Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Kuratorstwo archiwum? Przypadek Themersonów

Honorata Sroka

Język: PL | Data publikacji: 22-04-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Artykuł dotyczy warszawskiego Archiwum Themersonów, które przez blisko trzy dekady było przygotowywane do upublicznienia przez Jasię Reichardt. Krytyczka sztuki jednak nie tylko zajęła się uporządkowaniem tych zbiorów, lecz także była pośredniczką pomiędzy artystami, instytucją i odbiorcami. Kuratorowanie archiwum jest w tym przypadku wysiłkiem przybliżenia poszczególnych części zbiorów poprzez wytwarzanie narracji na temat historii pojedynczych artefaktów. Większość materiałów jest przez kuratorkę archiwum obudowana szerokim kontekstem biograficznym. W tekście proponuję własną koncepcję kuratorstwa zbiorów archiwalnych. W rozwinięciu ujęcia opisuję sposoby ekspozycyjne Reichardt, czyli jej strategie prezentacji i obecności w Archiwum Themersonów. Odchodzę od klasycznych ujęć teorii archiwów – w działaniach kuratorki widzę nie tyle próby ograniczania nam dostępu do wiedzy o artystach, chęci strzeżenia ich zbiorów, ile zabiegi organizacyjne, które mają na celu przedstawienie spójnej koncepcji udostępnienia materiałów. Zwracam także uwagę na to, że Reichardt jako wieloletnia kuratorka wystaw sztuki, autorka licznych artykułów oraz dyrektorka Whitechapel Art Gallery w Londynie w sposób wysoce oryginalny przeniosła swoje doświadczenia zawodowe na grunt archiwistyki.

2022-04-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

„Cóż można by więcej wyszperać?” Józef Pilch jako użytkownik, twórca i krytyk archiwum

Katarzyna Szkaradnik

Język: PL | Data publikacji: 15-04-2022 | Abstrakt | s. 1-20

Artykuł poświęcony jest praktyce archiwalnej Józefa Pilcha – znanego śląskiego bibliofila, pamiętnikarza, biografa i działacza kulturalnego z Ustronia, a przede wszystkim historyka amatora badającego i popularyzującego dzieje Śląska Cieszyńskiego. Nawiązując do typologii Uriela Orlowa – który artystów zainteresowanych realnym i metaforycznym archiwum podzielił na archive users, archive makers i archive thinkers – autorka szkicu rozpatruje działalność Pilcha jako użytkownika, twórcy i krytyka archiwum. Ten chłopski samouk nie tylko korzystał z materiałów zgromadzonych w archiwach i bibliotekach naukowych, by swoimi opracowaniami kształtować świadomość historyczną lokalnej społeczności. Tworzył również własne archiwa – można tak interpretować zgromadzony przez niego (pod kątem słownika) zasób wyrażeń miejscowego narzecza, bogatą bibliotekę, zawierającą wiele unikatowych publikacji i dokumentów, a także jego dziennik i korespondencję zachowaną w archiwum domowym. I wreszcie Pilch poddawał krytycznemu namysłowi archiwum rozumiane jako instrument władzy, czego dowodzą choćby jego publikacje dotyczące PPS-WRN i dziejów ustrońskich Żydów.

2022-04-15



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Archiwum Derridy – „archiwum” Derridy. Połączenia i konflikty

Łukasz Grzegorz Żurek

Język: PL | Data publikacji: 15-04-2022 | Abstrakt | s. 1-12

Punktem wyjścia artykułu jest rozpoznanie, że w dotychczasowej recepcji Gorączki archiwum Jacques’a Derridy – pracy inaugurującej tak zwany zwrot archiwalny w humanistyce – nie został poruszony problem związku między prywatnym archiwum Derridy a przedstawioną przez niego w książce koncepcją „archiwum”. Celem artykułu jest wykazanie, że Gorączka… może być potraktowana jako wypowiedź quasi- czy też kryptoautobiograficzna. Inspirując się paradygmatem tropów Carla Ginzburga, autor artykułu analizuje fakty z życia Derridy opisywane w biografii filozofa autorstwa Benoît Peetersa, fragmenty dwóch filmów dokumentalnych dotyczących autora O gramatologii, w których oprowadza on ekipę filmową po swoim mieszkaniu, oraz wypowiedzi z wywiadów dotyczące stosunku francuskiego filozofa do gromadzenia materiałów archiwalnych. Z kolei zakończenie artykułu, w którym wspomniany zostaje list, jaki Derrida wysłał do rektora University of California, stanowi podstawę refleksji nad nieoczekiwanym konfliktem między rozwijaną w Gorączce… krytyką „archontycznej” kontroli nad archiwum a praktyką.

