Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

От переписки Вадима Сидура и Карла Аймермахера "О деталях поговорим при свидании…" к переписке Юлии Сидур и Карла Аймермахера "Время новых надежд" — свидетельство эпохи

Joanna Mianowska

Język: RU | Data publikacji: 21-08-2016 | Abstrakt | s. 219-232

This paper examines the letters exchanged between Vadim Sidur and Karl Eimermacher, and Julia Sidur and Karl Eimermacher in the context of the influential testimony of the 20th century. In the letters from Vadim Sidura addressed to Karl Eimermacher — the German Professor of Slavic Studies — the predominant issue discussed is the artistic work of the former and his future plans: exhibitions, books, catalogues; it also covers in detail the culture of the epochs of Leonid Brezhnev, Yuri Andropov, and the early years of Mikhail Gorbachev’s activity. Letters authored by Vadim Sidura’s wife Julia, written after his death, convey descriptions of perestroika and the atmosphere within the culture of the 80s. It is worth noting that both addressers are critics not only capable of noting particular phenomena, but also keen of providing analytical judgements. This exchange happens to be a significant testimony of the times of perestroika and the convoluted events accompanying the political transformation. Importantly enough, it shows both that part of society which yearns for preserving the old political system, and those citizens who actively participate in the creation of the new society and its structures. Both collections of letters along with the facts, descriptions, and evaluations they cover, boil down to a testimony of an epoch in which dialogue has been — and still is — possible.

2016-08-21



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Opowieści graniczne, czyli lęki i miraże postdystopijnego świata (zbiór opowiadań Siergieja Lebiediewa Tytan)

Aleksandra Zywert

Język: PL | Data publikacji: 19-11-2025 | Abstrakt | s. 1-23

Siergiej Lebiediew w zbiorze opowiadań Tytan spogląda na radziecką, ewidentnie dystopijną, rzeczywistość z perspektywy postpamięci. Tradycyjnie już opiera się na prawdziwych wydarzeniach, które traktuje jako punkt wyjścia rozważań o przemilczanych krzywdach i traumach. Szuka także odpowiedzi na pytanie o zdolność współczesnego społeczeństwa rosyjskiego do akceptacji oraz przepracowania trudnej historii. Okazuje się, że dla współczesnych to wciąż nierozwiązany problem, postradziecka rzeczywistość jest bowiem nadal obciążona piętnem dystopii. Za ciekawy należy uznać zastosowany przez Lebiediewa zabieg – w procesie konstrukcji utworów autor posiłkuje się chwytami charakterystycznymi dla szeroko pojętej literatury grozy. Mimo całej swojej fantastycznej otoczki zbiór Tytan jest istotnym głosem w debacie zarówno nad kondycją współczesnego społeczeństwa rosyjskiego, jak i nad jego przyszłością.

2025-11-19



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Społeczeństwo pod rządami żelaznej ręki w powieści "Moskwa 2042" Władimira Wojnowicza. Historyczny kontekst dystopii

Marek Ochrem

Język: EN | Data publikacji: 22-11-2023 | Abstrakt | s. 1-29

In his article, Marek Ochrem discusses the issue of control over society in Vladimir Voinovich’s dystopian novel Moscow 2042 against the background of Aldous Huxley’s Brave New World and George Orwell’s 1984. The analysis focuses on methods of subordinating people to the will of the rulers and manipulating them. Ochrem is interested in the impact of the oppressive features of the fictional city-state on citizens: the cult of personality (Genialissimus), poor living conditions, the threat of deportation of dissidents, lack of access to information and entertainment, influencing the shape of the family, promoting universal spying, using religion for propaganda purposes, and censorship. Ochrem also shows analogies between the worlds of fictional dystopian and totalitarian regimes and actual ones.

2023-11-22



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

„Słowo drukowane zyskiwało coraz bardziej na znaczeniu…”

