Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Narodziny demokracji w Grecji klasycznej w czasach reform Klejstenesa i Peryklesa

Tomasz Słupik

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstrakt: Narodziny demokracji w Grecji klasycznej w czasach reform Klejstenesa i Peryklesa

Autor artykułu koncentruje się na fundamentalnym problemie, z jakim historycy idei zmagają się od przynajmniej stu lat — tzn. jakie przyczyny sprawiły, że w Grecji, a konkretnie w Atenach, narodziła się demokracja. Oczywiście autor nie ma ambicji odpowiedzieć wyczerpująco na tak sformułowane pytanie. Jest to tylko wprowadzenie do dyskusji. Skromna próba zmierzenia się z problemem, którym filozofowie polityki interesują się od ponad dwóch tysiącleci.

Słowa klucze: polityka, demokracja, polis, Perykles, Klejstenes.

 

Abstract: The birth of democracy in classical Greece in the days of the reforms of Klejstenes and Pericles

Author of this article concentrates on fundamental problem, the historians have been trying to cope with for many years. That means: what caused that democracy had been born in Greece, specifically in Athens. Of course the author has no ambitions to answer exhaustively all these questions. This is only introduction to discussion. The humble attempt to face the problem, the philosophy has been facing for over 2500 years.

Key words: politics, democracy, polis, Perykles, Klejstenes.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Czeska i węgierska prawica: ODS i Fidesz w rodzimych systemach partyjnych. Próba analizy jakościowej i ilościowej

Sebastian Kubas

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Czech and Hungarian Right: ODS and Fidesz in the party systems. An attempt of qualitative and quantitative analysis

The analysis of article touches the strength and position that characterize the dominant rightist parties in the Czech Republic (ODS) and Hungary (Fidesz). There are three parts in the narrative structure of the article. The first one is connected with qualitative side of the process of birth, development and contemporary situation of ODS and Fidesz. The second one refers the two parties to their native systems of parties. The third one takes quantitative analysis of the two parties’ influence on public life: index of party participation in governments, index of governmental responsibility of a party and index of electoral support measured during parliamentary elections (takes into account a position of a party inside a family of conservative and Christian‑democratic parties as well). The role of ODS and Fidesz in the party systems of the Czech Republic and Hungary comes from the party strategic behaviour and programs and from the surrounding environment (other parties, institutions etc.). These factors are complementary and influence high position of Fidesz and low of ODS nowadays.

Key words: Czech Republic, Hungary, political parties, ODS, Fidesz



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

O źródłach dobrych instytucji i makroekonomicznej stabilności: ekonomia polityczna szwedzkiego kryzysu 2008—2009

Sławomir Czech

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Sound institutions and macroeconomic stability: the political economy of the Swedish 2008—2009 recession.

Global recession that started in 2007 brought economic downturn experienced by almost all highly developed countries. Its consequences consisted not only of the slump in terms of national income and further GDP stagnation, but also of instability of public finance in many countries. This paper analyses the case of Sweden, which performed relatively well through the crisis and managed to keep public finances stable. As it seems, it was not a coincidence, but a lesson learned from the previous crisis which closely resembles the recession of 2008. By showing this relation we wish to demonstrate how strong the ties between the sphere of economy and politics are, which is unfortunately often disregarded by mainstream economics. In fact, political economy copes with this task much better.

 Key words: political economy, institutions, economic crises, political and economic order, macroeconomic stability.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Nacjonalistyczny Czarny Blok: Incydent polityczny czy nowa jakość na polskiej scenie narodowej?

Maciej Guzy

Język: PL | Data publikacji: 10-09-2018 | Abstrakt

Abstrakt: Nacjonalistyczny Czarny Blok: Incydent polityczny czy nowa jakość na polskiej scenie narodowej?

Autor porusza tematykę nowo powstałego na polskiej scenie politycznej zjawiska, jakim jest tzw. Czarny Blok, będący taktyką przeprowadzania manifestacji politycznych, charakterystyczną zarówno dla środowisk nacjonalistycznych, jak również kręgów skrajnej lewicy. Głównym polem badawczym dla niniejszego artykułu będzie analiza ideowa grup wchodzących w skład nacjonalistycznego Czarnego Bloku, który zaistniał podczas organizowanego przez środowiska narodowe Marszu Niepodległości. W artykule zostały przedstawione podstawowe fakty dotyczące sposobu działania nacjonalistycznego Czarnego Bloku, jak również jego związku z doktryną Trzeciej Pozycji.

Słowa kluczowe: Czarny Blok, Trzecia Pozycja, narodowy radykalizm

 

Abstract: Nationalistic Black Block: Political incident or new quality on the polish national scene?

The author bring up a subject of new phenomenon which appeared on polish political scene called Black Block which is a tactic of performing of political manifestations characteristic for both: nationalists and left wing extremists. The main field of interests of this article is ideological analysis of the groups which are parts of the nationalistic Black Block which appeared during the celebration of Independence Day organized by nationalistic groups. The article presents basic facts about the modus operandi of the nationalistic Black Block including its connection with the doctrine of Third Position.

Keywords: Black Block, Third Position, national radicalism

2018-09-10



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Czy Hiszpania jest państwem federalnym?

Małgorzata Domagała

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Is Spain a federal state?

            During the last few decades, a new state with a decentralized unitary structure was implemented and it destroyed so far functioning dichotomy between unitary states and complex states called very often as federal. Consequently, there is a huge controversy in the classification of the political system of countries like Spain or Italy. The article contains of a brief reference to the form of federal and unitary, which constitutes the background to the debate on the Spanish regime. Currently, 17 Spanish regions has a strong, stable political system and a political position, which does not mean the end of the decentralization process. The shape of the modern territorial structure of the Spanish State is based on several principles that are important from the point of view of the classification of the political system, the analysis included in the article. Spain based on the constitutional principle of unity, created a new form of the state, which in this case can be called a regional system of unitary decentralized. In conclusion it is not possible to call Spanish regime as federal.

 Keywords: Spanish unitarism, federalism, territorial system



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

The main changes in the school system in the years 1998—2016 and their political context

Natalia Stępień-Lampa

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The main changes in the school system in the years 1998—2016 and their political context

The article characterizes the main changes in the school system in the years 1998—2016 and their political context. The author focuses on the agenda of the reform which instituted junior secondary schools. It also concerns the new programme document which was released in 2008 (modernization of the school system reform). The last issue which the author focuses on is the school system reform carried out by the Law and Justice party. It involves abolishment of junior secondary schools, extension of the time of education in: primary school (up to 8 years), secondary school (up to 4 years), technical school (up to 5 years) and establishment of the first and second level of trade schools (instead of vocational schools).

Key words: the school system reform, junior secondary schools, political context of educational changes

 

Abstrakt: Główne zmiany w ustroju szkolnym w latach 1998—2016 i ich polityczny kontekst

W artykule scharakteryzowano najważniejsze zmiany w ustroju szkolnym dokonane w latach 1998—2016 oraz ich polityczny kontekst. Analizie poddano założenia reformy systemu oświaty, w wyniku której m.in. utworzono szkoły gimnazjalne. W dalszej części omówiono przyjęcie w 2008 roku nowej podstawy kształcenia ogólnego, co stanowiło korektę reformy z 1998 roku. Ostatnią kwestią przedstawioną w opracowaniu jest przeprowadzana przez Prawo i Sprawiedliwość zmiana ustroju szkolnego, a więc likwidacja szkół gimnazjalnych, wydłużenie nauki w szkole podstawowej (do 8 lat), liceum ogólnokształcącym (do 4 lat) i technikum (do 5 lat), a także utworzenie szkół branżowych I stopnia (w miejsce szkół zawodowych) oraz II stopnia.

Słowa kluczowe: reforma systemu oświaty, gimnazja, polityczny kontekst zmian oświatowych



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Similarities and differences of main left wing parties in Poland and Hungary: The case of SLD and MSzP in comparative perspective (1989—2014)

Sebastian Kubas

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The article presents Polish and Hungarian main left‑wing parties in the period of political transformation. There are a few sections in the article that develop the research prob­lem: the genesis and development of the parties from 1989 to 2014, a comparative analysis of the two parties based on quantitative indices. One can say there are some similarities between SLD and MSzP. The parties were trans­formed from communist hegemon formations, then participated in free parliamentary elections with some successes, created several governments and both have recently faced considerable loss of support. SLD and MSzP belong to the parties that influenced Polish and Hungarian transformation greatly.

Key words: political parties, Poland, Hungary, SLD, MSzP



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Regionalne i lokalne ustroje polityczne. Część II

Małgorzata Domagała , Jan Iwanek

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Regional and local political systems. Part II

The systemic diversity of the regions and local units can be subsumed to three possible forms of political systems: 1) self‑government, 2) territorial autonomy and 3) the federal state. Based upon that criterion, modern democratic states can be divided into: 1) unitary states with self‑government, 2) unitary states with territorial autonomy and self‑government, 3) federal states with self‑government, 4) federal states with territorial autonomy and self‑government. That division clearly points to the fact, that unitary and federal states can successfully exhibit the same types of political systems on the regional and local levels: territorial autonomy and self‑government. In consequence, both federal and unitary states, under this particular respect, do not exhibit differences. The systems present in the unit‑parts of a federation (regardless of their designation: republics, states, lands, cantons or provinces) in themselves are not a separate category and form of the political system, but form together with others, the three subcentral legal‑political systems present in democratic states. However, the understanding of federalism as concept referring to something more than the legal‑political system of a given state (or even the political system sensu stricto) might seems unconvincing, but still in the consideration of federalism one needs to step away from the analysis of existing federal states (however, comparative constitutional law and constitutional practice must have fundamental impact) and create the prognoses of systemic solutions in a group of highly decentralized unitary states. Besides that, the research of the political theory of federalism and federation presents itself as not without merit to the undertaken task.

Key words: federalism, territorial autonomy, regional political system, decentralism



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Economic System of the European Union. Between Particularism and Universalism

Tomasz Kubin

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Though the concept of economic system is usually described and analysed in rela­tion to the state, it seems that because of the level of integration and a number of exceptional features, it is worthwhile trying to analyse it with regard to the European Union. Therefore, the paper contains a description and a brief analysis of the European Union as an economic system. The main axis of considerations is the simultaneous occurrence in the system of the particular features peculiar to the individual EU member states, and the universalistic ones, resulting from the integration process.

