Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Dyskursy, ekskursy, wielomówność i pobocza narracyjne. (Propozycje interpretacji miejsca dygresji w epice sarmackiej na przykładzie Argenidy Wacława Potockiego)

Agnieszka Czechowicz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 193-206

The narrative poems by Wacław Potocki show a clear tendency to interpolate the fictional structure of works via numerous digressions. The latter take on the form of selfexisting multigenre lyrical works, satirical intarsia, rhetorical monologues of characters or discourses and arguments conducted by them. The poet’s preferences for digressions and multplied reflections parallel to the main action of works, though not necessarilly depended on it, are best proved by Argenida, Transakcyja wojny chocimskiej and Nowy zaciąg. The very poems, a romance, epos and Messianic poem, are characterised by a clearly discoursive nature, which makes their fictional action seem as much a poetic form of mimesis as the author’s possibility to develop his rhetorical initiatives. This characteristic feature of poet’s narrative works, considered as a manifestation of “multiple speech” constitutes a structural quality of Argenida, a poem being a creative translation of Argenis, a Latin political romance by John Barclay. In this work, the presence of reflection, advice or lyrical and rhetorical excurses is connected with the quality of the adapted work as such, clearly the background one, where the fictional action permeates into the discoursive plan. The analysis of Wacław Potocki’s epic works in the light of the Polish and European early-modern literary practice allows for noticing the fact that the exposition of a digressive perspective of extra sphaeram is not a patent of a “multiple speaking” poet from Łużna, but an important and desired feature of the early-modern European narratives.

2013-12-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Historyja żałosna… Bartłomieja Paprockiego – u progu polskiej epiki historycznej

Renata Ryba

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2019 | Abstrakt | s. 83-97

The subject of considerations in the present article is the work by Bartłomiej Paprocki: Historyja żałosna o prędkości i okrutności tatarskiej […], which appeared in 1575. What can be noticed in the said work is the process of intersecting of generic features of current-novelties song (Polish pieśń nowiniarska) and the epic features, the latter being particularly those that characterise historical narrative poems, such as: verismo, events chronology, using information from contemporaneous sources, recording places and persons who participate in depicted events, moderation when it comes to utilising stylistic devises. At the same time, mainly in the dedicatory letter addressed to Anzelm Gostomski, an endeavour may be noticed to overcome the poetics of current-novelties songs – not least by creating the image of poet as a soothsayer. To the author’s mind, the work by Paprocki appeared at the dawn of Polish heroicum. The narrative poem in question came a few years prior to the poetical renderings from the times of war campaigns of Stephen Báthory, which are considered by this subject’s scholars as first attempts at creating new poetical quality – the historical narrative poem.

2019-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Dżentelmen i plebejusze Słowo na otwarcie konferencji poświęconej twórczości Witolda Gombrowicza

Krzysztof Uniłowski

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2018 | Abstrakt | s. 267-275

The article draws attention to the aesthetic feature of Gombrowicz’s prose as an effect of the unconstrained verbal games (para-logic, homonymies, delexicalisation of phraseologies, etc.) which play a fundamental role in the narratives of the author of Kosmos. Such a narrative strategy can be described with the help of the notion of sprezzatura introduced by Baldasarre Castiglione in The Book of the Courtier (Il Cortegiano, 1528 – in his adaptation of Castiglione’s work the Polish writer of the Renaissance, Łukasz Górnicki, used a neologism “nizaczmienie”). Using the reference to the Renaissance aesthetics of grace (grazia), the author of the article emphasizes the “aristocratic” feature of Gombrowicz’s prose. In this respect, Gombrowicz’s writings differ favorably from the publications of contemporary Polish prose writers (D. Masłowska, M. Sieniewicz, and M. Witkowski). Although the mentioned artists refer to both the poetics and anthropological concepts of Gombrowicz, their works do not achieve a similar degree of narrative freedom. This aesthetic difference is accompanied by a cultural and social difference – the brilliance of Gombrowicz’s narrative was elitist and characteristic of “high modernism”, while modern writers are associated with a more plebeian cultural formation. 

2018-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Oktawa w epice historycznej wieków dawnych – wybrane problemy (na przykładzie Pamiętnego uprowadzenia wojska z cieśni bukowińskiej… Stanisława Wincentego Jabłonowskiego)

Marcin Piątek

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2019 | Abstrakt | s. 137-149

The article is divided into two parts. The first one describes a career that ottava rima had in seventeenth-century heroic narrative poems. What the author references are the most valid opinions by scholars of the Polish verse pertaining to ottava rima, in addition to the opinions by the poets who struggled to write in this challenging stanza form. Part two of the article analyses selected stanzas (ottavas) from the narrative poem Pamiętne uprowadzenie wojska z cieśni bukowińskiej… (1745) by Stanisław Wincenty Jabłonowski. Aside from versological questions, also the most important problems are indicated that relate to editing and punctuation of the Jabłonowski’s ottava rima.

