 25-09-2020 | Abstrakt | s. 181-192

Most scholars dealing with Ewa Lipska’s poetry claim that a motif of home is amongst the most important ones in her works. The author of the article discusses the existence of this very motif in the late works of the poet. The article also aims to consider the different senses evoked by the Greek term ‘atopy’ in Lipska’s works.

2020-09-25



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Półka literacka 2018

Agnieszka Nęcka

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 263-277

The article presents the most important and the most interesting prose and poetry publications that appeared in 2018. Last year was marked by a dominance of well-known authors (such as: Marek Bieńczyk, Wiesław Myśliwski, Zyta Rudzka, Eustachy Rylski, Szczepan Twardoch, Krzysztof Varga, Janusz Pasterski, Marzanna Bogumiła Kielar, Eugeniusz Tkaczyszyn-Dycki) and proved that the Polish literary market was stable, but there was no place for new trends or spectacular literary debuts.

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Film jako narzędzie pomocnicze w procesie adaptacji migrantów – imigrantów i uchodźców

English

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 14-07-2020 | Abstrakt | s. 259-272

Film is one of the media which, due to their accessibility and popularity, can be easily used in today’s world as a tool supporting integration and the process of integration into a foreign culture, which is often very distant (geographically and mentally). The paper is based on the assumption that a foreign culture cannot be learned, but that one can get to know it and to learn as much as possible “about it”. The aim of the text is to indicate which criteria should be taken into account when selecting films intended for immigrants and refugees, and how these films may support the process of adaptation to the Polish culture.

2020-07-14



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Mitologia pogranicza. 
Australia i Stany Zjednoczone Sygurda Wiśniowskiego

Wacław Forajter

Język: PL | Data publikacji: 01-11-2020 | Abstrakt | s. 23-32

The article discusses the concept of ‘borderland’ in selected works by Sygurd Wiśniowski: a 19^th century Polish traveller who encountered the territorial and cultural expansion of the white settlers in Australia and North America. The author of the article aims to present both the specificity and the complexity of ‘borderland phenomenon’ as described by Wiśniowski. The author concentrates also on absent or omitted elements in Wiśniowski’s discourse (which can be observed in his attitude towards the native inhabitants and women) and reveals Wiśniowski’s utopian ideas (such as equality of opportunity).

2020-11-01



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Związek człowieka z językiem jest tak organiczny, 
że nie wolno tego rozcinać. I dlatego moje filmy są w gwarze [Kazimierz Kutz]

Jolanta Tambor , Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2020 | Abstrakt | s. 205-208

brak

2020-12-31



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

The Polish Language Is Not a Male-Chauvinistic Language [Język polski nie jest męskoszowinistyczny (krótka informacja o wspomaganym komputerowo badaniu nad rodzajem w języku polskim)]

