Artykuł opiera się na tekstach dystopijnych i antyutopijnych z XX i XXI wieku, które opisują prawosławną wizję organizacji społecznej z różnych perspektyw społecznych, politycznych i religijnych. Interdyscyplinarna metodologia wykorzystuje narzędzia analizy porównawczo-historycznej, fenomenologicznej i semiotycznej. W historii literatury rosyjskiej XX i XXI wieku utwory utopijne i dystopijne zyskały popularność i wpłynęły na proces literacki zarówno na emigracji, jak i w metropolii. Prawosławne modele organizacji społecznej radykalizują projekty utopijne. Od XX wieku przekształcają je w agresywne programy szowinistyczne, niekiedy zbieżne z hasłami nazistowskimi. Rozpoczynając jako opisy ludowych obrazów upragnionej przyszłości oraz manifestacje szowinistycznych projektów organizacji społeczeństwa, prawosławna utopia dąży do stania się pozytywnym programem dla narodu rosyjskiego. Z religijnej deklaracji rosyjska utopia ewoluuje w program izolacji i segregacji. Głównymi bohaterami prawosławnej utopii są postacie polityczne: car, dowódcy wojskowi, hierarchowie kościelni. W różnych dystopiach projekty te są przedstawiane oczami pojedynczej osoby – protagonisty lub narratora. Podobna prawosławna monarchia jest podważana lub przynajmniej wyśmiewana. Okazuje się ona formą konserwacji czasu, zwyczajów, obrzędów i rytuałów. Prawosławna utopia staje się nacjonalistyczna i przekształca się z religijnej w totalitarną.
Język Polski
Русский
English