2019-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Minor American: New Narrative, awangarda, queer, nekropolityka (Eileen Myles, Magdalena Zurawski, CA Conrad)

Małgorzata Myk

Język: PL | Data publikacji: 15-03-2021 | Abstrakt | s. 1-22

Szkic jest poświęcony amerykańskiemu nurtowi awangardowemu New Narrative, powstałemu w latach siedemdziesiątych XX wieku, oraz strategiom poetyckim towarzyszącym jego społeczno-politycznemu zaangażowaniu w sytuację mniejszości seksualnych. Autorka szkicu przedstawia twórczość trzech postaci z nim związanych: Eileen Myles, Magdaleny Zurawski i CA Conrada, których utwory i działania artystyczne skupiają się na problematyce obywatelstwa i suwerenności osób LGBTQ+ żyjących w USA. Proponuje analizę dorobku tych twórców w kontekście refleksji filozoficznej Achillego Mbembe dotyczącej nekropolityki, która rozwijana jest obecnie na gruncie amerykańskim także w odniesieniu do osób queer i praktyk queerowych. 

2021-03-15



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Wkurwy, złostki i pomiędzy. O wierszach Kamili Janiak

Paweł Kaczmarski

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2019 | Abstrakt | s. 173-186

The article is focused on the theme of anger in Kamila Janiak’s poetry – its forms, types, and understanding that transpire as she develops her poetry. A paradigm of reception assumed herein as a departure point is the category of a “piss-off” (Polish vulgar noun wkurw, a strong sensation of anger), which is synonymous with intense and politically motivated indignation. The author of the article, however, attempts to show that Janiak’s poetry has been for a long time defined by other affective registers; emotions and moods in a way supressed – restricted, unfulfilled, most of all: incapable of climaxing and of “exploding.” The said state of affairs should be connected with the structure of individual and collective subjectivity appearing in Janiak’s poetry, namely, a subject that is shattered and (also politically) dispersed, lacking any devices to develop a coherent narrative, with hardly any access to political forms of anger which frequently cannot exist without consistent narrative. Instead of being expressed by one’s indignation, the said subject resorts to “little fits of pique” (a diminutive złostki is used here by Janiak), a series of minor, yet rapidly accumulating irritations, which do not find their outlet. This state of being affectively shattered may be seen in existential categories, but also political and generational ones.

2019-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Z krytyki pewnych interpretacji

Iwona Słomak

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2012 | Abstrakt | s. 307-314

The centre of attention of the author’s review of Balladyny i romanse is a narrative strategy, the main feature of which is avoiding the effect of subordination of any sending authority. Karpowicz, by means of numerous parables, presents a series of opinions on the collapse of the modern culture functioning within the frame of today’s discourse, and, at the same time, introduces the tools allowing for a critical reception of the very points of view to the text. In effect, the novel combines the values of an interesting plot and a philosophical-sociological study, which proves its high quality, an ironically oriented metaprose.

2012-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Bargielska bez wymówek

Marta Koronkiewicz

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2014 | Abstrakt | s. 201-215

The author analyzes the critical reception of the works by Justyna Bargielska, pondering over mechanisms of defense from over-interpretation or critical misuse included in the poet’s books. Using the hypothesis of narrative sources in defense against accusation as a starting point, she researches Bargielska’s writing strategies, especially in the novel Małe lisy, in order to define the role of shame within. Bargielska’s characters refuse to be ashamed of things, which are generally considered shameful. The purpose of this work is to indicate that this phenomenon – called the “shamelessness strategy” – influences the form of text itself; what it allows for, and what it makes a necessity.

2014-12-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Historia zwłok Łazarza – wskrzeszenie dzieła literackiego

Dominik Chwolik

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2014 | Abstrakt | s. 87-99

The article deals with a metaphor of resurrection, used by Francis Bacon to describe the desire of bringing back the Literary Spirit (genius literarius) of former ages. An attempt to revive a literary work by the historian is compared to the story of Lazarus, brought back to life by Christ four days after laying his body to the grave. Although it is impossible for a literary scientist to assume the position of God, he – despite his limited abilities – recovers the work from the non-existence of time and memory, waking it up from a long slumber. The article touches on issues of specificity of revival language, authority over literature, as well as the existence of its limits, as is the case with the relation “dead – alive”. The context of the biblical narrative on Lazarus’ existence are poems of Jarosław Marek Rymkiewicz. The purpose of the article is undertaking a possible history of literature project, using the resurrected as an example. It is also an attempt of deliberating over the permanence of literature.