2022-04-15



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Problematyka archiwum a koncepcja „archeologii fotografii” Jerzego Lewczyńskiego

Kamil Myszkowski

Język: PL | Data publikacji: 01-04-2022 | Abstrakt | s. 1-13

Artykuł dotyczy problematyki archiwum wyłaniającej się z analizy „archeologii fotografii” – koncepcji twórczej gliwickiego artysty fotografika Jerzego Lewczyńskiego. Twórczość opisywanego autora skupiała się na pracy z archiwum: gromadzeniu, badaniu i analizowaniu oraz ponownemu wykorzystywaniu zgromadzonych fotografii, dokumentów, pamiątek. Koncepcja artystyczna nosi także znamiona postawy teoretycznej i badawczej. W tekście szeroko omówiono podejście Lewczyńskiego do archiwum i gromadzonych zbiorów, ale również przedstawiono samą kolekcję i jej szczególny charakter.

2022-04-01



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Sprawozdanie z Ogólnopolskiej Konferencji Naukowej Doświadczenie archiwum: pismo, ciało, pamięć (Instytut Nauk o Literaturze Polskiej im. Ireneusza Opackiego, Wydział Filologiczny Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, 6 – 8 grudnia 2017)

Bartłomiej Bielas

Język: PL | Data publikacji: 22-06-2019 | Abstrakt | s. 307-319

Sprawozdanie z konferencji 'Doświadczenie archiwum: pismo, ciało, pamięć' (Uniwersytet Śląski w Katowicach, grudzień 2017).

2019-06-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Punkty wyjścia. Z Ewą Zarzycką o sztuce performansu, rysunkach i tekstach w transmedialnym archiwum rozmawiają Marta Baron-Milian i Aleksander Wójtowicz

Ewa Zarzycka , Marta Baron-Milian , Aleksander Wójtowicz

Język: PL | Data publikacji: 22-07-2022 | Abstrakt | s. 1-13

Punktem wyjścia rozmowy z Ewą Zarzycką jest najkrótsza definicja performansu, według której performans to tylko „człowiek, przestrzeń i czas”. Wokół definicji tej osnuwają się kolejne refleksje artystki, prowadząc stopniowo do kwestii związanych z transmedialnością jej praktyk artystycznych i wykorzystaniem archiwum. Jednym z głównych tematów rozmowy staje się zacieranie granic pomiędzy obrazem a tekstem, likwidacja podziałów w obrębie sztuki i myślenia o mediach. Szczególnie wyeksponowany zostaje problem zakorzenienia występów i prac Ewy Zarzyckiej w narracyjności, związany z językowym „zalążkiem” każdego z jej performansów.

2022-07-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Narracje Ewy Zarzyckiej

Aleksander Wójtowicz

Język: PL | Data publikacji: 22-07-2022 | Abstrakt | s. 1-9

W artykule omówienie performatywnej twórczości Ewy Zarzyckiej oparto na wyeksponowaniu używanych przez autorkę chwytów narracyjnych, z których pomocą konstruuje ona swoją wypowiedź. Analiza wybranych tekstów i wystąpień artystki służy wskazaniu środków retorycznych oraz zabiegów językowych przesądzających o oryginalności jej wystąpień. Szczególnie interesująco w tym kontekście prezentuje się wideoperformans Videozeszyty, w którym opowieść o prywatnym archiwum snuta jest z wykorzystaniem praktyk transmedialnych.

2022-07-22



Czasopismo: Śląskie Studia Polonistyczne

Na fotografii wszystko jest inaczej. Fotografia jest tym, czym nie jest

Ewa Zarzycka

Język: PL | Data publikacji: 22-07-2022 | Abstrakt | s. 1-5

Tekst jest próbą artykulacji indywidualnego doświadczenia fotografii, uchwycenia charakteru realnych i fikcyjnych powiązań z fotografią. Autorka eksploruje paradoks słów: „Fotografia jest tym, czym nie jest”. Podejmuje refleksję nad różnymi rodzajami pamięci związanej z fotografią oraz nad specyfiką fotograficznego archiwum „pamięci i wyobraźni”. Na fotografii wszystko jest inaczej to tekst wystąpienia Ewy Zarzyckiej pod tym samym tytułem, które miało miejsce w 1985 roku w Skokach w czasie sympozjum Fotografowie filozofujący. Podczas mówienia performerka wklejała do albumu fotografie, w wyniku czego powstał obiekt-album „nie do oglądania”.

2022-07-22