Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Średniowiecze Polskie i Powszechne

Testament Kazimierza Wielkiego. Próba analizy dyplomatycznej

Aleksandra Rajchel

Data publikacji: 31-12-2018 | Abstrakt | s. 76-90

Podczas pobytu w Przedborzu we wrześniu 1370 r. Kazimierz Wielki wybrał się na polowanie, podczas którego spadł z konia i zranił się w lewą goleń. Zmarł nieco ponad miesiąc później. Po jego śmierci pojawiło się pytanie o testament pozostawiony przez monarchę. Dotychczas zdecydowana większość literatury przedmiotu omawiała jego wykonanie jedynie w sensie politycznym (tj. rozpoczęcia panowania rodu Andegawenów w Królestwie Polskim), pomijając jego aspekt dyplomatyczny. Dzięki współczesnej relacji Kroniki Jana z Czarnkowa wiemy, że 8 i 9 listopada 1370 r., a więc zaraz po pogrzebie Kazimierza, który odbył się 7 listopada, Mszczuj sandomierski i Jan krakowski nieoficjalnie otworzyli dokumenty królewskie przeznaczone dla naturalnych synów Kazimierza i księcia słupskiego Kaźka, czyniąc je tym samym nieważnymi. Dokumenty te nie zachowały się. Ze względu na fakt, że problem ten nie doczekał się jak dotąd wystarczającego omówienia w literaturze przedmiotu, warto ponownie przyjrzeć się kwestii testamentu Kazimierza Wielkiego - zarówno w kontekście dyplomatycznym, jak i poprzez porównanie go z (niemal) współczesnymi testamentami spisanymi przez Elżbietę Polską i biskupa krakowskiego Floriana Mokrskiego. Artykuł stanowi próbę dyplomatycznej analizy testamentu Kazimierza Wielkiego oraz oszacowania możliwej formy i liczby dokumentów składających się na ostatnią wolę polskiego króla.

2018-12-31



Czasopismo: Średniowiecze Polskie i Powszechne

Testament młynarza z Koła. Przyczynek do badań nad późnośredniowiecznym młynarstwem na ziemiach polskich*

Tomasz Związek

Data publikacji: 31-12-2013 | Abstrakt | s. 154-168

Młynarze jako grupa społeczna występują w źródłach z przełomu średniowiecza i czasów nowożytnych, jednak badania nad tą częścią społeczeństwa nie zostały dotychczas wnikliwie zbadane. Celem artykułu jest próba postawienia ważnych pytań badawczych, które pomogłyby zrozumieć funkcjonowanie społeczeństwa średniowiecznego, a także polemika z utrwalonym w średniowieczu modelem stałej drabiny społecznej. Oś analizy źródeł stanowi testament Stanisława z Koła, XV-wiecznego młynarza z Wielkopolski. Autor tekstu zastanawia się nad wpływami młynarzy, ich majątkiem i rolą w lokalnych społecznościach. Peryferyjną bazę źródłową stanowią m.in. późnośredniowieczne przysięgi dworskie, XVI-wieczne rejestry poborowe czy zapiski z ksiąg lokalnych, znajdujące się w poznańskim Słowniku Historyczno‑Geograficznym Wielkopolski w średniowieczu. Tekst ma charakter przyczynkowy, dlatego wiele poruszanych w nim zagadnień oczekuje na dalsze zbadanie. Postuluje się m.in. badania nad zakresem przymusu młyńskiego, ruchomościami i nieruchomościami młynarzy, czy wreszcie próbę jak najdokładniejszego odwzorowania sieci mleczarskiej w XIV, XV i pierwszej połowie XVI wieku.

2013-12-31