Hélène Włodarczyk

Język: EN | Data publikacji: 04-01-2023 | Abstrakt | s. 1-7

W niniejszym artykule podejmuję temat rodzaju w języku polskim ze względu na fakt, że upowszechniane
w Polsce od drugiej połowy XX wieku teorie pięciu, siedmiu, a nawet dziewięciu rodzajów (w tym tzw. rodzaju męskoosobowego) sprawiają cudzoziemcom niepotrzebne trudności w poprawnym budowaniu polskich
zdań typu: Matka i dziecko nie mogli się sobą nacieszyć. Badania, jakie prowadziłam w ramach lingwistyki
interaktywnej (za pomocą języka sztucznej inteligencji Prolog oraz platformy SEMANA), wykazały, że teoria
odróżniająca kategorię rodzaju od kategorii żywotności (jak w porównawczej lingwistyce słowiańskiej) jest
bardziej ekonomiczna i daje lepsze wyniki (niż teoria dziewięciu rodzajów) tak w analizie, jak i w produkcji
wypowiedzi. Ponadto wprowadzenie do gramatyki opisowej języka polskiego rodzaju męskoosobowego zapoczątkowało debatę nad rzekomo „męskoszowinistycznym” charakterem polszczyzny, a co za tym idzie – także całej kultury polskiej. W odpowiedzi na to twierdzę, że nie można zbyt pochopnie utożsamiać kategorii gramatycznych z kategoriami kognitywnymi, zwłaszcza że w znanych mi językach europejskich odróżniających rodzaj męski od żeńskiego rodzajem nienacechowanym jest rodzaj męski (-żeński). Z tego wynika, że rodzaj męski ma dwa znaczenia – szerokie i bardziej abstrakcyjne (np. człowiek) albo wąskie, wskazujące tylko na mężczyzn (np. mężczyzna). Ostatnio jednak charakter nienacechowany rodzaju męskiego został podważony przez tzw. mowę inkluzywną. W języku polskim w liczbie mnogiej tzw. forma męskoosobowa wskazuje albo na grupę mężczyzn, albo na grupę istot, wśród których znajduje się przynajmniej jedna istota ludzka niezależnie od płci – jak w cytowanym przykładzie wypowiedzi, w której czasownik nie mogli ma tzw. formę męskoosobową, a matka (rzeczownik rodzaju żeńskiego) i dziecko (rzeczownik rodzaju nijakiego) stanowią zbiorowy podmiot, który występuje w zgodzie z formą czasownika w rodzaju męskim jako wykładnik kategorii ludzkości (a nie „męskoosobowości”). Zatem tzw. forma męskoosobowa jest użyta z nienacechowanym znaczeniem rodzaju (-feminine) oraz z nacechowanym znaczeniem formy osobowej, czy inaczej ludzkiej (+human). Z przedstawionych badań wynika, że w języku polskim kategoria rodzaju ma obecnie następujące znaczenia: męski, żeński i nijaki, a kategoria żywotności: nieżywotny (-animate), żywotny ludzki (+animate, +human) i żywotny nieudzki (+animate, -human).

2023-01-04



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Kaśka Kariatyda już tu nie mieszka. Temat niechcianej ciąży i aborcji w nowej prozie kobiet

Dariusz Nowacki

Język: PL | Data publikacji: 23-09-2020 | Abstrakt | s. 85-101

The article discusses the literary representations of the experience of unwanted pregnancy and abortion in new women’s prose. The author of the article refers to the novels published between 2003 and 2016. He considers the previously conducted research on the same subject (especially that of Agnieszka Mrozik). However, he concentrates mainly on the prose created in the last few years. He is above all interested in changes regarding the problem of unwanted pregnancy and abortion that occurred after 1989. When writing about this aspect of female experience has appeared in new prose, it is usually about the past and used to question the morality of the Polish People’s Republic. Recently the problem of unwanted pregnancy seems to be non­‑existent as all issues pertaining to maternity are solved in a similar way: despite initial hesitations the heroines of the novels decide to have babies and never regret their choice. In this context Aleksandra Zielińska’s novel Przypadek Alicji (The case of Alice) seems to be especially interesting. Considerations concerning this novel appear in the final part of the article.

2020-09-23



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

O roli języka w kształtowaniu tożsamości młodego pokolenia

Emilia Bańczyk

Język: PL | Data publikacji: 09-09-2020 | Abstrakt | s. 239-259

The author addresses the constantly relevant problem of the relationship between language and identity, gaining a new dimension in the context of transformations related to civilisation, globalisation and glocalisation. The research concerned students’ awareness of the role they believed language to play in the shaping of identity. For this purpose, surveys were conducted among 66 students of humanities. The paper fits in the field of ethnolinguistics and sociolinguistics.

