Budowa sieci parafialnej archiprezbiteratu kozielskiego (w diecezji wrocławskiej) w średniowieczu - Kloch, Bogdan (Średniowiecze Polskie i Powszechne, 2016)
Historia powstania i rozwoju sieci parafii jest bez wątpienia jednym z kluczowych tematów w badaniach poświęconych życiu społecznemu polskich społeczności lokalnych w średniowieczu. Nie inaczej jest w przypadku diecezji wrocławskiej na Śląsku. W XIII i XIV wieku diecezja była świadkiem szybkiego rozwoju hierarchii kościelnej i infrastruktury. Południowa część diecezji, obejmująca archidiakonat opolski, jest przedmiotem badań od dziesięcioleci. Temat początków wspomnianej sieci pozostaje w ścisłym związku z najwcześniejszym osadnictwem Górnego Śląska, w tym Koźla. Choć Koźle po raz pierwszy zostało założone na przełomie XI i XI wieku, nie sposób odtworzyć hierarchii kościelnej, która sięgałaby czasów sprzed czternastego wieku. Mimo zmagań historyków wiek XII stanowi swoistą pustkę duszpasterską. Dopiero wiek XIII przyniósł gwałtowne zmiany. W drugiej połowie stulecia w tutejszych osadach powstawały liczne kościoły, co znajduje swoje odzwierciedlenie w źródłach pisanych. Koźle, mimo niejasnych początków najstarszej organizacji parafialnej, stało się siedzibą archiprezbiteratu. Do końca XIV w. osiągnęło swój ostateczny kształt i stan ten pozostał niezmieniony aż do reformacji. Jedynym wyjątkiem jest miejscowa kaplica z XV wieku, podczas gdy historia kolejnego kościoła sięga czasów reformacji.