The first part of the article indicates specific features of the EU as an economic system. This is useful and necessary in order to understand the uniqueness of the EU as an economic system. The second part of the article concerns the theoretical aspects of the EU as an eco­nomic system. Subsequently, the selected aspects how the EU works in practice as an eco­nomic system are contained in the third part. To this aim, statistical data relating to about ten different criteria have been used. The summary and the main conclusions are at the end of the article.

Key words: economic system, the European Union



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Zmiana układu sił w regionie Bliskiego Wschodu w XXI wieku. Wybrane aspekty

Katarzyna Czornik

Język: PL | Data publikacji: 20-12-2018 | Abstrakt

Abstrakt: Zmiana układu sił w regionie Bliskiego Wschodu w XXI wieku. Wybrane aspekty

Celem podjętym w niniejszym artykule jest dokonanie analizy wybranych aspektów zmiany układu sił w regionie Bliskiego Wschodu (w tym w subregionie Zatoki Perskiej) w XXI wieku. Celem pozostaje również określenie wpływu czynników wewnątrzregionalnych i zewnętrznych na bliskowschodni układ sił, a także syntetyczne omówienie pozycji głównych aktorów areny bliskowschodniej oraz ukazanie elementów ciągłości i zmiany w rolach pełnionych przez mocarstwa regionalne w tej części globu.

Słowa kluczowe: Bliski Wschód, mocarstwo regionalne, wojna zastępcza, Zatoka Perska

 

Abstract: Change in the balance of power in the Middle East region in the 21st century. Selected aspects

The main aim of this article is to analyze selected aspects of the evolution of the balance system in the Middle East (including the Persian Gulf subregion) in the 21st century. The aim is also to determine the impact of intra‑regional and external factors on the Middle East balance of power, as well as to analyze the position of the main actors in the Middle East and to show the continuity and changes in the roles of the regional powers in this part of the globe.

Key words: The Middle East, regional power, proxy war, the Persian Gulf

2018-12-20



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Sprawozdanie z konferencji naukowej na temat „Bezpieczeństwo Polski i bezpieczeństwo międzynarodowe w kontekście konfliktu ukraińskiego”

Katarzyna Czornik , Miron Lakomy

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

W dniu 10 grudnia 2015 roku Zakład Stosunków Międzynarodowych Instytutu Nauk Politycznych i Dziennikarstwa Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach oraz Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej w Katowicach zorganizowały konferencję naukową na Wydziale Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego na temat: „Bezpieczeństwo Polski i bezpieczeństwo międzynarodowe w kontekście konfliktu ukraińskiego”. W konferencji uczestniczyli czołowi badacze stosunków międzynarodowych z największych ośrodków akademickich naszego kraju (m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Szkoły Głównej Handlowej, Centrum Szkolenia Obrony przez Bronią Masowego Rażenia Akademii Obrony Narodowej, Uczelni Łazarskiego, Akademii im. A.F. Modrzewskiego w Krakowie). Konferencja została objęta patronatami honorowymi JM Rektora Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, prof. zw. dr. hab. Wiesława Banysia, Dziekana Wydziału Nauk Społecznych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, prof. zw. dr. hab. Wiesława Kaczanowicza, Dowódcy Operacyjnego Rodzajów Sił Zbrojnych, gen. broni Marka Tomaszyckiego oraz Szefa Biura Bezpieczeństwa Narodowego, Pawła Solocha. Patronat medialny sprawowały TVP Katowice oraz portal Defence24.pl.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

The power of words — on how the definitions of crimes in international criminal law lie at the crossroads of semiotics and manifest evil

Tomasz Iwanek

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The power of words — on how the definitions of crimes in international criminal law lie at the crossroads of semiotics and manifest evil

             Legal language is paradoxical: it is both open to interpretation and strict, often broad in meaning and specific in semantic content at the same time. Moreover, the legal language of criminal law is a reflection of axiological and moral values and assessments. The paper embraces that paradox and discusses two issues that stem from it in relation to international criminal law: the semantic challenges inherent in legal language pertaining to atrocity crimes and the entwined evolution of their criminal legal definitions. Its outset is the realization, that while the application of law by a court is predominantly an linguistic exercise, it must also provide specific, clear and axiologically sound solutions, absolutely necessary in the process of ascertaining the criminal responsibility of the individual. This phenomenon is especially evident in the legal language relating to international crimes, as it faces not only the challenge of being a strict definition of a crime, and thus bound to be clear and precise; it also must contend with the need to express manifest evil, as international crimes are often and rightly viewed as being singular in their heinousness. In eight parts, this article strives to present the challenges and evolution of the aforementioned issues.

 Keywords: criminal law, international public law, genocide, war crimes, atrocity, legal interpretation, legal language, semantics, armed conflict



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Skala i dynamika zagrożenia ubóstwem ekonomicznym rodzin wielodzietnych w Polsce w latach 2006—2015 w świetle badań GUS

Bożena Zasępa

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The scale and dynamics of the economic risk of poverty of large families in Poland in the years 2006—2015 in the light of research the Central Statistical Office

             One of the objectives of family policy should be to support families in a difficult material and life situation, including large families. In Poland function the system (mainly family policies), which should these objectives of achieve. The effect of actions should be improvement of the situation of families, which have problems the satisfying of basic needs. But the fact remains, that large families are more likely to be poverty than other types families Irrespective of methodological framework, their situation is better, but possession a large number of children remains is an important correlate of poverty. The article concerns the diagnosis of selected aspects of the material situation of large families in Poland, based on the category of economic poverty. The basis of the analysis are results of research concerning the living standards of the Poland population covering the years 2006—2015.

 Keywords: large families, financial situation, poverty, Poland



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

(R)ewolucja przemysłowa i miejska – przypadek Górnego Śląska z uwypukleniem miasta Katowice

Piotr Górny

Język: PL | Data publikacji: 24-04-2026 | Abstrakt | s. 71-89

Artykuł przybliża zjawisko rewolucji przemysłowej i miejskiej na Górnym Śląsku ze szczególnym uwzględnieniem przemian zachodzących w Katowicach. Przedstawia definicję i cechy czterech rewolucji przemysłowych oraz ich ramy czasowe. Omówione zostaje polityczne znaczenie industrializacji w kontekście rozwoju struktur miejskich, prezentowane są także definicje miasta. W artykule scharakteryzowany jest również proces urbanizacji Katowic, który doprowadził do ich przekształcenia w miasto. Wykazane zostają powiązania między rozkwitem przemysłu a zmianami społeczno-politycznymi w regionie.

2026-04-24



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Nowa rola uczelni wyższej na przykładzie programu Uniwersytet Najlepszych Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Paweł Grzywna , Natalia Stępień-Lampa

Język: EN | Data publikacji: 31-12-2021 | Abstrakt | s. 15-44

Artykuł obejmuje rozważania dotyczące problematyki związanej ze zmianami zachodzącymi w uczelniach wyższych. W ich wyniku nie zajmują się one jedynie kształceniem studentów czy uprawianiem nauki, ale również proaktywnie reagują na bodźce płynące z otoczenia zewnętrznego. W efekcie tych zmian w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach powstał program Uniwersytet Najlepszych skierowany do zdolnych uczniów regionu. W założeniu ma on stanowić odpowiedź Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach na proces depopulacji i związany z nim drenaż mózgów. Celem autorów niniejszego opracowania jest przedstawienie
głównych aspektów funkcjonowania Uniwersytetu Najlepszych oraz wyników badań ankietowych przeprowadzonych w jego trakcie. Program ten może się okazać modelowym rozwiązaniem, które w przyszłości zostanie wdrożone w innych ośrodkach akademickich.

2021-12-31



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

„Człowiek” w postnowożytnym świecie Koncepcja humanizmu w myśli Tomasza Manna

Agnieszka Turoń-Kowalska

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstrakt: „Człowiek” w postnowożytnym świecie Koncepcja humanizmu w myśli Tomasza Manna

Kultura i cywilizacja europejska jest obecnie nadal kontynuacją oświeceniowej tradycji, która pozostawiła za sobą, często je negując, reguły wywiedzione z porządku sokratejsko-chrześcijańskiego. Opierała się ona głównie na porzuceniu wartości absolutnych, transcendentnych, zasad dobra i zła, które determinowały człowieka w sposób niepodważalny. Humanizm oznaczał, że w centrum zainteresowania stał człowiek — odrzucono koncepcje, które przypisywały mu przyrodzone „inwalidztwo”. Autonomia człowieka oraz relatywizm wartości jednak sprawiły, że doszło do samonegacji dziedzictwa oświeceniowego. Świat stanął w obliczu dwudziestowiecznej totalitarnej cywilizacji europejskiej. Tomasz Mann — niemiecki intelektualista — dokonał analizy koncepcji humanizmu. Z jednej strony wskazał słabość jej idei, gdyż humanizm właśnie zezwolił na narodziny monstrualnych ideologii, których urzeczywistnienie przejawia się eksterminacją w obozach zagłady. Z drugiej strony wskazał na wagę i ważność tych idei, których porzucić bezwzględnie nie można, by nie uśmiercić idei człowieczeństwa w ogóle. W swojej koncepcji próbuje on zbudować „most” pomiędzy starym i potrzebą powrotu do nowego humanizmu. Mimo stulecia, jakie dzieli nas od tragedii, która zaistniała w humanistycznej Europie, dzisiejsza kondycja kultury i nacjonalistyczne nastroje, powracające na scenę polityczną Europy mogą budzić niepokój. Warto podjąć ponownie refleksję nad problemami i historią idei humanizmu.

Słowa klucze: Tomasz Mann, humanizm, kultura i cywilizacja europejska, kryzys kultury europejskiej

 

Abstract: A “human being” in the postmodern Word. The concept of humanism in the thought of Thomas Mann

European culture and civilisation are currently an ongoing continuation of Enlightenment tradition which left the rules derived from the Socratic-Christian order behind, often negating them. They put its foundation often in abandoning the absolute, transcendent values, principles of good and evil that determined a human being indisputably. Humanism placed a human being in the centre of interest — all concepts that attributed inherent „disablement” to him were rejected. Though, autonomy of a human being and relativism of values caused self‑negation of the Enlightenment legacy. The world faced the totalitarian European civilisation of 20th century. Thomas Mann — a German intellectual — carried out an analysis of the concept of humanism. On the one hand he indicated the weakness of the idea because humanism enabled monstrous ideologies to emerge, the realisation of which takes the form of extermination in the death camps. On the other hand, however, he underlined the significance of those ideas, pointing out that they cannot be absolutely abandoned so that the idea of humanity wouldn’t be destroyed completely. In his concept he tries to build a “bridge” between the old and the need for the return to the new humanism. Despite a century that separates us from the tragedy that took place in the humanistic Europe, current condition of culture and nationalist feeling reappearing on the European political scene may raise anxiety. It’s worth taking up the reflection on the problems and the history of the idea of humanism.