2020-09-09



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

„Okręt ludzi szczęśliwych...” – czyli o pielgrzymowaniu i migracji w relacji podróżnej Hanny Mortkowicz

English

Bernadeta Niesporek-Szamburska

Język: PL | Data publikacji: 14-07-2020 | Abstrakt | s. 85-105

The paper presents Hanna Mortkowicz’s account of her trip to Palestine entitled W Palestynie. Obrazy i zagadnienia [In Palestine. Images and Issues] (1936) as a text read after many years, which can be inscribed, in dialogue with contemporary reportage (e.g. by Paweł Smoleński), in the intercultural dialogue currently in progress. The study shows how Mortkowicz opens the reader to the problem of migration. The writer does this by focusing her accounts on a group of Jews fleeing from Nazism – eternal wanderers, coming to Palestine in search of a new homeland. Text analysis shows how, thanks to Mortkowicz’s use of numerous narrative strategies and description techniques, such as: focalisation, personal narrative, and accumulation of space or time, she introduced her readers to the experience of newly-arrived refugees, people who are on the border between social existence and non-existence. In fact, a study of the text makes it possible to find that this forgotten title can provide reading matter to be used in the context of contemporary intercultural education.

2020-07-14



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Półka filmowa 2021

Agnieszka Tambor

Język: PL | Data publikacji: 19-06-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Artykuł prezentuje wybór polskich premier kinowych roku 2021. W tekście omówione zostały następujące tytuły: Bo we mnie jest seks, Dziewczyny z Dubaju, Furioza, Mistrz, Teściowie, Wesele oraz Wszystkie nasze strachy. Wśród recenzowanych obrazów znalazła się także produkcja Wszyscy moi przyjaciele nie żyją, która miała swoją premierę 28 grudnia 2020 roku (na platformie Netflix) i w związku z tym można śmiało zaliczyć ją do premier 2021. Autorka omawia wymienione filmy z punktu widzenia, który może zainteresować zarówno cudzoziemców uczących się języka polskiego i poznających kulturę polską, jak i Polaków. Proponowane recenzje ukazują tło kulturowe i sytuują poszczególne realizacje w kontekście innych, nie tylko polskich, dzieł. Wspomniane produkcje są omawiane w odniesieniu do dotychczasowych dokonań poszczególnych twórców. Ze względu na roczne wstrzymanie premier z powodu pandemii koronawirusa rok 2021 był pod względem filmowym niezwykle bogaty. Na końcu artykułu można znaleźć dodatkowe zestawienie polecanych do obejrzenia przez autorkę tekstu tytułów.

2022-06-19



Czasopismo: Postscriptum Polonistyczne

Muzyka górą? 
Dziesięć wydarzeń teatralnych 2010 roku

Jacek Mikołajczyk

Język: PL | Data publikacji: 16-12-2020 | Abstrakt | s. 283-295

In 2010 some domination of musical and opera theatres over dtramatic ones could be observed, as these institutions managed Polish theatrical life in the most interesting way. Pasażerka (The Passenger) by M. Weinberg directed by D. Pountney and Traviata by G. Verdi directed by M. Treliński in Teatr Wielki were spectacles that again demonstrated the importance of this growing rank of theatrical life. Premieres of Nędznicy (Les Misérables) by C.­M. Schönberg directed by W. Kępczyński in Musical Theatre Roma in Warsaw and Lalka (The Doll) of B. Prus, directed by W. Kościelniak in Musical Theatre in Gdynia presented two types of musical theatre in Poland: the entertaining and sophistically artistic ones. In 2010 some premieres were presented by the most famous Polish directors: K. Lupa (Persona. Ciało Simone) and K. Warlikowski (Koniec). T. Słobodzianek's drama Nasza klasa (Our Class) was awarded Nike Literary Prize. Some interesting events also took place in private theatres (Sprzedawcy gumek (The Rubber Merchants) by H. Levin directed by A. Tyszkiewicz in Theatre IMKA in Warsaw) and so­called 'minor centers' (Był sobie Andrzej, Andrzej, Andrzej i Andrzej by Strzępka and Demirski in the theatre in Wałbrzych).

2020-12-16