2014-12-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Refleksja metaliteracka w twórczości Stanisława Samuela Szemiota

Paweł Ciechan

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 71-83

Stanisław Samuel Szemiot (about 1657–1684) is an author of Sumariusz wierszów, a collection written between 1674 and 1684, characterized by a big genre and thematic heterogeneity. The collection includes didactic, religious, occasional and satirical works, as well as epigrams, aphorisms, songs or rhymed narrative samples. One of the topics dealt with by the poet is a meta-literary one. As early as in first works of his Sumariusz, Szemiot presents his poetic programme and declares originality. A poet in the act of writing is, according to him, unlimited, and creates for his own pleasure, waiting for neither approval or disapproval on the part of his readers. Poetry, on the other hand, even the lowest one, is a way for being inscribed into the history. One should make it clear here that “writing for oneself” means writing literature for one’s own use. The very expression suggests an intimate tone addressed to the circle of close relatives: family, friends or neighbours. Szemiot was not ambitious enough or too shy to publish his poems. Further considerations of the writer from Przegaliny correspond with metaliterary views by Jan Kochanowski, Jakub Kazimierz Haur or Łukasz Opaliński. Voicing his own literary programme, Stanisław Samuel Szemiot proclaims above all an artistic freedom of the poet-landowner. Poetry that is the effect of “a non-idle idling”, as he claims, should not be subject to evaluation as constitutes the values in itself as an intellectual entertainment, and allows for avoiding what the 17th century writers call a very harmful idleness. Meta-literary reflections made by the author of Sumariusz wierszów go beyond the horizon of the “Sarmatian province” or at least prove that his literary awareness bears a comparison with such landowner poets as Wespazjan Kochowski or Wacław Potocki.

2013-12-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Horyzont oczekiwań czytelniczych A.D. 1618 Tradycje epiki i romansów rycerskich w literaturze polskiej przed Gofredem… Tassa–Kochanowskiego

Krystyna Wierzbicka-Trwoga

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2019 | Abstrakt | s. 125-135

The article considers circumstances contributing to the readership success of the Polish translation of The Goffredo… The author advances a thesis that the narrative poem in question met the expectations of Polish audience having been previously kindled not so much by Andrzej Kochanowski’s translation of The Aeneid, but rather by Polonized versions of mediaeval chivalric romances (Historja o cesarzu Otonie, Historia o Magielonie, Historia wdzięczna […] o Meluzynie). They gave the Polish readers their first chance to acquaint themselves with high chivalric culture, adventures of valiant knights, and their love affairs. After their publications in the 1560s, it was not until a half of century later that readers had a chance to enjoy a piece of literary work with a similar theme, that is The Goffredo… The success of the latter book was partly due to the precedence of particular literary pieces.

2019-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Poetka rewolucji Anna Świrszczyńska i socjalistyczny projekt równości kobiet

Katarzyna Szopa

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2018 | Abstrakt | s. 59-79

The text deals with the influence that women’s movements on the one hand and organizations operating in Poland after 1945 on the other hand had on the poetry of Anna Świrszczyńska. Contrary to the established narrative developed by interpreters of this poetry after 1989, the feminist sensitivity of Świrszczyńska was not an isolated and individual phenomenon, as it grew directly from activities undertaken by women and from women’s organizations in the People’s Republic of Poland as well as during the moral and cultural transformations. Reading Świrszczyńska’s poetry in the light of socialist emancipation projects allows us also to redefine the genealogy of Polish feminism.

2018-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Jeden, by wszystkimi rządzić Świat transmedialny (transmedial world) a uniwersum Wiedźmina

Krzysztof M Maj

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 11-28

The article makes use of Lisbeth Klastrup and Susana Tosca’s notion of transmedial world which has not been introduced to Polish humanities so far. The notion serves here to describe the characteristics of the Witcher universe encompassing books, movies, TV series, video games trilogy, role-playing games and comics. The analysis of the Witcher’s world is also the point of departure for a comparative study between the way the transmedial world is constructed and transmedial story as described in Henry Jenkins’s Convergence Culture. Additionally, it enables the author to comment upon the narrative dynamics of fantasy worldbuilding which differs considerably from traditional mechanisms of representation.

2017-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Doświadczenie szoku Walter Benjamin i trauma nowoczesności

Grzegorz Marcinkowski

Język: PL | Data publikacji: 28-12-2018 | Abstrakt | s. 9-23

The author of the article tries to reconstruct both the way of perceiving subjectivity in the works of Walter Benjamin and the ways in which the tension between identity and history is manifested in his writings. The article concentrates on the concept of shock, developed by the philosopher during reading Baudelaire and Kafka. With this concept, it is possible to describe the transition from the narrative conception of experience to “point experience” constituted by series of sudden unconnected impulses. The moment conducing to this transition was the I World War which for Benjamin – as well as for others significant thinkers of that time – constituted an important turning point.