Key words: Thomas Mann, humanism, European culture and civilisation, crisis of European culture



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Polityka medialna jako teoria i praktyka regulacyjna

Stanisław Michalczyk

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Media Policy as a theory and practice of regulation

The article focus on theoretical and practical aspects of contemporary media policy, finding the phenomena as an activity of creation and implementation of general principles and rules regarding the operation of media organizations and mediated public communication. In fact media policy is based on two different levels of regulation: government and governance. The author discusses the activities of key actors of media policy and regulation. He claims that within the internal affairs an important role in Media Policy play the regulatory authorities. Among the key actors of European Media Policy are such institutions as the Council of Europe, OSCE and European Union, while on a global scale operate especially ITU, WTO, ONZ and UNESCO.

Key words: media policy, regulation, government, governance, actors of the media policy



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Bohaterowie czy złoczyńcy? Komunikacja memetyczna polskiej polityki w czasach kryzysu COVID-19

Róża Norström , Paweł Sarna

Język: EN | Data publikacji: 29-12-2022 | Abstrakt | s. 33-51

W niniejszym badaniu omówiono sposób przedstawiania i narracji polityki w memach internetowych w Polsce podczas pandemii COVID-19. Nasze ustalenia potwierdzają, że memy pełniły rolę wyznaczników opinii i były wyrazem zbiorowej tożsamości, co być może przyczyniło do polaryzacji społeczno-politycznej przez budowanie wizerunku „wroga” nielubianych polityków jako „złoczyńców”.

2022-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Instytucjonalizacja współpracy terytorialnej w Unii Europejskiej na przykładzie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej

Kazimierz Jóskowiak

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The institutionalization of territorial cooperation within the European Union on the example of the European grouping of territorial cooperation

Territorial cooperation — next to the convergence and regional competitiveness — is one of the three objectives of EU cohesion policy. It includes support for territorial competitiveness and promotes the harmonious development of the European Union within the framework of three components: cross‑border, transnational and interregional. The recognition of territorial cooperation as one of the objectives of cohesion policy resulted in the fact that the interests and actions of the institution of the European Union were directed among others to an institutional — legal and financial — strengthening of this cooperation. Despite the recognition of territorial cooperation as one of the objectives of cohesion policy the European Union has failed to develop a uniform legal framework enabling a collaboration with communities and local authorities through the creation of special‑purpose associations and concluding public‑legal agreements with the broadest scope based on legally held task areas. Only a legal instrument for territorial cooperation of a narrow scope was established. The model of the European grouping of territorial cooperation circled in the European Union law limits the scope of territorial cooperation to activities and projects supported financially by the European Union. The extension of the tasks of the grouping is also acceptable, but with the possibility of interference of the member states of the European Union in the additional scope. Despite the shortcomings in the model approach of the European grouping as a legal instrument of cooperation of communities and local authorities, the same legal structure of the grouping causes the exposure of functions of the institutionalization process of territorial cooperation. It’s not only about the number of bodies, standards and procedures, but also the method of creating certain forms of reconciliation, implement and control in each case.

Key words: territorial cooperation, territorial competitiveness, harmonious development, institutionalization process



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Ewolucja pozycji międzynarodowej USA w okresie pozimnowojennym

Katarzyna Czornik

Język: PL | Data publikacji: 19-06-2018 | Abstrakt

Abstrakt: Ewolucja pozycji międzynarodowej USA w okresie pozimnowojennym

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie ewolucji pozycji międzynarodowej Stanów Zjednoczonych w okresie pozimnowojennym. Celem jest również dokonanie analizy poszczególnych etapów w budowaniu pozycji supermocarstwa w ostatniej dekadzie XX i w dwóch pierwszych dekadach XXI wieku. W artykule zostaną ukazane główne instrumenty wykorzystywane przez USA na rzecz umacniania pozycji supermocarstwa, jej percepcja zarówno przez amerykańskich decydentów politycznych (Demokratów i Republikanów), jak i przez pozostałych aktorów areny międzynarodowej (analiza stopnia i woli akceptacji supremacji USA na arenie międzynarodowej).

Słowa kluczowe: Stany Zjednoczone, supermocarstwo, strategia, bezpieczeństwo

 

Abstract: The evolution of the USA international position in the post-cold war period

The main aim of this article is to analyze the evolution of the international position of the United States in the post‑ cold war period. Another objective is also to analyze the stages in the process of building the position of the superpower in the last decade of the 20th and in the 21th century. The article will show the main instruments used by the US to strengthen the position of the superpower, its perception by American political decision makers (Democrats and Republicans) and by other actors of the international environment (analysis of the degree and willingness to accept US supremacy on the international scene).

Key words: the United States of America, superpower, strategy, security

2018-06-19



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Bahrain as the area of Saudi-Iranian rivalry in the second decade of the 21st century

Katarzyna Czornik

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Bahrain as the area of Saudi-Iranian rivalry in the second decade of the 21st century

Despite Bahrain’s small size, the country’s inner political and religious configuration of powers as well as its geopolitical layout make it an area of special interest. At the same time, the existence of the above circumstances contributes to the perception of Bahrain as a field of rivalry, or even a proxy war, as was the case during the Arab Spring of 2011, between two key actors in the Persian Gulf, Saudi Arabia and the Islamic Republic of Iran. One of the factors which influence the importance of Bahrain’s position in the region is the fact that for decades the country has been ruled by a more influential Sunni minority, whereas Shia Bahrainis, who constitute majority of the population, are permanently discriminated by the government in Manama. Other factors are Bahrain’s territorial closeness to Saudi Arabia’s Eastern Province, a strategic region rich in oil deposits, inhabited by Shiites, and its territorial closeness to Shia Iran, which supports Bahraini Shiites, who are thereby considered a threat to the integrity of the Kingdom of Saudi Arabia.

Key words: the Kingdom of Saudi Arabia, Bahrain, the United States, the Arab Spring, proxy war

 

Abstrakt: Bahrajn jako obszar rywalizacji saudyjsko‑irańskiej w drugiej dekadzie XXI wieku

Bahrajn, mimo iż jest państwem o niewielkich rozmiarach, to jednak ze względu na specyfikę wewnętrznego układu sił religijno‑politycznych oraz położenie geopolityczne stanowi obszar szczególnego zainteresowania, a nawet pole rywalizacji, czy też wojny zastępczej (proxy war) — jak w okresie Arabskiej Wiosny w 2011 roku — pomiędzy dwoma kluczowymi aktorami w subregionie Zatoki Perskiej — Arabią Saudyjską i Islamską Republiką Iranu. Wśród czynników, które w tej materii wpływają na ważkość Bahrajnu jest fakt, że państwem tym od dziesięcioleci rządzi sunnicka mniejszość, podczas gdy kraj w zdecydowanej większości zamieszkują szyici permanentnie dyskryminowani przez władze w Manamie. Drugi czynnik to bliskość terytorialna Arabii Saudyjskiej, której strategiczną, bogatą w zasoby złóż ropy naftowej Prowincję Wschodnią zamieszkują szyici, oraz Iranu wspierającego szyitów w Bahrajnie, którzy tym samym stanowią zagrożenie dla integralności terytorialnej Królestwa Arabii Saudyjskiej.

Słowa kluczowe: Arabia Saudyjska, Bahrajn, Stany Zjednoczone, Arabska Wiosna, wojna zastępcza (proxy war)



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Sytuacja Polaków osadzonych w ekwadorskich więzieniach za przemyt narkotyków w kontekście kryzysu wymiaru sprawiedliwości w Ekwadorze

Justyna Łapaj

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The situation of Poles inmates in the Ecuadorian prisons, in the context of the crisis of justice in Ecuador

Smuggling drugs from Latin American countries, with the participation of European citizens is a complex and multi‑faceted phenomenon. There is a variety of its manifestations and scale, as well as the variety of profiles and stories of people smugglers who are involved in the smuggling process. Unfortunately, among them there are also Poles although the trend, compared with the initial years of the first decade of the twenty‑first century, is decreasing. In media there are shown some information about the smuggling, but only periodically there are some news about smuggling attempts undertaken by organized criminal groups. Too rarely informed about the people running, whether on behalf of drug gangs, whether on their own responsibility, and about the specifics of conditions in Latin American prisons, radically different from European penitentiary systems.

Keywords: Ecuadorian prisons, crisis of justice, drugs smuggling, drug gangs, conditions in Latin American prisons



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Polska jako integralna część cywilizacji zachodniej

Maciej Guzy

Język: PL | Data publikacji: 28-03-2019 | Abstrakt | s. 25-45

Autor porusza tematykę przynależności państwa polskiego do szeroko rozumianej cywilizacji zachodniej opartej na wartościach i ideach, które na przestrzeni lat stawiały fundamenty pod sposób rozumienia tego, kim jest współczesny Europejczyk. W artykule odniesiono się do teorii i koncepcji najważniejszych klasycznych europejskich myślicieli, zajmujących się zagadnieniami cywilizacji i kultury, jak m.in.: Samuel Huntington, Arnold Toynbee, Oswald Spengler oraz Feliks Koneczny i inni. Autor dokonuje również próby odpowiedzi na pytanie: Czym jest współczesny Zachód i jaką rolę odgrywa w nim Polska? Artykuł będzie miał charakter teoretyczny i może posłużyć jako wprowadzenie do o wiele bardziej szczegółowych aspektów mieszczących się w ramach szeroko rozumianej cywilizacji zachodniej.