Ludmiła Łucewicz

Język: RU | Data publikacji: 29-12-2019 | Abstrakt | s. 13-39

Autorka artykułu przeanalizowała ogół określonych czynników historyczno-kulturowych, które wpłynęły na przebieg stosunków rosyjsko-fińskich, a także na powstanie i funkcjonowanie w Wielkim Księstwie Finlandii rosyjskojęzycznego czasopiśmiennictwa. Analiza wybranych epizodów z historii rosyjskojęzycznych periodyków przełomu XIX i XX stulecia pozwala wysnuć wniosek, że właśnie w tym okresie słowo drukowane zyskiwało coraz bardziej na znaczeniu, jeśli chodzi o kształtowanie społeczno-politycznych oraz narodowo-patriotycznych nastrojów i ogólnokulturowych postaw zarówno w rosyjskim, jak i w fińskim społeczeństwie. Pozycja trzech periodyków, poddanych analizie pod kątem dominujących tendencji światopoglądowych oraz kręgu odbiorców, okazuje się inna. Prorządowa „Finliandskaja gazieta” (redaktor: prawnik, monarchista Iwan Bażenow), będąc tubą propagandową caratu i prowadzonej przez niego nacjonalistycznej i rusyfikacyjnej polityki, zwraca się do wszystkich mieszkańców Wielkiego Księstwa. Liberalny „Russkij gołos” (redaktor: profesor, liberał Konstantin Arabażyn) optuje za ideami humanizmu, a także jednoczeniem się narodów, opartym na ogólnych, materialnych, duchowych i kulturowych wartościach oraz przesłankach prawnych; jej czytelnicy to przeważnie inteligencja rosyjska. Z kolei radykalne „Dni naszej żizni” (redaktor: uczestnik ruchu „Białych”, poeta Iwan Sawin) z jednej strony odrzucają wszystkie zdobycze rewolucji rosyjskiej i ostro krytykują pasywnych „ojców-emigrantów”, z drugiej zaś utopijnie wierzą w przyszłą konsolidację rozproszonej młodzieży w walce przeciwko bolszewikom, prowadzonej nie tylko słowem, ale i czynem; adresatami periodyku pozostają głównie młodzi przedstawiciele rosyjskiej emigracji.

2019-12-29



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Zachara Prilepina zmagania z „towarzystwem”

Bartłomiej Kopczacki

Język: PL | Data publikacji: 12-12-2018 | Abstrakt | s. 122-137

The aim of this article is to analyze of Zachar Prilepin’s political beliefs from postcolonial theory point of view. Author of this paper concentrated on Prilepin’s press articles, his notes on the blog and essays and tried reconstruct Prilepin’s attitude to modern Russian political and economy situation. Russian writer has very often criticized Russian liberal and democratic community for their narration about “western way” as the best for Russian state and nation. Prilepin thinks that the “Western World” try to transform Russia to their subaltern and Russian democratic-liberal part of society are played main role in this process.

2018-12-12



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Okiełznać dziki Ru.net. Internet a przemiany gatunkowe w literaturze rosyjskiej

Lidia Mięsowska , Beata Pawletko

Język: PL | Data publikacji: 20-08-2008 | Abstrakt | s. 96-114

The article is an attempt to describe the phenomena characteristic of e-culture which more and more commonly becomes an alternative to traditional approach to culture. On the basis of the latest Russian literature the authors present the effects of the symbiosis of printed literature, multimedia and the Internet subculture. Sample genological changes, which occurred within the chosen literary genres influenced by the internet-related forms of communication, are discussed. The conducted analyses show that the most significant changes take place in drama genres where the elements of structure and internet-related means of communication (i.e. chat, forum, computer games) are used. The influence of multimedia on literature can be observed in the newly appeared genres such as: tanquette, reality drama, drama-chat etc.), especially when authors refer to the specific likings of internet clubbing society. Furthermore, it results in the change of the writer-reader relationship which becomes more interactive in character whereas the genre itself is transformed into a specific form of experiencing the world and becomes an aesthetic category.

2008-08-20



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

„CNOTLIWA” ŻYDÓWKA ZUZANNA. O empatii w opowiadaniu Antoniego Czechowa Grzęzawisko

Witold Kowalczyk

Język: PL | Data publikacji: 30-11-2017 | Abstrakt | s. 59-70

This article examines Anton Chekhov’s short story (Quag)mire (Тина, 1886), which gave rise to a great deal of controversy among contemporaneous critics and authors. Some of their commentaries were pejorative, in spite of the fact that Chekhov himself regarded the story as successful. Since the critics frequently referred to the reader’s thoughts and feelings, the article proposes to analyse the story by virtue of cognitively-inspired literary methodology, with emphasis laid on (cognitive) empathy. Particularly useful is also the Deictic Shift Theory, which involves the reader’s engagement in the tracing of “relocated” deictic centres, as well as the Conceptual Metaphor Theory. Accordingly, Kowalczyk argues, debauchery is a mire can be considered the story’s central conceptual metaphor, while the story’s title, Тина (Tina), literally a (quag)mire, provides a key to its interpretation. In the story, told by the third-person narrator, the reader empathically identifies her/himself with Alexandr Sokolsky, a Russian officer, as if “entering” the deictic field created  "around" him. Together the protagonist, the reader —via a sequence of consecutive deictic shifts — is empathetically familiarized with Susanna, a Russified Jewish woman. Through several actions and utterances, Susanna attempts to question the negative stereotype of a Jew, commonplace in Russia, but fails. Arguably, the reader’s evoking the biblical story of the genuinely virtuous Susanna, implied in Chekhov’s text, entails her/his negative perception of Chekhov’s fictional female. This cultural undercurrent may be deemed responsible for the story’s unfavourable reception by Jewish readers, who interpreted Тина (Tina) in terms of a literary attack on their society. In light of the cognitive-literary approach delineated above, Chekhov’s story in question indeed proves to be anti-semitic.