2018-12-28



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Malowanie trawy Rzecz (jeszcze) mniejsza o peryferyjnej humanistyce

Adam Kubiak

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2017 | Abstrakt | s. 311-321

The text attempts to resolve the narrative impasse perpetuating in analyses and reconstructions of the local humanities position in the field of local and supra-local competition. The basic proposal that can lead to the most sensible and credible debate in this matter is the preliminary establishment of the local representatives of (broadly understood) humanities beyond the standard narratives (progress, backwardness, worldliness etc.) and fantasies abundantly present in this discourse. This suggestion may be strongly uncomfortable for the actors acting in this field, but it seems that without undertaking such a confrontation these analyzes and debates will remain sterile, regardless of how instrumentally effective they may be in clashes between individual fractions within the local field of humanities.

2017-12-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Niesamowite i dowcipne O Kieszonkowym atlasie kobiet Sylwii Chutnik

Krzysztof Uniłowski

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | Abstrakt | s. 171-187

In Kieszonkowy atlas kobiet (2008), the first novel by Sylwia Chutnik (born in 1979), all protagonists bear traits of uncanniness. Her female characters reside between life and death, real life and nightmare, day and night, the acceptable and the (socially) forbidden. They are also bordering on madness. These motives, however, are presented by the author as comic, and what is more, in a manner resembling the game of cognitive perspectives in Romantic literature. Like a Romantic ballad-writer, the author’s narrator either enters the imaginary world vouching for its reality, or she undermines it, discreetly suggesting the fictional and literary nature of a story. The Romantic aesthetics has not, however, been revised by Chutnik, but used similarly to Umberto Eco’s notion of intertextual irony. Chutnik emphasizes her distance toward employed conventions (if only because of their historic character). As a result, she creates an ironic variation of the identity novel, which proves only partial identification of Chutnik’s writings with the prevailing narrative models. However indispensable these models are, their validity is totally arguable.

2015-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Kwestie „najwyższej wagi” w twórczości Magdaleny Tulli

Kamila Dzika-Jurek

Język: PL | Data publikacji: 22-06-2019 | Abstrakt | s. 241-259

The author examines metaphors related to weight in the oeuvre of Magdalena Tulli, indicating the notion that elucidates and orders what has hitherto defied interpretation in her novels. It is pointed out by the essay’s author, and corroborated by numerous quotations from Tulli, that the Warsaw-based writer often described as a post-modernist weaving multi-thread narrative, in fact creates literature devoted to a single topic – the Shoah. An interesting way of indicating this fact is a painting by Hans Memling, Last Judgement, mysteriously appearing in Magdalena Tulli’s novel entitled Włoskie szpilki [Italian High-Heels].

2019-06-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Écriture féminine w dwudziestoleciu międzywojennym

Hanna Kocue

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2017 | Abstrakt | s. 293-310

The aim of this article is to analyze polemics published in the interwar period in “Wiadomości Literackie” magazine and initialized by the debut of Maria Kuncewiczowa. This polemics gave rise to discussion on the style of female writing in general. Criticism focused on the language spoken by writers trying to tell their own private or even intimate stories ruled out from the dominant narrative created by the male authors.

2017-12-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Sylwia Chutnik, czyli kobieta w mieście

Dorota Kozicka

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2015 | Abstrakt | s. 131-142

The writings of Sylwia Chutnik are mainly interpreted from the two perspectives: gender and urban (Warsaw). These two perspectives are intertwined in her novels, starting from her very first Kieszonkowy atlas kobiet and continuing till her most recent collection of short stories W krainie czarów, thus giving her prose specific, seditious, and emergency character. This article attempts at firstly, showing Chutnik’s writing as a creative (and increasingly interesting, vide Cwaniary) way of developing fundamental beliefs and
problems, narrative and plot structure devices, and literary patterns already used (if only in embryonic form) in the four stories of her first book. Secondly, the article attempts at presenting the literary intertextual background of this prose – exceptionally rich, conscious and… effective.

2015-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Sen i jego funkcje w wybranych utworach Hansa Christiana Andersena

Sandra Kocha

Język: PL | Data publikacji: 17-06-2020 | Abstrakt | s. 1-13

The article aims at analysing the motif of dream and its function in fairy tales and stories by Hans Christian Andersen. The Dannish author wrote during the Romantic era when the unconscious was of great interest to the creators of all kind. It was widely acknowledged then that dreams are a gateway to a hidden reality, and therefore, they constituted a great creative material. In Andersen’s work, the oneiric narrative abounds, for instance in Little Ida’s Flowers and The Little Match Girl, and dreams perform multitudinoulsy functions, from familiarizing children with death, to unveiling fears. The examples of dreams presented in the article indicate to the fact that Andersen’s oeuvre was addressed not only to children, but also adults.

2020-06-17



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Zdobyć awangardę [rec. Aleksander Wójtowicz: Nowa Sztuka. Początki (i końce). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2017, ss. 280.]