2019-03-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Strategic dilemmas of pre election marketing in the age of the mediatisation of politics: The case of the Warsaw referendum of 2013

Mariusz Kolczyński

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The referendum on the dismissal of the President of Warsaw Hanna Gronkiewicz-Waltz before the end of her term was a part of a series of political events that could affect the power arrangement on the Polish political scene, especially on the market position of the Civic Platform (Platforma Obywatelska) and the Law and Justice (Prawo i Sprawiedliwość) parties. By analysing the actions taken by the main political actors in the pre‑referendum period, two basic issues should be resolved: if political‑market entities actually carry out their long‑term political strategies and whether the adopted strategy translates into a specific and clear market­ing concept of pre‑election activities in the prevalent Polish political realm. Regardless, how­ever, of the adopted strategic option, competing political entities should take into account the obvious fact that the mass media are responsible for delimiting the area of political discourse and for defining matters which are a subject thereof.

Key words: The Warsaw referendum, mediatisation of politics, political marketing



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spanish government as lawmaker

Jan Iwanek

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: Spanish government as lawmaker

The article presents constitutional law analysis of the Spanish government’s role in the lawmaking process. The government’s capacities in the following scopes are described: the initiation of legislative procedure, participation in the approval procedure (monarchical sanction), and the right to enact statutory legislative acts and regulatory (executive) acts. The role of the Council of State was depicted as an advisory body to the government in the lawmaking process, and the legal possibilities to initiate preventive and subsequent review by the Constitutional Tribunal.

Key words: Spain, government, legislative process

 

Abstrakt: Rząd hiszpański jako prawodawca

W publikacji dokonano analizy prawnokonstytucyjnej roli rządu hiszpańskiego w procesie stanowienia prawa. Przedstawiono możliwości rządu w inicjowaniu procedury legislacyjnej, udział w postępowaniu zatwierdzającym (sankcja monarsza), prawo stanowienia aktów prawnych z mocą ustaw i aktów reglamentacyjnych (wykonawczych). Wskazano rolę Rady Stanu jako organu konsultacyjnego rządu w procesie prawotwórczym, a także prawne możliwości inicjowania kontroli prewencyjnej i następczej przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Słowa kluczowe: Hiszpania, rząd, postępowanie ustawodawcze



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Za wcześnie... Doktor Natalia Stępień-Lampa (1985–2022)

Bożena Zasępa , Paweł Grzywna , Magdalena Ślawska

Język: PL | Data publikacji: 20-02-2023 | s. 3-9

2023-02-20



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

The Populist Chameleon: some general considerations on Lega Nord ideology

Łukasz Wilkoń

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The Populist Chameleon: some general considerations on Lega Nord ideology

            The paper reveals a chameleon-like characteristic, which means that individual political problems and elements of the party’s rhetoric never disappear completely, but rather stay latent, ready to revive at any moment. The only fixed element is populism. After the four main phases of the Lega Nord policy, the party and its secretary Matteo Salvini enter a new era of politics that resembles the anti-particracy of the early years of activity, the only difference being that the party is uniting with its former enemies on the common ground, such as opposition to immigration, the European Union, and the euro currency. The party is paving the way to conquest some non-typical areas, such as the red regions, although there are no barriers to its further development.

 Keywords: Lega Nord, Bossi, Salvini, populism, white belt, red belt, regionalism, nationalism, immigration, ethnocentrism



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Cyberdjihad comme une menace pour la sécurité des États

Miron Lakomy

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Résumé: Cyberdjihad comme une menace pour la sécurité des États

Le but de cette article est de caractériser le phénomène de cyberdjihad, en particulier ses formes de démonstration les plus importantes, la technologie utilisée et les chaînes de communication, ainsi que ses formes principales (textuelle, auditive, graphique, audiovisuelle). L’article fait appel à un éventail d’exemples où les terroristes utilisent le cyberespace en tant que nouveau domaine de propagande, en considérant particulièrement les actions effectuées par Al-Qaïda et le ISIS. Il prouve que c’est un problème qui génère des nouveaux dangers pour la sécurité des États ou intensifie ceux, qui existent déjà, dont, entre autres: le risque augmenté des attentats terroristes individuels, la radicalisation des sociétés musulmanes ou la terrorisation des sociétés occidentales.

Mots-clés: cyberdjihad, État islamique, cybersecurité, terrorisme




Abstrakt: Cyberdżihadyzm jako zagrożenie bezpieczeństwa państw

Celem przyjętym w artykule jest charakterystyka zjawiska cyberdżihadyzmu, w tym wskazanie jego najważniejszych przejawów, wykorzystywanych technologii i kanałów komunikacji, jak również jego głównych form (tekstowej, dźwiękowej, graficznej, audiowizualnej) w kontekście bezpieczeństwa państw. W tekście przywołano wiele przykładów skutecznego wykorzystania przez terrorystów cyberprzestrzeni jako nowej domeny działalności propagandowej, ze szczególnym uwzględnieniem działań podejmowanych przez Al-Kaidę oraz tzw. Państwo Islamskie. Dowiedziono, że jest to problem, który generuje nowe lub intensyfikuje już występujące zagrożenia bezpieczeństwa państw, m.in.: zwiększone ryzyko indywidualnych zamachów terrorystycznych, radykalizację społeczności muzułmańskich, inspirację i rekrutację zwolenników czy zastraszanie społeczeństw zachodnich.

Słowa kluczowe: cyberdżihadyzm, Państwo Islamskie, cyberbezpieczeństwo, terroryzm



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

„Lokalne samorządy miejskie na pierwszej linii frontu”: Wybrane miasta na prawach powiatu w województwie śląskim podczas pandemii COVID-19

Wojciech Gosek

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 71-88

W pierwszym kwartale 2020 roku nowy wirus – SARS-CoV-2 – pojawił się niemal we wszystkich krajach na świecie. Jego szybkie rozprzestrzenianie się spowodowało globalny kryzys, który dotknął także Polskę. Rząd centralny skupił się na zwalczaniu i zapobieganiu pandemii COVID-19. Jednym z przejawów tej walki było wyposażenie jednostek samorządu terytorialnego w nowe instrumenty prawne. Celem niniejszego artykułu jest analiza najważniejszych narzędzi prawnych, jakimi dysponowały samorządy podczas kryzysu. Dodatkowo autor przygląda się aktywności samorządów w kontekście zwalczania epidemii, na przykładzie działań podjętych przez miasta na prawach powiatu w województwie śląskim. Podkreślona została także rola organizacji pozarządowych i lokalnych społeczności. Autor podejmuje próbę zidentyfikowania problemów, z jakimi mierzyły się samorządy podczas pandemii, poza samym wirusem. Należały do nich m.in. wybory prezydenckie, kwestie finansowe oraz funkcjonowanie transportu publicznego. Analiza obejmuje 12 miast na prawach powiatu: Katowice, Siemianowice Śląskie, Piekary Śląskie, Chorzów, Ruda Śląska, Bielsko-Biała, Świętochłowice, Gliwice, Bytom, Sosnowiec i Rybnik. Badaniem objęto okres od początku marca 2020 roku do końca kwietnia 2020 roku. Wykorzystano metodę porównawczą, analizę aktów prawnych oraz analizę treści.

2023-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

„Kobieca twarz” wyborów parlamentarnych w Polsce w 2015 roku. Perspektywa politologiczno‑medioznawcza

Katarzyna Brzoza

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: „Female face” of parliamentary election in Poland in 2015. The perspective of media and politics

Number of women taking the high places on the electoral registers and the number of mandates get by women during the last parliamentary election in Poland was never higher. Moreover women i.e. Ewa Kopacz, Beata Szydło and Barbara Nowacka represented important entities of the Polish political landscape. The aim of the article “Seym and Senate” was to show the participation of women in the last parliamentary election and their current presence in politics. During an election campaign in 2015 they were also seeking the answer to a question about the role, the place and the created media image of leaders of PO, PiS and of the United Left.

Key words: parliamentary election, woman, media image



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Potencjał sztucznej inteligencji (AI) w budowaniu skutecznych narracji politycznych

Krzysztof Darmoń , Maciej Marmola

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2025 | Abstrakt | s. 39-52

Rozwój narzędzi sztucznej inteligencji wprowadza rewolucję do projektowania kampanii wyborczych, daje bowiem politykom i ich sztabom w zasadzie nieograniczoną możliwość generowania mikrotargetowanych narracji budujących pozytywny wizerunek polityczny. Artykuł ma na celu sprawdzenie, czy przekazy tworzone z użyciem dużych modeli językowych (LLM) są równie skuteczne w budowaniu wizerunku politycznego jak narracje przygotowane przez eksperta z zakresu komunikacji politycznej. Aby to zweryfikować, przeprowadziliśmy badanie, w którym porównujemy emocjonalny odbiór narracji napisanych przez człowieka i przez GPT-4. Potwierdza ono, że treści, które zaprojektował model językowy, są lepiej oceniane niż te, które stworzył ekspert, a uzyskany efekt jest silniejszy wśród badanych mężczyzn.

2025-12-31



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

The prospect of regional development on the example of the Silesian voivodeship

Bożena Pietruszek-Kwarciak

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Abstract: The prospect of regional development on the example of the Silesian voivodeship

             Regional policy which has been aimed at the central level since the beginning of accession negotiations with the European Union, did not develop beneficially for particular regions. Together with Poland’s accession into the EU structures, the whole situation has been even more exacerbated. Although the accession facilitated the regions the participation in the instruments of regional policy (structural), the growth of their meaning in both national and international policy did not take place. The results of the EU regional policy are not unambiguously positive and satisfying, which is to a certain extent connected with the lack of procedures during their implementation and examples of waste and inefficiency at all levels. Above all, it concerns the shortage of strategic thinking about the region at the central and regional levels, as well as the lack of participation of regional elites and real public consultation in the process of industrial change.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Doktor hab. Zbigniew Oniszczuk, profesor Uniwersytetu Śląskiego (1955-2020). In Memoriam…

Mirosława Wielopolska-Szymura , Bernard Grzonka

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 3-6

Wspomnienie o prof. UŚ, dr.hab. Zbigniewie Oniszczuku (1955-2020)

2020-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Marka gminy jako determinanta konkurencyjności obszaru

Marcin Hyski , Dorota Chudy-Hyski

Język: PL | Data publikacji: 23-12-2022 | Abstrakt | s. 11-32

Przedmiotem artykułu jest problematyka konkurencyjności obszaru i roli marki terytorialnej w jej wzroście, a celem – wskazanie istoty i znaczenia marki obszaru w jego funkcjonowaniu oraz roli marki terytorialnej we wzroście konkurencyjności gminy i kreowaniu przewagi konkurencyjnej względem otoczenia. Przeprowadzona analiza ma charakter teoretyczny. W analizie skoncentrowano się na poznaniu specyfiki
gminy, która jako jednostka samorządu terytorialnego jest jednostką organizacyjną odpowiedzialną za rozwój społeczno-ekonomiczny swojego terytorium. W interesie rozwoju gminy leży poprawa warunków
funkcjonowania obecnych i potencjalnych podmiotów (mieszkańców, przedsiębiorstw, inwestorów), co przekłada się na wzrost konkurencyjności gminy. W dalszej części opracowania skoncentrowano się na czynnikach oraz barierach konkurencyjności gminy oraz scharakteryzowano znaczenie marki obszaru (gminna marka terytorialna) w tym procesie. Wskazano też na niezbędne elementy marki terytorialnej oraz podkreślono rolę gminy w procesie jej tworzenia.

