Mimo wzrostu zainteresowania historią średniowiecznego Mazowsza, temat ten nadal pozostaje zaniedbany. Artykuł dotyczy nie tylko historii politycznej i gospodarczej Mazowsza, ale także kwestii związanych z jego dyplomacją. Autor analizuje dwa dyplomy Siemowita IV dla Stanisława Grada ze Szreńska: Dołęga, wojewoda mazowiecki, jeden z najbliższych doradców Siemowita IV i jego synów. Pierwszy dokument (z 7 września 1383 r.) stanowi potwierdzenie przez króla mianowania Stanisława Grada z herbu Szreńsk w Zawkrzu wraz z nadaniem mu jurysdykcji nad osadą targową Chełm. Tekst analizowanego dokumentu zachował się w oryginale w Bibliotece Akademii Nauk w Wilnie. Drugi z opisanych dokumentów to przywilej Siemowita IV dla Szreńska, uprawniający go do pobierania ceł w tym mieście i zwolnienia jego mieszkańców z płacenia ceł w księstwie. Dyplom zachował się do naszych czasów jedynie w kopii, która ma błędną datę: 1397 r. Pod taką datą dokument został opublikowany w kodeksie dyplomatycznym Księstwa Mazowieckiego. Dotychczasowa literatura przedmiotu nie potrafiła wyjaśnić sprzeczności między datą wydania dyplomu a kontekstem wydarzeń historycznych. Książę nie mógł wydać tego dokumentu w 1397 r. dla Szreńska (złożonego wraz z całą ziemią Zawkrza jako zabezpieczenie dla krzyżaków w latach 1384-1399), ponieważ stało to w sprzeczności z interesami zakonu. W wyniku szczegółowej analizy historycznej i dyplomatycznej autor niniejszego artykułu (między innymi w odniesieniu do dat i świadków) zaproponował 7 września 1384 r. jako właściwą datę wydania dyplomu. Data ta poprzedza przekazanie ziemi Zawkrza jako zabezpieczenia dla krzyżaków przez Siemowita IV, które miało miejsce w listopadzie 1384 r. Artykuł, oprócz szczegółowej analizy dyplomatycznej omawianych dokumentów w kontekście stosunków politycznych (między Mazowszem, Królestwem Polskim i Zakonem Krzyżackim), zawiera również interesujące fakty dotyczące biografii Stanisława Grada. Ważnym uzupełnieniem artykułu jest krytyczna publikacja omawianych dokumentów.
English
Język Polski