Testament młynarza z Koła. Przyczynek do badań nad późnośredniowiecznym młynarstwem na ziemiach polskich* - Związek, Tomasz (Średniowiecze Polskie i Powszechne, 2013)
Młynarze jako grupa społeczna występują w źródłach z przełomu średniowiecza i czasów nowożytnych, jednak badania nad tą częścią społeczeństwa nie zostały dotychczas wnikliwie zbadane. Celem artykułu jest próba postawienia ważnych pytań badawczych, które pomogłyby zrozumieć funkcjonowanie społeczeństwa średniowiecznego, a także polemika z utrwalonym w średniowieczu modelem stałej drabiny społecznej. Oś analizy źródeł stanowi testament Stanisława z Koła, XV-wiecznego młynarza z Wielkopolski. Autor tekstu zastanawia się nad wpływami młynarzy, ich majątkiem i rolą w lokalnych społecznościach. Peryferyjną bazę źródłową stanowią m.in. późnośredniowieczne przysięgi dworskie, XVI-wieczne rejestry poborowe czy zapiski z ksiąg lokalnych, znajdujące się w poznańskim Słowniku Historyczno‑Geograficznym Wielkopolski w średniowieczu. Tekst ma charakter przyczynkowy, dlatego wiele poruszanych w nim zagadnień oczekuje na dalsze zbadanie. Postuluje się m.in. badania nad zakresem przymusu młyńskiego, ruchomościami i nieruchomościami młynarzy, czy wreszcie próbę jak najdokładniejszego odwzorowania sieci mleczarskiej w XIV, XV i pierwszej połowie XVI wieku.