2022-12-23



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Andrzej Kubka: Modele demokracji w Skandynawii. Kraków: Wydawnictwo Libron, 2016, ss. 162

Robert Radek

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

Książka Andrzeja Kubki zatytułowana Modele demokracji w Skandynawii, która ukazała się na rynku wydawniczym w 2016 roku nakładem wydawnictwa Libron. Jest to niewątpliwie publikacja godna polecenia wszystkim osobom, które interesują się problematyką funkcjonowania współczesnej Skandynawii, a szerzej mechanizmami demokratyzującymi społeczeństwa tego regionu (Szwecji, Norwegii i Danii). Bez cienia wątpliwości można stwierdzić, że monografia ta stanowi cenne źródło wiedzy nie tylko dla studentów takich kierunków, jak politologia, stosunki międzynarodowe czy skandynawistyka, ale również badaczy teoretyków i praktyków analizujących demokratyczne mechanizmy sprawowania władzy we współczesnych państwach.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Odpartyjnienie samorządu, ale nie na każdym szczeblu – studium wyborów samorządowych 2018 w województwie śląskim

Maciej Marmola , Karolina Kaczmarczyk

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2021 | Abstrakt | s. 45-59

Wybory samorządowe w 2018 roku zostały w dużym stopniu zdominowane przez ogólnopolską rywalizację między rządzącym Prawem i Sprawiedliwością oraz partiami opozycyjnymi. Dodatkowo nowelizacja Kodeksu wyborczego rozszerzyła katalog miast i gmin, w których wybory odbywały się w wielomandatowych okręgach wyborczych przy wykorzystaniu metody d’Hondta, co mogło sprzyjać partiom ogólnopolskim. Prezentowany artykuł sprawdza, w jakim stopniu oddziaływało to na poziom upartyjnienia organów samorządu, które w warunkach polskich postrzegane są raczej jako strefa wpływu komitetów lokalnych. W tym celu przeanalizowano poziom poparcia dla partii politycznych i komitetów lokalnych w 167 gminach i miastach województwa śląskiego. Badanie potwierdziło pozytywny związek między liczbą mieszkańców danej gmin/miasta i poziomem upartyjnienia jednostek samorządu. Pogłębiona analiza ukazała, że komitety lokalne i bezpartyjni kandydaci na urząd wójta i burmistrza dominują w mniejszych gminach i miastach (do 100 tysięcy mieszkańców), a największy upartyjnieniem charakteryzują się miasta na prawach powiatu.

2021-12-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dylematy polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski w okresie pozimnowojennym w kontekście jej geopolitycznego usytuowania między Rosją a Niemcami

Mieczysław Stolarczyk

Język: EN | Data publikacji: 30-09-2019 | Abstrakt | s. 45-108

Celem badawczym w artykule jest ukazanie wpływu (znaczenia) czynnika geopolitycznego w stosunkach Polski z Federacją Rosyjską (Rosją) i Republiką Federalną Niemiec (Niemcami) w okresie pozimnowojennym, w tym przede wszystkim na stopień zbieżnych i rozbieżnych (sprzecznych) interesów z tymi państwami oraz na dylematy z tym związane dla polityki zagranicznej i bezpieczeństwa Polski. Główna teza badawcza zawiera się w stwierdzeniu, że czynnik geopolityczny, mimo zmian zachodzących w ostatnich dziesięcioleciach w systemie międzynarodowym (np. przyspieszenie procesów globalizacji), jest nadal jedną z głównych determinant stosunków Polski z Rosją i Niemcami. Jednakże w okresie pozimnowojennym rzutował on zdecydowanie bardziej negatywnie na stosunki Polski z Rosją niż na relacje Polski z Niemcami. W omawianym okresie w polityce zagranicznej Polski znacznie zmalało znaczenie problemu niemieckiego, w jego tradycyjnym rozumieniu źródeł zagrożenia, rosło natomiast znaczenie problemu rosyjskiego. Niemcy były postrzegane przez decydentów polskiej polityki zagranicznej przede wszystkim jako partner i sojusznik (w ramach NATO), natomiast Rosja, jako główne zagrożenie dla bezpieczeństwa Polski, w tym także jako zagrożenie militarne (zagrożenie bezpośrednią napaścią zbrojną). Mając na uwadze zagadnienia bardziej szczegółowe, w opracowaniu wyeksponowane zostały m.in. kwestie dotyczące istoty czynnika geopolitycznego w polityce zagranicznej państw, niektóre uwarunkowania geopolitycznego usytuowania Polski w okresie pozimnowojennym, główne etapy i ich cechy charakterystyczne w stosunkach Polski z Niemcami i Rosją w tym czasie, główne obszary rozbieżnych interesów w stosunkach Polski z Niemcami i Rosja w drugiej dekadzie XXI w., podobieństwa i różnice w polityce Polski wobec Niemiec i Rosji w okresie pozimnowojennym oraz główne dylematy polityki zagranicznej Polski pod koniec drugiej dekady XXI w. wynikające z geopolitycznego usytuowania Polski między Rosją a Niemcami. Jeden z głównych wniosków sformułowanych na podstawie przeprowadzonych rozważań zawiera się w stwierdzeniu, że geopolityczne położenie Polski między Rosją i Niemcami nie oznacza, że mając na uwadze związane z tym zaszłości historyczne, stosunki Polski z tymi państwami skazane są na konfrontacyjny charakter. Czynnik geopolityczny nie ma bowiem charakteru samodzielnej siły sprawczej, determinizmu geopolitycznego, automatycznie eliminującego możliwości wpływu kolejnych polskich rządów na zmianę geopolitycznej sytuacji Polski. Geopolityczne usytuowanie nie determinuje ani wiecznych wrogów ani wiecznych przyjaciół. Z tego samego położenia geopolitycznego Polski można bowiem wyprowadzić różne koncepcje, programy i cele polityki zagranicznej.

2019-09-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Doktor hab. Marian Gierula, prof. UŚ 11 VIII 1955 – 21 IV 2020

Marek Jachimowski , Damian Guzek

Język: PL | Data publikacji: 16-06-2020 | Abstrakt | s. 7-8

   

2020-06-16



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Polityka regionalna jako podstawa rozwoju przemysłu motoryzacyjnego w województwie śląskim

Krzysztof Toboła

Język: PL | Data publikacji: 28-03-2019 | Abstrakt | s. 133-147

Przemysł motoryzacyjny w województwie śląskim zyskuje na znaczeniu. Wpływ na to ma wiele czynników, spośród których działania polityczne władz samorządowych województwa śląskiego wraz z administracją rządową należą do jednych ważniejszych. Elementem działań politycznych był m.in. „Kontrakt regionalny dla województwa katowickiego” oraz Strategia Rozwoju Województwa Śląskiego. W wyniku tej aktywności powstała Katowicka Specjalna Strefa Ekonomiczna, co wyraźnie rzutowało i nadal rzutuje zarówno na powstawanie nowych, jak i rozbudowę już istniejących zakładów związanych z branżą motoryzacyjną. Są to m.in. Fiat Auto Poland, Opel, Isuzu, Magneti Marelli. Rozwój tej gałęzi przemysłu staje się dużą szansą na skok technologiczny oraz restrukturyzację gospodarki dla województwa śląskiego i dla Polski.

2019-03-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Uwarunkowania realizacji polityki finansowej gminy w Polsce

Marcin Hyski , Dorota Chudy-Hyski

Język: EN | Data publikacji: 28-06-2024 | Abstrakt | s. 23-37

Celem artykułu jest opis uwarunkowań realizacji polityki finansowej przez gminę. W tekście poddano analizie dwa zasadnicze obszary związane z funkcjonowaniem gminnego szczebla samorządu terytorialnego. Na wstępie artykuł omawia istotę gminy i wskazuje jej miejsce w organizacji życia publicznego w Polsce. Gminę scharakteryzowano jako podmiot władzy i administracji, ze szczególnym naciskiem na istotę samorządu terytorialnego i pojęcie gminy w polskim systemie prawnym. W dalszej części artykuł skupia się na sposobie funkcjonowania gminy i realizowanych przez nią zadaniach ze szczególnym uwzględnieniem metody ich realizowania. Omówione zostaje tu zagadnienie racjonalnego działania oraz kwestia efektywności realizacji zadań własnych gminy. Na tym tle scharakteryzowano także uwarunkowania finansowe wypełniania zadań przez gminę w aspekcie realizacji autonomicznej polityki finansowej. W przedstawionej analizie uwzględniono m.in. możliwości gromadzenia przez gminę środków finansowych, autonomię gospodarki finansowej i zasady jej prowadzenia.

2024-06-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Przestrzeń wirtualna wykorzystywana w działaniach komunikacyjnych samorządów na przykładzie gmin Górnego Śląska i Zagłębia

Dariusz Krawczyk

Język: EN | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 73-90

Celem artykułu jest określenie zakresu wykorzystania mediów społecznościowych w działaniach komunikacyjnych samorządów. Przedmiotem badań jest wyodrębniony statutowo obszar metropolitalny województwa śląskiego, składający się z 41 gmin. Zastosowane metody badawcze obejmowały analizę Internetu, źródeł internetowych oraz literatury przedmiotu. Stąd wyciągnięto wnioski dotyczące działalności jednostek samorządu terytorialnego w sferze mediów społecznościowych, przyczyniając się do uporządkowania stanu wiedzy w odniesieniu do celów, wydatków i efektów działań administracji samorządowej w badanej części cyberprzestrzeni.