Marta Baron-Milian

Język: PL | Data publikacji: 29-12-2017 | Abstrakt | s. 273-281

The text discusses the most important theses of Aleksander Wójtowicz’s study devoted to the circles of New Art and it subjects them to critical reading. The author focuses primarily on confrontation of various narrative lines, which we encounter outside the mainstream research on the interwar avant-garde. What seems especially interesting is how Wójtowicz captures the history of the literary experiment as a space of oppression and exclusion, and above all, the struggle for discursive domination, in which gradually New Art was superseded by the avant-garde.

2017-12-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Czerniejący róż [rec. Heinz Heger: Mężczyźni z różowym trójkątem. Świadectwo homoseksualnego więźnia obozu koncentracyjnego z lat 1939–1945. Przeł. A. Rosenau. Warszawa: Ośrodek KARTA, 2016, ss. 152.]

Marcel Warbisch

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 293-300

The Men with the Pink Triangle shows that sexuality is an indispensable ingredient of power. Heinz Heger’s narrative gives an opportunity to depict the relation between masters and subordinates which still contributes to social identities formation. Moreover, Heger’s memories above all else enable us to recognize still valid, and getting stronger, homophobic strategies stemming not only from actions but also from language known as hate speech. Additionally, Heinz Heger’s book confirms the necessity of rereading holocaust literature within new interpretative paradigm.

2017-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

W parku z Raymondem Rousselem – anamorfoza i ornament

Mariusz Gołąb

Język: PL | Data publikacji: 29-06-2018 | Abstrakt | s. 71-88

The article is devoted to the semantic and composition functions of the figure of a park/garden in Raymond Roussel’s novel Locus Solus. The issue discussed in this paper concerns a pretextual function of fictional space for the narration mode and sequential order of the novel. An attempt is made to supplement the dominant structuralist tradition of interpreting Roussel’s work, for example, with the concepts appearing in Maria Gołaszewska’s eco-aesthetic approach and Arnold Berleant’s environmental aesthetics. The proposed direction of reflections allows us to see in the rhetorical aspects of Roussel’s style, among which numerous hyperboles particularly attract the reader’s attention, a narrative method of anthropologically understood imaginary structures. These structures were based on the systems of objects, whose task, apart from rhetorical and cultural deluding, governed by the poetics of absurd, is to determine an anthropological point of observation in the very problem of visual experience connected with the walk in the park, intended by Roussel as an integral element of the plot. The article points out that the main problem of the novel is garden space seen from the perspective of visual anthropology, with the cultural pattern of an imaginary structure determined by the space. This space is given the function of disinterested narrating. According to the author of the proposed analyses, the meaning of such an understood visual metaphor is carried by two primary figures inscribed in the space of the garden: anamorphosis and ornament.

2018-06-29



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

„…jeżeli był młyn w Niałku, był młynarz w Niałku…” Wypowiedź Teodora Parnickiego dla Stefana Szlachtycza

Piotr Gorliński-Kucik

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 235-250

This research paper encompasses a commentary and a transcript of Stefan Szlachtycz interview with Teodor Parnicki (1908–1988) – an outstanding historical novel writer. During this 20-minute-long conversation Stefan Szlachtycz – a director of a movie based on Parnicki’s novel Tylko Beatrycze (1975) – asks the writer about narrative complexities and historical references. Parnicki’s answers are of a great value for literary studies as he presents his train of thought and intellectual horizons; he also unveils some aspects of his literary practices. This interview indicates the reasons why Parnicki’s novels are so complicated, multithreaded and improbable from the historical point of view.

2017-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Zamieszkując wirtualne światy

Michał Kłosiński

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2017 | Abstrakt | s. 69-88

The article explores the paradox of simultaneous coexistence in two worlds. It raises questions concerning Martin Heidegger’s notion of dwelling understood as constructing, building and managing both virtual and real spaces. The main thesis of the article is that it is impossible to reconcile the world of being with the virtual presence in the world of video games arising from human finitude: being toward death. The article also attempts at answering the question about the manner in which (in the framework of virtual dwelling) the narrative identity is constructed in games and about the role of imagination in media theatrics of game players’ activities. 

2017-06-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Gdzie się kończy otwarty świat? O granicach grywalnej rzeczywistości

Krzysztof M. Maj

Język: PL | Data publikacji: 20-09-2021 | Abstrakt | s. 1-15

Artykuł Gdzie się kończy otwarty świat? O granicach grywalnej rzeczywistości poświęcony jest analizie problemu światotwórczego związanego ze strategiami delimitowania obszaru otwartego świata oraz rolą granicy w zawężaniu zarówno pola eksploracji, jak i doświadczenia rozgrywki. Skorzystawszy z narzędzi dostarczanych przez kognitywną i transmedialną narratologię, jak również z badań empirycznych w obszarze wykorzystania map ciepła w badaniu eksplorowania świata gier wideo, autor stara się rozważyć, czy wykorzystanie fokalizacji oraz wiedzy o narracyjnym polu widzenia może przysłużyć się pogłębieniu doświadczeń imersywnych w eksploracji i zwiększeniu swobody dokonywania wyborów – aspektów kluczowych dla pełnej satysfakcji odbiorczej z prawdziwie otwartego świata. Tezy artykułu zilustrowane są analizami światocentrycznymi wybranych gier wideo (Cyberpunk 2077, Skyrim, Total War: Warhammer II, Divinity II: Ego Draconis i innych). Celem analiz jest uwydatnienie najważniejszych komponentów otwartego świata gry i, co najistotniejsze, rozstrzygnięcie tego, do czego w gruncie rzeczy odnosić się może owo otwarcie.

