Rotunda na zamku w Cieszynie w świetle najnowszych badań — komunikat - Rodzińska‑Chorąży, Teresa; Jagosz‑Zarzycka, Zofia (Średniowiecze Polskie i Powszechne, 2016)
Artykuł prezentuje wyniki kompleksowych badań architektoniczno-archeologicznych rotundy na Górze Zamkowej w Cieszynie, uznawanej za najlepiej zachowany kościół wczesnośredniowieczny na Śląsku. Obiekt, mimo licznych przebudów w XIX i XX wieku, zachował znaczną część pierwotnej struktury. Prace badawcze, prowadzone w latach 2013–2016 przez Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Jagiellońskiego i Muzeum Śląska Cieszyńskiego, miały na celu uzupełnienie wiedzy o rotundzie oraz weryfikację jej datowania i funkcji. W ramach wykopalisk odkryto fundamenty sześciu przypór, co dowodzi istnienia gotyckiej fazy przekształceń obiektu i sugeruje, że nie pełniły one funkcji konstrukcyjnej, lecz dekoracyjną. Przeanalizowano również relikty najstarszych poziomów użytkowych, w tym drewnianą drogę z XI–XII wieku i warstwy osadnicze zawierające ceramikę wczesnośredniowieczną oraz zabytki starsze, jak narzędzia krzemienne i fragmenty kultury puchowskiej. Na podstawie odkryć zaproponowano nowe datowanie rotundy na połowę XII wieku, wiążąc ją z okresem funkcjonowania kasztelanii lub powstaniem księstwa cieszyńskiego. Podkreślono konieczność dalszych badań w celu identyfikacji sąsiadującej zabudowy o funkcji rezydencjonalnej. Wnioski te stanowią istotny wkład w debatę nad chronologią i funkcją rotundy oraz rozwojem wczesnośredniowiecznego Cieszyna.