2017-11-30



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Obraz pokolenia w twórczości Olgi Breininger (na podstawie powieści В Советском Союзе не было аддерола i cyklu opowiadań „Жизнь на взлет”)

Natalia Kaźmierczak

Język: RU | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 101–112

Artykuł poświęcony jest badaniom refeksji nad współczesnym społeczeństwem zawartej w prozie Olgi Breininger. Celem analizy jest przedstawienie artystycznej koncepcji „pokolenia”. Artykuł ukazuje główne cechy „pokolenia 2000” i podkreśla znaczenie analizy twórczego postrzegania zjawiska bólu nie tylko w prozie Olgi Breininger, ale także w twórczości innych pisarzy młodego pokolenia.

2020-12-29



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Alienacja z kultury — dylematy interpretacyjne. Na przykładzie starego obrzędu

Hanna Kowalska-Stus

Język: PL | Data publikacji: 21-08-2016 | Abstrakt | s. 11-24

After G.W.F. Hegel’s The Phenomenology of Spirit and Ludwig Feuerbach’s The Essence of Christianity, the issue of alienation is considered to be a significant object of study. Sociology — which attempts to dominate studies on this concept — is a discipline which rather single-mindedly interprets the phenomena rooted in the religious reality, and one should not rely solely on its analyses. By the same token, semiotics should be treated with similar distrust, even though the impact of Old Believers on the development of Russian culture is widely emphasised in the works of Russian semioticians. The reason for that stems from the claim for being a universal method — which hence is forced to refer to a universal object — that semiotics has shared; the mentioned object has been culture. The idea of subsuming phenomena of different categories under a common denominator in the course of interpretation has led to a situation in which the semiotic means have turned to be but metaphors, even though semioticians have argued for their ontological statues. Precisely this aspect should be noted, as it proves that semiotics — with its universalist claims — appears to blur the boundaries between sociological stratum, and the one oriented towards philosophy and theology.
From the point of view expressed by Orthodox Christianity, the true tragic alienation relies not on the distance separating one from culture and society, but rather on the one which detaches one from God — the creator of being. The case of Old Believers exemplifies a convoluted situation, as the bone of contention has been provided by liturgy, which is, in other words, the space in which a human being encounters God. If, therefore, this issue is related to culture, then it is so precisely through its metaphysical aspect. Neither sociology nor philosophy — and even not semiotics, recently withdrawing from cultural studies, which it used to dominate — has been capable of interpreting the phenomenon of Old Believers as thoroughly as theology and history of Church. Relying on the scientist methodology, the former group of disciplines has not included such significant aspects of the culture of Orthodox Christianity as anthropology, dogmatics, state theology, or liturgics. Without those aspects, any attempt which aims at explaining the issue of Old Believers happens to be inaccurate.

2016-08-21



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Postawy kontestacyjne Pokolenia next (Stop! или Движение без остановок Iriny Bogatyriewej)

Liliana Kalita

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 30-49

This paper examines Russia’s “next” generation and its expressions of anti-consu- merist protest, which stem from a fascination with the american beat Generation. Criticism of the consumerist lifestyle prompts the protagonists of bogatyreva’s prose to seek an alternative, especially through hitchhiking, which provides the opportunity to become closer to oneself and others. Communion with nature and a turn towards Eastern Mysticism become important elements of these new styles of existence. The nature of the rebellion of the “next” generation is primarily psy- chological, with an emphasis on expanding one’s own awareness, as well as social, underpinned by the dream of creating a society based on anti-capitalist ideals.