2021-09-20



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

„Prawdziwa krowa polskiej poezji”. Z Marcinem Mokrym o kompostowaniu, kwiatkach i kropkach rozmawia Maciej Mazur

Maciej Mazur , Marcin Mokry

Język: PL | Data publikacji: 20-12-2023 | Abstrakt | s. 1-17

Rozmowa Macieja Mazura z Marcinem Mokrym dotyczy czterech jego projektów poetyckich: Czytań na Wielki Tydzień (2012) – projektu zamieszczonego na blogu poety, drukowanego debiutu czytanie. Pisma (2017), Świergotu (2019) oraz żywych linii nowych ust (2022). Marcin Mokry opowiada o roli narracyjnego myślenia o historii, o poetyckich strategiach „wymazywania” wyrazów i fraz, o źródłach inspiracji dla eksperymentalnych form swoich utworów, czyli między innymi o wykorzystaniu „kropek i kresek” wypełniających przestrzeń między słowami. Tematem rozmowy stają się także znaczenia polnych kwiatów w Świergocie, problem statusu i trwałości wiersza zamieszczonego na stronie internetowej, a wreszcie relacja między poezją a literaturoznawstwem.

2023-12-20



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Literatura postkolonialna – literatura mniejsza. Pisarstwo postkolonialne wobec koncepcji Deleuze’a i Guattariego

Izabela Poręba

Język: PL | Data publikacji: 22-03-2021 | Abstrakt | s. 1-18

W artykule przedstawiono narracyjne strategie oporu literatury postkolonialnej w kontekście stworzonego przez Gilles’a Deleuze’a i Félixa Guattariego pojęcia literatury mniejszej. Przedmiotem rozważań jest też pytanie o łączliwość Deleuzjańskiej myśli z problemami teorii postkolonialnej. Na to pytanie odpowiedzi udzielone zostały między innymi w książce Deleuze and the Postcolonial pod redakcją Simone Bignall i Paula Pattona. Mniejszościowe użycie języka omówiono również w związku z rozważaniami Jacques’a Derridy na temat przywłaszczania cudzej mowy i jednojęzyczności. Celem szkicu jest refleksja nad tym, dlaczego literatura postkolonialna może być ujmowana jako „mniejsza” w znaczeniu zaproponowanym przez Deleuze’a i Guattariego oraz jak wykorzystuje potencjał języka do manifestowania doświadczenia i tożsamości podporządkowanych. 

2021-03-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Powrót do domu. Odbudowa zniszczonej planety w "2312" Kima Stanleya Robinsona

Katarzyna Lubawa

Język: PL | Data publikacji: 26-05-2023 | Abstrakt | s. 1-21

Artykuł poświęcony jest znaczeniu Ziemi w futurologicznej wizji prezentowanej przez Kima Stanleya Robinsona w powieści 2312 utrzymanej w gatunku fikcji klimatycznej. Intensywny rozwój technologiczny wraz z postępującą degradacją środowiska naturalnego posłużyły za fundament pesymistycznej perspektywy, której wynikiem w dyskursie literackim stał się motyw opuszczenia naszej planety w celu budowania życia na nowo w innych częściach wszechświata. Robinson przeciwstawia temu kierunkowi w myśleniu o przyszłości narrację optymistyczną, skupioną wokół odbudowy i powrotu do korzeni. Tekst stanowi analizę takiego ujęcia, ukazuje też spekulacyjny charakter obrazu ludzkości nakreślonego w powieści Robinsona. Celem artykułu jest ponadto wskazanie powiązań między utworem a rozwijającym się w przestrzeni science fiction nurtem – solarpunkiem.

2023-05-26



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Narracje Ewy Zarzyckiej

Aleksander Wójtowicz

Język: PL | Data publikacji: 22-07-2022 | Abstrakt | s. 1-9

W artykule omówienie performatywnej twórczości Ewy Zarzyckiej oparto na wyeksponowaniu używanych przez autorkę chwytów narracyjnych, z których pomocą konstruuje ona swoją wypowiedź. Analiza wybranych tekstów i wystąpień artystki służy wskazaniu środków retorycznych oraz zabiegów językowych przesądzających o oryginalności jej wystąpień. Szczególnie interesująco w tym kontekście prezentuje się wideoperformans Videozeszyty, w którym opowieść o prywatnym archiwum snuta jest z wykorzystaniem praktyk transmedialnych.