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spis treści

Redakcja SPUS

Język: EN | Data publikacji: 30-09-2019 | Abstrakt | s. 3-5

   

2019-09-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Determinanty polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w okresie zimnej wojny. Perspektywa wewnątrzamerykańska

Katarzyna Czornik

Język: EN | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 123-144

Przystąpienie USA do drugiej wojny światowej i niepodważalne w niej zwycięstwo zainicjowało nowy etap w historii Stanów Zjednoczonych. Państwo to, które nie doznało zniszczeń na własnym terytorium, zajęło obok ZSRR pozycję supermocarstwa. W ładzie bipolarnym USA stały się wiodącą siłą świata demokratycznego i kapitalistycznego. USA zrezygnowały z polityki izolacjonizmu na rzecz globalnego zaangażowania. W okresie zimnej wojny, rywalizując o wpływy z ZSRR w każdym regionie świata, Stany Zjednoczone w sposób efektywny szerzyły promowaną przez siebie ideologię, model ustrojowy oraz system wartości. Taką możliwość stworzył Stanom Zjednoczonym szereg imdeterminant o charakterze wewnętrznym, zarówno obiektywnym, jak i subiektywnym, które wpływały na kształt polityki zagranicznej poszczególnych amerykańskich administracji w czasach zimnej wojny. Celem niniejszego artykułu jest zatem dokonanie syntetycznej analizy głównych, wewnętrznych uwarunkowań polityki zagranicznej Stanów Zjednoczonych w okresie funkcjonowania układu
bipolarnego.

2020-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Wojna informacyjna jako instrument polityki zagranicznej Federacji Rosyjskiej – wprowadzenie

Jacek Kiera

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 51-69

Wojna informacyjna stała się ważnym elementem polityki zagranicznej państw nie tylko w trakcie otwartego konfliktu zbrojnego, lecz przede wszystkim w czasie poprzedzającym jego rozpoczęcie. Celem niniejszego artykułu jest zidentyfikowanie i scharakteryzowanie wojen informacyjnych prowadzonych przez Federację Rosyjską z uwzględnieniem ich roli jako narzędzia polityki zagranicznej. Temat ten został przedstawiony zarówno w wymiarze teoretycznym, jak i poprzez omówienie wybranych przykładów. W pracy wykorzystano analizę treści, analizę krytyczną źródeł oraz syntezę i opis, aby zweryfikować przyjętą hipotezę badawczą, zgodnie z którą wojna informacyjna stała się systemowym instrumentem polityki zagranicznej Kremla, mającym na celu destabilizację wewnętrzną państw, antagonizowanie uczestników stosunków międzynarodowych oraz realizowanie własnych interesów w sferze zewnętrznej.

2023-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Polityczny kontekst reform i kondycja polskiej szkoły w trakcie pierwszej kadencji rządów Prawa i Sprawiedliwości

Natalia Stępień-Lampa

Język: EN | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 49-59

W artykule scharakteryzowano najważniejsze zmiany w ustroju szkolnym podjęte w latach 2015–2019 i polityczny kontekst tych zmian. Analizie poddano podwyższenie wieku obowiązkowej edukacji oraz założenia reformy systemu oświaty, w wyniku której m.in. zlikwidowano szkoły gimnazjalne. W dalszej części przedstawiono zdanie opinii publicznej na temat polskiej szkoły oraz wprowadzanej w niej zmiany. Ostatnią kwestią podjętą w opracowaniu są wyniki badania PISA 2018.

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spis treści

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 28-06-2021 | Abstrakt | s. 117, 119

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 32 (2021)

2021-06-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

„Granica” w myśli politycznej Niccolò Machiavellego

Agnieszka Turoń-Kowalska

Język: EN | Data publikacji: 31-12-2025 | Abstrakt | s. 91-105

Celem naukowym jest wyodrębnienie kwestii „granicy” w myśli politycznej Machiavellego. Machiavelli krytykował stan ówczesnej kultury, zwłaszcza podporządkowany zasadom moralnym świat polityki. Przedmiotem badań artykułu nie jest opis myśli politycznej Machiavellego jako takiej, lecz wskazanie na zagadnienie granicy w kontekście powyższych interpretacji. Metoda badawcza opiera się na analizie tekstu. Pierwsza z nich wskazuje na granicę w kontekście europejskiego porządku sokratejsko-chrześcijańskiego, co stanowi wstęp do bardziej szczegółowego zdefiniowania granicy w życiu ludzkim. Druga opisuje, czym jest granica ludzkiej pomyślności. Trzecia odnosi się do kwestii granicy ludzkiego działania w polityce, co stanowi konkluzję i kulminację problemu. Machiavelli przeciwstawia się porządkowi sokratejsko-chrześcijańskiemu i jego zasadom, aby wyznaczyć granicę między tym, co religijne, a tym, co polityczne. Odwraca porządek moralny. Dotychczasowe granice między dobrem a złem tracą ważność w polityce, gdzie użyteczność staje się decydującym kryterium. Władza ma jednak swoje określone granice, w których może realizować swój plan zdobycia władzy – z jednej strony jest nieprzewidywalną Fortuną, z drugiej virtú musi mieścić się w granicach człowieczeństwa. W konkluzjach autorka wskazuje, że granice działalności politycznej wyznacza nieprzewidywalność i zmienność okoliczności lub absolutna niemożność wyjścia poza ideę człowieczeństwa. Novum myśli Machiavellego polega na tym, że to człowiek powinien znaleźć się w centrum zainteresowania i być przedmiotem wszelkiej refleksji.

2025-12-31



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Wzmocnienie bezpieczeństwa ekologicznego Polski na przykładzie działań ograniczających zjawisko smogu

Michał Czuba

Język: EN | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 59-71

Człowiek i jego egzystencja jest uzależniona od systemu przyrodniczego. Zachowanie równowagi w tym systemie wymaga właściwego zarządzania zasobami naturalnymi oraz podejmowania działań zmierzających do ograniczenia i zapobiegania negatywnym skutkom działalności gospodarczej, a także racjonalnego wykorzystania dostępnych w określonym czasie zasobów przyrodniczych. Skutki intensywnego rozwoju gospodarki przy niekontrolowanym korzystaniu z zasobów naturalnych odczuły kraje wysoko rozwinięte już w pierwszej, a znacznie mocniej w drugiej połowie XX wieku. Jednym z nich jest zanieczyszczenie powietrza przyczyniające się do powstawania smogu. Problem ten jest na tyle istotny
w warunkach polskich, że podejmowane są przez rząd i jego organy działania służące ograniczeniu skutków i zasięgu tego zjawiska. Działania te służą zwiększeniu bezpieczeństwa ekologicznego. 

W ciągu ostatnich kilkunastu lat nastąpiła znaczna ewolucja polityki ekologicznej prowadzonej w Polsce, powstały nowe regulacje w zakresie prawa ochrony środowiska. Powyższy artykuł analizuje kwestie polityki ekologicznej Polski do roku 2030 i realizowany w jej ramach program ‘’Czyste powietrze ‘’.Próbuje on także wskazać pozytywne skutki społeczne wynikające z jego realizacji.

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dwójka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: EN | Data publikacji: 30-09-2019 | Abstrakt | s. 1-2

  

2019-09-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Elementy starożytnych koncepcji filozoficznych tianming i tianxia w przywództwie politycznym komunistycznych Chin

Adam Pawełczyk

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2023 | Abstrakt | s. 17-33

Polityczno-filozoficzne koncepcje tianming i tianxia mniej więcej od XI w. p.n.e. były fundamentem legitymizacji władzy politycznej w Chinach. Tianming (‘mandat nieba’) zakładał, że cesarz ma przyzwolenie niebios na sprawowanie władzy, a tianxia (‘wszystko pod niebem’) oznaczało obszar objęty tą władzą. Pomimo
wielokrotnych zmian ustrojów – od cesarstwa przez demokrację i dyktaturę po współczesny socjalizm – tradycyjne idee wciąż stanowią ważną wartość dla chińskiego społeczeństwa. Stąd też celem artykułu jest zbadanie, w jaki sposób obecne komunistyczne władze Chińskiej Republiki Ludowej (ChRL) wykorzystują je do
sprawowania przywództwa politycznego i do jego legitymizacji. Na podstawie analizy historycznej oraz studium przypadków działań współczesnych władz ChRL autor pragnie dowieść, że obie koncepcje nadal są istotnym aspektem sprawowania władzy w Chinach.

2023-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Ramkowanie nowej polityki wobec Azji Południowo-Wschodniej i Antypodów w Mediach Zachodnich

Robert Rajczyk

Język: EN | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 25-48

Nowa polityka wobec Azji Południowo-Wschodniej i Antypodów jest kluczową kwestią w programie politycznym prezydent Republiki Chińskiej Tsai Ing-wen. Celem tego rozdziału jest zbadanie poprzez analizę ilościową, zawartości światowych i azjatyckich środków masowego i ich przekazów na temat nowej polityki wobec Azji Południowo-Wschodniej i Antypodów. Proces badawczy obejmował 23 strony internetowe gazet, czasopism, stacji radiowej (Voice of Vietnam) i kanału telewizyjnego (CNA). Zidentyfikowano dwieście osiem jednostek badawczych traktujących o Nowej Polityce, której istotą jest zmniejszenie zależności gospodarczej od Chin kontynentalnych i zwiększenie międzynarodowej obecności Tajwanu w regionie Azji Południowo-Wschodniej i Południowej oraz Antypodów. Wymowa analizowanych treści poświęconych nowej polityce ukazuje Tajwan w pozytywnym kontekście jako rozwiniętą demokrację i odpowiedzialnego członka społeczności międzynarodowej, który angażuje się w problemy globalne, takich jak Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ czy Ramowa Konwencja Klimatyczna ONZ.

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Noty o Autorach

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 28-06-2021 | Abstrakt | s. 115-116

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 32 (2021)

2021-06-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Nowe trendy w aktywności państw w przestrzeni teleinformatycznej w drugiej dekadzie XXI wieku

Miron Lakomy

Język: PL | Data publikacji: 19-06-2018 | Abstrakt

Abstrakt: Nowe trendy w aktywności państw w przestrzeni teleinformatycznej w drugiej dekadzie XXI wieku

Prezentowany artykuł stanowi próbę zidentyfikowania nowych tendencji w zakresie aktywności aktorów państwowych w cyberprzestrzeni w drugiej dekadzie XXI wieku. W tekście wskazano na cztery, w opinii autora najważniejsze, trendy. Przede wszystkim, doszło do zmiany podejścia Federacji Rosyjskiej do wykorzystania potencjału przestrzeni teleinformatycznej w warunkach konfliktu zbrojnego, czego dowiodły doświadczenia Ukrainy. Po drugie, stosunkowo nowym zjawiskiem są wysoce zorganizowane kampanie cyberszpiegowskie, których celem jest wywieranie wpływu na procesy demokratyczne w państwach rozwiniętych. Po trzecie, doszło także do istotnego złagodzenia kontrowersji w dziedzinie cyberbezpieczeństwa między Chinami a USA. Wreszcie, potwierdzono użyteczność komponentu cyberprzestrzennego sił zbrojnych w warunkach konfliktu asymetrycznego.