2020-12-29



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Poznawczo-narracyjna realizacja pojęć „sumienie” i „dobro” w dyskursie czasopism literackich

Vera Antropova , Vasiliy Fedorov

Język: RU | Data publikacji: 29-12-2019 | Abstrakt | s. 54-72

Artykuł porusza problem przemian wartości we współczesnym społeczeństwie rosyjskim, których nośnikami stają się literackie, artystyczne, społeczne i polityczne „tołstyje żurnały”. Autorzy badają ten proces, analizując poznawczo-narracyjne mechanizmy realizacji pojęć „sumienie” i „dobro”, przejawiających się w dyskursie tychże czasopism.

2019-12-29



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Wroga kultura homofobiczna. Welcome to Chechnya Davida France’a jako forma zachowania pamięci o ofiarach

Justyna Pisarska

Język: EN | Data publikacji: 16-11-2022 | Abstrakt | s. 1-15

Artykuł dotyczy filmu dokumentalnego Welcome to Chechnya (2020) zrealizowanego w odpowiedzi na masową czystkę przedstawicieli mniejszości seksualnych, która rozpoczęła się w Republice Czeczeńskiej w 2017 roku. Głównym celem artykułu jest naświetlenie problemu społeczeństwa LGBTQIA+ w Rosji i Czeczenii oraz oddanie głosu ofiarom dyskryminowanych mniejszości, co dziś w obliczu wojny na Ukrainie wydaje się ważniejsze niż kiedykolwiek. W artykule przedstawiono sytuację prawną osób LGBTQIA+ w obu krajach, wskazano możliwe przyczyn braku akceptacji dla homoseksualizmu w Rosji i Czeczenii, przedstawiono oficjalne stanowisko Kremla w kwestii homoseksualizmu oraz wyjaśniono powody, dla których w filmie wykorzystano sztuczną inteligencję (AI).

2022-11-16



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Kategoria żeńskości / inności w twórczości Lidii Ginzburg

Beata Pawletko

Język: PL | Data publikacji: 21-08-2011 | Abstrakt | s. 70-80

Статья является попыткой анализа творчества Лидии Гинзбург по отношению к феминистским и гендерным аспектам. На первый взгляд проза Гинзбург далека от таких определений. Эссеистка избегает форм женского рода, вместо слов «женщина», «писательница», она пользуется определением «человек», что находит подтверждение хотя бы в заглавиях: имеем в виду произведение Записки блокадного человека или книгу Человек за письменным столом. Внимательное чтение этих текстов убеждает нас, однако, в том, что у Гинзбург не только было свое собственное мнение на такие темы как значение женщины в традиционном обществе, навязывание обоим полам общепринятых социальных и культурных ролей, гомосексуализм, но она непостредственно относилась к ним в своих произведениях. Оказывается, что ее взгляды и ее борьба со стереотипами, борьба за защиту «другого» звучат очень актуально, несмотря на то, что некоторые ее тексты возникли в 20. годы ХХ века.

2011-08-21



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Carola Neher – zapomniana ofiara Wielkiego Terroru

Aurelia Kotkiewicz

Język: PL | Data publikacji: 05-10-2022 | Abstrakt | s. 1-11

Artykuł jest poświęcony tragicznej historii życia Caroli Neher — wybitnej aktorki niemieckiej, bliskiej współpracowniczki Bertolta Brechta. W latach 30. uciekła ona z nazistowskich Niemiec do Związku Radzieckiego i stała się jedną z ofiar Wielkiego Terroru. Losy artystki posłużyły jako temat wystawy zorganizowanej przez Międzynarodowe Stowarzyszenie „Memoriał” w 2017 roku oraz spektaklu teatralnego Memoria, wystawionego przez Centrum im. Меyerholda w Moskwie i wyreżyserowanego przez Anastasiję Patłaj.

2022-10-05



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Protest, którego nie było – „Spotkanie" Antoniego Czechowa

Artur Sadecki

Język: PL | Data publikacji: 13-10-2021 | Abstrakt | s. 1-17

Przedmiotem analizy w niniejszym artykule jest temat protestu w utworze Spotkanie. Należy on do cyklu opowiadań, w których Czechow odnosi się do myśli Lwa Tołstoja, przede wszystkim do idei niesprzeciwiania się złu siłą. Autor pokazuje wpływ idei na dwóch prostych ludzi – chłopa Jefrema i złodzieja Kuźmę. Jefrem, który nie sprzeciwia się złu siłą po kradzieży, wpływa na Kuźmę, ale ten nie żałuje długo tego, co zrobił i prędko wraca do poprzedniego życia. Taka forma protestu w utworze Czechowa okazuje się niepełna – powoduje nienaturalne zachowania i nie może stworzyć trwałych relacji międzyludzkich w społeczeństwie, w którym brakuje wsparcia wychowawczego, medycznego oraz moralno-religijnego.