2022-07-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Obdukcje są przyszłościowe. Antytraumatyczna sprawczość bohaterek powieści Anny Cieplak

Zuzanna Sala

Język: PL | Data publikacji: 09-12-2024 | Abstrakt | s. 1-10

W artykule omówiono twórczość Anny Cieplak, autorki powieści oby- czajowych skupionych na społecznych i ekonomicznych wyzwaniach polskiej prowincji. Przeanalizowano kwestię sprawczości bohaterek dotkniętych trauma- tycznymi doświadczeniami. Co istotne, postaci te nie definiują się za sprawą swojej trudnej przeszłości, a w samej narracji powieściowej unika się introspekcji. Zarówno w fabule Lekkiego bagażu – poddanej w artykule najdokładniejszej ana- lizie – jak i innych powieści Cieplak przemoc, choć powszechna, nie odgrywa głównej roli. Kluczowe okazują się strategie działania bohaterów, a w szczegól- ności kobiet, które mimo trudnych warunków podejmują kroki z myślą o zmianie swojej sytuacji.

2024-12-09



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Punkty wyjścia. Z Ewą Zarzycką o sztuce performansu, rysunkach i tekstach w transmedialnym archiwum rozmawiają Marta Baron-Milian i Aleksander Wójtowicz

Ewa Zarzycka , Marta Baron-Milian , Aleksander Wójtowicz

Język: PL | Data publikacji: 22-07-2022 | Abstrakt | s. 1-13

Punktem wyjścia rozmowy z Ewą Zarzycką jest najkrótsza definicja performansu, według której performans to tylko „człowiek, przestrzeń i czas”. Wokół definicji tej osnuwają się kolejne refleksje artystki, prowadząc stopniowo do kwestii związanych z transmedialnością jej praktyk artystycznych i wykorzystaniem archiwum. Jednym z głównych tematów rozmowy staje się zacieranie granic pomiędzy obrazem a tekstem, likwidacja podziałów w obrębie sztuki i myślenia o mediach. Szczególnie wyeksponowany zostaje problem zakorzenienia występów i prac Ewy Zarzyckiej w narracyjności, związany z językowym „zalążkiem” każdego z jej performansów.

2022-07-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

„Benefis zwolnionych z huty”: Ucieleśnione narracje kobiet w Ciele huty Anny Cieplak

Monika Glosowitz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2024 | Abstrakt | s. 1-14

Celem artykułu jest prześledzenie literackich strategii obrazowania relacji pomiędzy ciałem i przemysłem oraz wpisanej w tę relację przemocy w wydanej w 2023 roku powieści Anny Cieplak Ciało huty. Padają argumenty za tym, że pisarka za pomocą narracyjnych prób „mówienia ciałem” pokazuje historię degradacji zarówno ciał indywidualnych, jak i zbiorowego ciała pracownic huty. Snucie wspólnotowej opowieści, uruchomienie przez kobiety nowych mitologii prowadzi jednak do ocalenia ich życia w wymiarze codziennym oraz w planie pamięci kulturowej regionu.

2024-12-30



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Kuratorstwo archiwum? Przypadek Themersonów

Honorata Sroka

Język: PL | Data publikacji: 22-04-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Artykuł dotyczy warszawskiego Archiwum Themersonów, które przez blisko trzy dekady było przygotowywane do upublicznienia przez Jasię Reichardt. Krytyczka sztuki jednak nie tylko zajęła się uporządkowaniem tych zbiorów, lecz także była pośredniczką pomiędzy artystami, instytucją i odbiorcami. Kuratorowanie archiwum jest w tym przypadku wysiłkiem przybliżenia poszczególnych części zbiorów poprzez wytwarzanie narracji na temat historii pojedynczych artefaktów. Większość materiałów jest przez kuratorkę archiwum obudowana szerokim kontekstem biograficznym. W tekście proponuję własną koncepcję kuratorstwa zbiorów archiwalnych. W rozwinięciu ujęcia opisuję sposoby ekspozycyjne Reichardt, czyli jej strategie prezentacji i obecności w Archiwum Themersonów. Odchodzę od klasycznych ujęć teorii archiwów – w działaniach kuratorki widzę nie tyle próby ograniczania nam dostępu do wiedzy o artystach, chęci strzeżenia ich zbiorów, ile zabiegi organizacyjne, które mają na celu przedstawienie spójnej koncepcji udostępnienia materiałów. Zwracam także uwagę na to, że Reichardt jako wieloletnia kuratorka wystaw sztuki, autorka licznych artykułów oraz dyrektorka Whitechapel Art Gallery w Londynie w sposób wysoce oryginalny przeniosła swoje doświadczenia zawodowe na grunt archiwistyki.

