Niniejszy artykuł skupia się na analizie kilku epizodów związanych z polską polityką wschodnią (głównie stosunkami z Litwą) po 1343 r., w których można również zaobserwować funkcjonowanie problemu krzyżackiego. W polskiej literaturze przedmiotu rezygnacja z założenia, że do końca swojego panowania Kazimierz próbował mniej lub bardziej bezpośrednio podważyć traktat kaliski i odzyskać Pomorze, pozwala na interpretację wielu dobrze znanych faktów w nowym świetle. Krótkotrwała polsko-litewska afiliacja z połowy lat czterdziestych nie była skierowana przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Pod koniec lat czterdziestych Kazimierz podjął złożone działania mające na celu nową ekspansję na Rosję i w tym kontekście osadzone były jego działania w stosunku do zakonu krzyżackiego. Punktem zwrotnym w ówczesnych stosunkach był rok 1355 i sprzeciw Zakonu wobec promowanej przez polskiego króla międzynarodowej krucjaty antylitewskiej pod auspicjami Polski. Polskie działania dyplomatyczne tamtych czasów nie mogą być sprowadzane wyłącznie do kryzysu antyteutonicznego, którego nie można interpretować jako zamiaru zainicjowania polityki rewizjonistycznej. Upadek „nowej polityki litewskiej” wpłynął negatywnie na stosunki polsko-krzyżackie, co ujawniło się podczas wizyty króla w Malborku, prawdopodobnie pod koniec 1365 roku. W świetle powyższych uwag i ustaleń dotyczących polityki wschodniej ostatniego Piastowca należy raczej dostrzegać bardzo ważną alternatywę dla polityki rewizjonistycznej, która w realiach tamtych czasów nie miała szans powodzenia, niż element przygotowań do ogólnej konfrontacji z Zakonem Krzyżackim.
English
Język Polski