Słowa kluczowe: cyberbezpieczeństwo, bezpieczeństwo międzynarodowe, cyberwojna, cyberszpiegostwo

 

Abstract: New trends in activities of states in cyberspace in the second decade of the 21st century

This article identifies and characterizes new tendencies in activities of states in cyberspace in the second decade of the 21st century. The paper argues that there are four major trends noticeable. Firstly, the Russian Federation has changed its approach to the use of cyberspace during military conflicts, which was visible during the conflict in Donbass. Secondly, advanced cyber espionage campaigns attempting to influence democratic processes in developed countries have been also a new phenomenon. Thirdly, previous controversies between China and the U.S. on cybersecurity problems have been toned down due to their recent agreement. And finally, the usability of military cyber‑units in asymmetric conflict was also proven.

Key words: cybersecurity, cyber war, cyber espionage, international security

 

2018-06-19



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Wybrane kwestie demograficzne w Polsce jako wyzwanie komunikacyjne

Paweł Grzywna

Język: PL | Data publikacji: 17-12-2025 | Abstrakt | s. 83-100

W artykule przeanalizowano komunikację publiczną dotyczącą kwestii demograficznych w Polsce w kontekście starzenia się społeczeństwa i utrwalającej się niskiej dzietności. Punktem wyjścia rozważań jest teza, że demografia funkcjonuje w sferze publicznej nie tylko jako zbiór danych statystycznych, lecz także jako przedmiot narracji rządowych, eksperckich i medialnych, które wpływają na postrzeganie związanych z nią problemów. W opracowaniu omówiono dominujące ramy interpretacyjne (framing), ich konsekwencje społeczne oraz rolę metafor katastroficznych w kształtowaniu opinii publicznej. Analiza dowodzi, że alarmistyczne i stygmatyzujące przekazy wzmacniają ageizm, polaryzację i swoisty paraliż poznawczy, podczas gdy komunikacja inkluzywna, oparta na dowodach i ewaluowana sprzyja legitymizacji polityk oraz partycypacji obywatelskiej.

2025-12-17



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Konfederacja — polska nowa prawica między tradycją a nowoczesnością

Jarosław Tomasiewicz

Język: EN | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 7-32

Konfederacja Wolność i Niepodległość jest nową siłą na polskiej scenie politycznej, sytuującą się na radykalnej prawicy. Sukces KWiN przełamał długotrwały monopol Prawa i Sprawiedliwości na prawicy. Artykuł analizuje strukturę organizacyjną, strategię, ideologię i bazę społeczną Konfederacji. Nowa formacja łącząc kulturowy konserwatyzm z ekonomicznym liberalizmem przypomina raczej fenomen Trumpa i amerykańskiej alt-right,
niż prawicowo-populistyczne ruchy protestu w Europie Zachodniej.

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Postrzeganie zawodu dziennikarza w kontekście rozpowszechniania fałszywych wiadomości przez media oficjalne i społecznościowe

Dariusz Krawczyk

Język: EN | Data publikacji: 30-09-2019 | Abstrakt | s. 143-160

Większość (57%) polskich dziennikarzy prasowych, radiowych i telewizyjnych uczestniczących w ankiecie przeprowadzonej w 2019 r. uznało rozpowszechnianie fałszywych wiadomości za zjawisko społeczne. Masową skalę tego procesu zauważyła także większość (88%) ekspertów ds. komunikacji uczestniczących w międzynarodowym projekcie badawczym przeprowadzonym również w 2019 r. Zagrożenie dezinformacją stało się jednym z elementów kształtujących postrzeganie prestiżu zawodu przez dziennikarzy. Wpływa ono także na samoocenę dziennikarską pod względem profesjonalizmu. Porównanie z ankietami przeprowadzonymi w 2015 r. i 2016 r. pozwoliło stwierdzić, że odsetek dziennikarzy postrzegających wysokie (z 13% do 38%), a nie niskie (z 7% do 17%), społeczne uznanie ich zawodu znacznie wzrósł. Jednocześnie ich przeświadczenie o wysokim poziomie profesjonalizmu spadło (z 60% do 49%), a liczba respondentów — zgłaszających zauważalny brak kompetencji i merytorycznego przygotowania dziennikarzy w kontekście rozpowszechniania fałszywych wiadomości przez oficjalne i społecznościowe media — wzrosła (z 16% do 35%).

2019-09-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Petycje w miastach na prawach powiatu oraz pozostałych gminach miejskich województwa śląskiego w latach 2015—2019

Łukasz Wielgosz

Język: PL | Data publikacji: 24-10-2020 | Abstrakt | s. 47-94

We wrześniu 2019 roku minęły cztery lata od wejścia w życie Ustawy z dnia 11 lipca 2014 roku o petycjach. To dobry moment, aby sprawdzić, w jaki sposób realizowane jest konstytucyjne prawo obywateli do składania petycji.
Celem podjętym w artykule jest przeanalizowanie sposobu, w jaki władze 49 gmin miejskich województwa śląskiego (w tym 19 miast na prawach powiatu) postępują z petycjami obywateli. Przez cztery lata od wejścia w życie wspominanej Ustawy do władz tychże gmin złożono 864 petycje.
Analiza danych pozwala dojść do wniosku, że nie ma jednolitej praktyki postępowania wobec tychże spraw. Władze każdej gminy miejskiej inaczej podchodzą do kwestii procedowania petycji — część wykonuje swoje zadania wzorowo, stanowiąc przykład proobywatelskiej postawy, a część ogranicza się do ustawowego minimum. Zróżnicowany jest również sposób rozpatrywania petycji — w jednych miastach odpowiedzi udzielane są błyskawicznie, w innych miastach sprawy ciągną się bardzo długo, aż do granic ustawowych.

2020-10-24



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Narzędzia komunikacji strategicznej Republiki Chińskiej (Tajwanu)

Robert Rajczyk

Język: PL | Data publikacji: 13-03-2023 | Abstrakt | s. 3-15

Obecność Tajwanu w globalnej przestrzeni informacyjnej wykazuje fluktuację. Owa widzialność międzynarodowa Republiki Chińskiej uzależniona jest od skuteczności tajwańskiej komunikacji strategicznej prowadzonej przez władze w Tajpej. W niniejszym artykule poddano analizie efektywność działań w tym zakresie prowadzonych metodą analizy funkcjonalnej. Jej efektem jest ustalenie, że poziom widzialności międzynarodowej Tajwanu jest wprost proporcjonalny do liczby wydarzeń medialnych, operacji informacyjnych i innych działań prowadzonych w ramach komunikacji strategicznej. Podkreślenia wymaga jednak przede wszystkim fakt, iż prowadzona przez Republikę Chińską komunikacja strategiczna nie jest determinowana specyficznym statusem prawnomiędzynarodowym Tajwanu. Celem prowadzonych przez władze w Tajpej działań jest pozycjonowanie Republiki Chińskiej jako odpowiedzialnego, wiarygodnego i demokratycznego partnera politycznego i gospodarczego dla społeczności międzynarodowej.

2023-03-13



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Nowe podejście do zrównoważonego rozwoju jako praktyki działania

Firat Barçadurmuş

Język: EN | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 9-23

Globalne ocieplenie dotyka zarówno rodzaj ludzki, jak i inne gatunki. Ocenia się, że jeśli ludzkość nie będzie przeciwdziałać zmianom w dzisiejszym świecie, zarówno obecne, jak i przyszłe pokolenia staną w obliczu nieodwracalnych konsekwencji. W tym celu, aby zmniejszyć wpływ globalnego ocieplenia, należy skupić się na aspekcie zrównoważonego rozwoju. Szczególnie istotne jest wdrożenie zrównoważonego rozwoju w perspektywie indywidualnej, politycznej, gospodarczej i globalnej.

Celem niniejszego artykułu jest omówienie skutków zmian klimatycznych, które są konsekwencją globalizacji i globalnego ocieplenia, zbadanie propozycji rozwiązania jednego z istotnych problemów dnia dzisiejszego, by wnieść swój wkład w rozwiązanie problemu, by przedstawić inne podejście do zrównoważonego rozwoju i zyskać nowy wymiar zrównoważonego rozwoju. Innym celem tego artykułu jest wyjaśnienie zrozumienia zrównoważonego rozwoju jako praktyki działania, praktyki wynikającej ze zrównoważonego rozwoju firm, praktyki wynikającej ze zrównoważonego rozwoju państwa i praktyki wynikającej ze zrównoważonego rozwoju jednostki. Pytanie badawcze brzmi: czym jest zrównoważony rozwój jako praktyka działania?

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dwójka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 28-06-2021 | Abstrakt | s. 1-2

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 32 (2021)

2021-06-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Przemiany polityczno-ustrojowe w Iraku – od monarchii do republiki

Katarzyna Czornik

Język: PL | Data publikacji: 27-10-2025 | Abstrakt | s. 41-63

W swojej wielowiekowej historii Irak doświadczył licznych zarówno wspaniałych, jak i arcytrudnych okresów. Na każdym etapie rozwoju stanowił przedmiot rywalizacji militarno-politycznej i gospodarczej mocarstw. Najpierw był zależny od Wielkiej Brytanii, a następnie znalazł się w orbicie wpływów USA. W dziejach Iraku niezwykle ciekawe okazały się lata 1932–1958 – okres powstania, funkcjonowania i ostatecznie upadku monarchii. W lipcu 1958 r. doszło tam, na fali bliskowschodnich rewolucji Wolnych Oficerów, do przewrotu republikańskiego i transformacji ustrojowej, która w dłuższej perspektywie czasu skutkowała umocnieniem się partii al-Baas w Iraku i przejęciem władzy przez Saddama Husajna. Zmieniła też układ sił w regionie, a w końcu miała wpływ na rywalizację między USA a ZSRR w tej części globu (np. upadek koncepcji Paktu Bagdadzkiego).