2022-04-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

„Weź go gdzieś tam, gdzie wy łazicie z tymi linami” Kuczok – góry – literackość

Przemysław Kaliszuk

Język: PL | Data publikacji: 21-10-2024 | Abstrakt | s. 1-23

Artykuł dotyczy wątków wspinaczkowych i speleologicznych w prozie Wojciecha Kuczoka. Analizie poddano ślady i potencjalne wpływy poetyki literatury alpinistycznej w narracjach oraz esejach Kuczoka – w wybranych szkicach zbiorów Poza światłem, Moje projekcje, w opowiadaniach Spiski. Przygody tatrzańskie oraz dzienniku Rozmemuary. Przedmiotem refleksji jest sposób wykorzystywania przez autora Gnoju konceptów właściwych opowieściom wspinaczkowym w obrębie własnego pisania. Szczególnie interesująca jest relacja
z modelowymi gatunkami narracyjnymi – bujdałką (zapisem taternickim) i opowieścią wyprawową, oraz tryb przywoływania i aktywizowania centralnej jakości literacko-estetycznej relacji alpinistycznej, mianowicie „cielesnej wzniosłości”, będącej odpowiedzią na problem z wyrażalnością specyfiki doświadczenia kinestetycznego skalnej przestrzeni wertykalnej. Kuczok wpisuje się w charakterystyczną dla alpinizmu i speleologii „kulturę kinestetyczną” – operuje leksyką, wiedzą i dyskursem fachowym. Przepisuje własne pozaliterackie praktyki ruchowo-przestrzenne – fikcjonalizuje i konceptualizuje doświadczenie przestrzeni górskiej, łącząc je z wypracowaną przez siebie literackością. Stopniowe przyrastanie wątków wspinaczkowych i speleologicznych w twórczości Kuczoka zbiega się ze wzrostem popularności literatury górskiej i jej pozycją względem literatury głównego nurtu.

2024-10-21



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Żeby było normalnie. W jaki sposób początek opowieści o trzydziestoleciu literatury najnowszej wyznacza jej koniec

Marta Koronkiewicz

Język: PL | Data publikacji: 09-08-2021 | Abstrakt | s. 1-16

W artykule przedstawiono kategorię i pojęcie normalności jako centralne dla dyskursów krytycznoliterackich lat dziewięćdziesiątych XX wieku i początku XXI wieku. Udokumentowano funkcje i sensy tego pojęcia, a równocześnie przedstawiono je w szerszej perspektywie społeczno-politycznej, w kontekście rozważań nad tą kategorią jako kluczową dla transformacji całego obszaru Europy Środkowo-Wschodniej (Alexander Kiossev, Magda Szcześniak, Iwan Krastew–Stephen Holmes). Centralnym problemem rozważanym w artykule jest specyfika samego pojęcia – niemającego konkretnej treści, nazywającego raczej samo pragnienie czy oczekiwania niż to, co upragnione lub oczekiwane. Tak rozumiana kategoria normalności sprzyja wygaszaniu dyskusji, pozoruje porozumienie. W artykule prześledzono konsekwencje popularności tej kategorii dla narracji o literaturze najnowszej. Pokazano, że w historii polskiej krytyki po 1989 roku normalność przybrała początkowo funkcję ogólnego określenia na stan pożądanej rzeczywistości literackiej / życia literackiego (zorientowany głównie na różnorodność, wielość, horyzontalność), natomiast około roku 2000 zmienił się zakres znaczeniowy kategorii i zaczęła ona obejmować stan faktyczny (marginalizację znaczenia literatury, brak platformy dla krytyki, komodyfikację książki).

2021-08-09



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Wymyślać świat na nowo. O reportażu Światy wzniesiemy nowe Urszuli Jabłońskiej

Mariusz Maciak , Kinga Wyskiel-Szandecka

Język: PL | Data publikacji: 30-09-2024 | Abstrakt | s. 1-18

W artykule zaproponowano omówienie reportażu Urszuli Jabłońskiej Światy wzniesiemy nowe (2021) w kontekście badań z zakresu utopian studies oraz badań nad reportażem. Zarysowano problematykę książki Jabłońskiej, wskazano przy tym, że jest to z jednej strony narracja o społecznościach intencjonalnych, z drugiej zaś ważny głos w debacie na temat utopijnego myślenia i utopijnych impulsów oraz ich wzmożonej obecności w wyobraźni zbiorowej XX i XXI wieku, a więc w czasach narastających napięć społecznych i kryzysów. Pokazano też, w jaki sposób książka Jabłońskiej – którą można uznać za przykład reportażu zaangażowanego – wpisuje się w najnowsze badania dotyczące prozy reportażowej. Wieloaspektowa analiza i interpretacja tekstu ujawniły, że Światy wzniesiemy nowe to nie tylko dowód toczącego się procesu zmiany w sposobie postrzegania miejsca człowieka w świecie, lecz także wartościowe świadectwo autorskiej wrażliwości społecznej i artystycznej.

2024-09-30