2021-10-13



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Motyw śmierci Putina w sztuce uczestniczki tzw. putinowskiego exodusu Esther Bol Отродье [или] смерть путина

Krzysztof Tyczko

Język: PL | Data publikacji: 28-08-2025 | Abstrakt | s. 1-23

Celem artykułu jest przedstawienie kontekstu funkcjonowania i znaczenia motywu śmierci Putina w sztuce Esther Bol Pomiot [albo] śmierć putina (Отродье [или] смерть путина, 2023)3. Motyw ów rozumiem nie tyle jako odgrywanie wydarzenia końca doczesnego życia Władimira Putina, ile przede wszystkim jako przyczynek do dyskusji o miejscu Rosji w świecie i jej tzw. naturze. Bol, jak sądzę, stawia się w roli nie tylko komentatorki rosyjskiego uniwersum kulturowego, lecz także autorki koncepcji metafizyki rosyjskiej rzeczywistości. Kluczową rolę odegra tutaj nie śmierć, lecz zmartwychwstanie, nie koncentracja na osobie Putina, lecz ukazanie całej Rosji.

2025-08-28



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Obraz neototalitarnej Rosji w powieści "Кадавры" Aleksieja Polarinowa

Anna Stryjakowska

Język: PL | Data publikacji: 24-06-2025 | Abstrakt | s. 1-18

Celem artykułu jest analiza powieści z perspektywy zawartych w niej odniesień do współczesnej Rosji jako państwa neototalitarnego. Autorka dochodzi do wniosku, że tytułowe kadawery (pojawiające się w niejasnych okolicznościach ciała dzieci) odnoszą się do nieprzepracowanych zbiorowych traum, przemilczanych lub zakłamywanych przez władzę, a także ogólnie autodestrukcyjnego kierunku rozwoju sytuacji politycznej w Rosji, który spotyka się z bierną akceptacją społeczeństwa. Powiązanie motywu traumy kolektywnej z indywidualną historią bohaterów ewokuje z kolei pytanie o relacje między losami jednostki a kształtowaną przezeń zbiorowością i o możliwość odseparowania się od zbiorowej otchłani.

2025-06-24



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Провинциальная жизнь рубежа XIX и XX векoв сквозь призму творчества Александра Куприна

Nel Bielniak

Język: PL | Data publikacji: 18-08-2013 | Abstrakt | s. 38-47

Twórczość Aleksandra Kuprina stanowi swego rodzaju ilustrację życia rosyjskiego zaścianka przełomu XIX i XX wieku, z którym pisarz zetknął się podczas służby wojskowej na południowym zachodzie Rosji oraz w trakcie licznych wędrówek po kraju w poszukiwaniu pracy. Utwory prozaika, ukazujące szeroką panoramę życia prowincji, cechuje swoista dwoistość. Tendencjom satyrycznym i demaskatorskim towarzyszy w nich bowiem wysławianie prowincjonalnej ciszy jako źródła spokoju i harmonii ducha. Kuprin wprowadza do swoich utworów opozycyjnie nacechowane obrazy wsi i miasta oraz przeciwstawia prowincji stolicę. Pisarz poddaje analizie między innymi specyficzną filozofię życiową, skalę wartości i cechy socjokulturowe społeczeństwa zaściankowego.

2013-08-18



Czasopismo: Rusycystyczne Studia Literaturoznawcze

Między utopią, mitem a historią alternatywną. "Moskwa Kwa‑Kwa" Wasilija Aksionowa

Andrzej Polak

Język: PL | Data publikacji: 20-08-2012 | Abstrakt | s. 129-147

Настоящая статья посвящена одному из последних романов В. Аксёнова. Её автор обсуждает смыслы, затронутые в произведении с помощью трёх тематических категорий, на которых построена Москва kва‑kва — греческого мифа о Тезее и Минотавре, утопического проекта государства Платона и альтернативной истории. Действие романа разворачивается в столице Советского Союза в последний период правления Сталина, который стремится к созданию новой религии (Новая Фаза). В Москве происходит рещающее сражение между сторонниками Сталина и его злейшего врага, предводителя Югославии, Броз Тито. Образ главного героя, Кирилла Смельчакова, во многом повторяет путь Тезея, одной из центральных фигур аттической мифологии, который сражается с двумя новыми Минотаврами — Сталиным и Тито. Изображённая в произведении структура сталинского государства и советского общества, кажется унаследованной у греческого философа.

2012-08-20