2025-10-27



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Stopka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 90

SPUS 30 - metryczka

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Stopka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 148

Studia Politicae Universitetis Silesiensis T. 31 (2020)

2020-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Pomiędzy strukturą a sekularyzacją: Kościół katolicki na polskiej scenie politycznej

Dawid Tatarczyk

Język: EN | Data publikacji: 10-12-2025 | Abstrakt | s. 65-81

Niniejszy artykuł analizuje wpływ instytucjonalny i polityczny Kościoła rzymskokatolickiego w Polsce. Autor bada, w jaki sposób hierarchiczne struktury Kościoła – parafie, diecezje i Konferencja Episkopatu Polski – starają się podtrzymywać autorytet moralny i znaczenie społeczne instytucji, mimo postępującej sekularyzacji. Na podstawie analizy historycznej i danych wtórnych artykuł umieszcza Kościół w Polsce w kontekście globalnego katolicyzmu, ukazując jego podwójną rolę religijną i polityczną. Wnioski wskazują, że choć Kościół zachowuje gęstą sieć organizacyjną i zdolność wywierania nacisków politycznych, jego wiarygodność i możliwości rekrutacyjne słabną pod presją sekularyzacji, mediatyzacji i zmian pokoleniowych.

2025-12-10



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Stopka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 74

Metryczka

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spis treści

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 3, 5

SPUS 30: spis treści.

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Praktyczne aspekty wykorzystania oprogramowania ChatGPT 3.5 przez adwokatów w komunikacji procesowej w polskim postępowaniu procesowym

Jakub Stolarczyk

Język: PL | Data publikacji: 28-06-2024 | Abstrakt | s. 71-81

W praktyce stosowania prawa stwierdzono zwiększone wykorzystanie dużych modeli językowych (LLM) stanowiących element sztucznej inteligencji. Oprogramowanie ChatGPT 3.5 może być przydatnym wsparciem dla adwokatów sprawujących funkcję pełnomocnika, ma bowiem szeroki zakres zastosowania – przede wszystkim może tworzyć gotowe pisma po wpisaniu formuły w wierszu poleceń. Niniejsze opracowanie obejmuje analizę jakościową wykorzystania oprogramowania ChatGPT 3.5 na przykładzie dwóch istotnych procesowo dokumentów: wniosku o powołanie pełnomocnika 
z urzędu oraz ugody zawartej w toku postępowania sądowego. Autor postawił dwie hipotezy badawcze: (1) zobowiązanie do starannego działania na rzecz mocodawcy
nie stanowi negatywnej przesłanki użycia LLM w komunikacji procesowej, (2) na obecnym etapie rozwoju LLM nie pozwalają w ramach komunikacji procesowej
na tworzenie treści, które byłyby całkowicie zgodne z danym stanem prawnym i nie wymagałyby weryfikacji.

2024-06-28



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji a Rada Mediów Narodowych

Agnieszka Grzesiok-Horosz

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2019 | Abstrakt | s. 103-132

Rozważania zawarte w artykule dotyczą poszukiwania odpowiedzi na pytanie o to, czy zasadne było powołanie, oprócz istniejącej — od ponad dwudziestu pięciu lat — Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, kolejnego organu związanego z funkcjonowaniem radiofonii i telewizji, jakim jest Rada Mediów Narodowych. Dokonując analizy statusu prawnego tytułowych organów, nie sposób pominąć omówienia dotąd niestety niewykonanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2016 roku, w którym stwierdzono, iż Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji stoi na straży interesu publicznego w radiofonii oraz telewizji, i aby prawidłowo wykonywać swoje zadania, powinna mieć udział w powoływaniu i odwoływaniu organów jednostek publicznej radiofonii i telewizji, które to uprawnienie zostało jej odebrane. W konkluzji autorka stwierdza, iż rozproszenie kompetencji w zakresie funkcjonowania radiofonii i telewizji, wraz z ich przypisywaniem innym podmiotom wykreowanym przez ustawodawcę, nie może podważać ustrojowej pozycji Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

2019-12-31



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spis treści

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 145, 147

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 31 (2020)

2020-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Postawy młodych mieszkańców Dąbrowy Górniczej wobec wyzwań miejskich. Analiza problemów społecznych i przestrzennych

Mateusz Jankowski

Język: PL | Data publikacji: 29-07-2025 | Abstrakt | s. 15-29

Z perspektywy politologicznej problematyka młodzieży w polskich miastach stanowi złożone, interdyscyplinarne zagadnienie, obejmujące kwestie sprawczości obywatelskiej, partycypacji społecznej i udziału w kształtowaniu przestrzeni miejskiej. Celem przedstawionego tu badania było określenie, w jaki sposób młode osoby postrzegają wyzwania urbanistyczne związane ze zrównoważonym rozwojem oraz w jakim zakresie są gotowe angażować się w transformacje miejskie. Badanie przeprowadzono metodą sondażową (techniką CAWI) na próbie mieszkańców Dąbrowy Górniczej w wieku poniżej 21 lat (N = 83), wykorzystując analizę głównych składowych (PCA) z rotacją Varimax i analizę skupień. Pozwoliło to zidentyfikować pięć czynników wyjaśniających 63,6% wariancji. Wyniki ukazują zróżnicowaną ocenę aspektów życia miejskiego – najwyżej oceniono infrastrukturę rekreacyjną, najniżej dostępność usług konsumpcyjnych – oraz brak istotnych różnic między płciami. Mimo niskiej oceny mieszkalnictwa nie zostało ono uznane za kluczowy problem, co skłania do krytycznej rewizji dotychczasowych ujęć teoretycznych. Badanie potwierdza rosnącą gotowość młodzieży do uczestnictwa w kształtowaniu przestrzeni miejskiej, a jednocześnie wskazuje na potrzebę zwiększania jej wiedzy o złożoności funkcjonowania współczesnych miast.

2025-07-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Spis treści

Redakcja SPUS

Język: EN | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 3, 5

Table of Contents/Spis treści

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Kultura pracy w zawodzie specjalisty PR w telewizji

Sylwia Szostak

Język: PL | Data publikacji: 31-12-2021 | Abstrakt | s. 79-113

Kampanie promocyjne seriali wzbudzają zainteresowanie swoim rozmachem, kreatywnością i oryginalnością. Jednak bardzo mało wiemy o ludziach, którzy te działania promocyjne planują, i o instytucjonalnym kontekście ich pracy. Niniejszy artykuł zatem sprzyja namysłowi na temat społeczno-kulturowego wymiaru procesu tworzenia materiałów promocyjnych oraz na temat kultury pracy w dziale marketingu stacji telewizyjnych. Celem artykułu jest rozwijanie wiedzy i zrozumienia na temat promocji telewizyjnej jako dyscypliny zawodowej i praktyki kulturowej w obszarze produkcji mediów. Aby zbadać obszar dotychczas pomijany w rodzimych studiach medioznawczych, autorka artykułu opiera się na wywiadach pogłębionych z pracownikami marketingu w stacjach telewizyjnych, a dokładniej specjalistami ds. public relations. Refleksje praktyków PR w telewizji na temat ich własnej pracy i kontekstu, w jakim się znajdują, dostarczają empirycznych materiałów umożliwiających wyjście poza klasyczne postrzeganie działań
promocyjnych, czyli ich analizę jedynie przez pryzmat efektów i skuteczności. Badania etnograficzne sektora produkcji materiałów promocyjnych oferują pełniejszy opis i zrozumienie działań sektora kreatywnego branży telewizyjnej.

2021-12-31



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dwójka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: EN | Data publikacji: 29-09-2020 | Abstrakt | s. 1-2

Studia Politicae Universitatis Silesiensis. T. 30 (2020)

2020-09-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Elżbieta Trafiałek: Innowacyjna polityka senioralna XXI wieku. Między ageizmem, bezpieczeństwem socjalnym i active ageing Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2016, ss. 310

Beata Ziębińska

Język: PL | Data publikacji: | Abstrakt

W kręgu inicjatyw badawczych i publikacyjnych Elżbiety Trafiałek znalazła się kolejna praca z obszaru polityki senioralnej. Obok oczywistych wartości poznawczych, prób uporządkowania dyskusji nad definicjami, zakreślenia obszaru badawczego uwrażliwia ona czytelnika na konieczność wielowątkowego potraktowania polityki senioralnej, warunków jej kształtowania i modyfikacji. Spośród publikacji, które wzbogaciły w ostatnim czasie wiedzę na temat politologicznych wymiarów zjawiska starzenia się społeczeństw, tę wyróżnia wprowadzenie do dyskusji nowych wątków i pojęć oraz zwrócenie szczególnej uwagi na demograficzne aspekty polityki, przede wszystkim procesy migracyjne oraz na koncepcję active ageing.



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Stopka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: EN | Data publikacji: 30-09-2019 | Abstrakt | s. 162

  

2019-09-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dwójka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2020 | Abstrakt | s. 1-2

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 31 (2020)

2020-12-29



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Wdrożenie rozwiązań z zakresu sztucznej inteligencji w rozgłośniach radiowych

Barbara Leja

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2024 | Abstrakt | s. 31-43

Wdrożenie rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji (AI) w radiofonii jest znakiem dzisiejszych czasów, w których technologia stała się wszechobecna. Artykuł ma na celu opis pionierskich zastosowań sztucznej inteligencji w pięciu stacjach radiowych. W opracowaniu podjęto próbę zdefiniowania tego pojęcia oraz innych znaczących pojęć z nim związanych. Wykorzystanie narzędzi AI w radiofonii budzi kontrowersje, gdyż grozi dziennikarzom utratą pracy. Regulacji wymagają ochrona wizerunku, identyfikacja treści tworzonych przy wsparciu AI i prawa autorskie. Z drugiej strony technologie takie umożliwiają redukcję kosztów i czasu oraz wzrost produktywności i efektywności.

2024-12-30



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Dwójka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 21-06-2020 | Abstrakt | s. 1-2

Strona tytułowa i strona redakcyjna.

2020-06-21



Czasopismo: Studia Politicae Universitatis Silesiensis

Stopka redakcyjna

Redakcja SPUS

Język: PL | Data publikacji: 28-06-2021 | Abstrakt | s. 120

Studia Politicae Universitatis Silesiensis T. 32 (2021)

2021-06-28