No dydaktyczne - Kawka, Maciej (Z Teorii i Praktyki Dydaktycznej Języka Polskiego, 1999)
Czynniki metatekstowe w dyskusji edukacyjnej można podzielić na kilka typów. Zgodnie z kryterium tekstowym wyróżnia się dwa główne rodzaje jednostek biorących udział w organizacji tekstu i dyskursu. Do pierwszego typu należą wszystkie elementy dyskursu, które porządkują i organizują wypowiedzi uczniów, takie jak: „powiedz to jeszcze raz”, „zbuduj z tego całe zdanie”, „popraw to” (co właśnie powiedziałeś lub napisałeś), „powiedz to inaczej” lub „popraw to ładnie”, „ale przecież nie umiesz pisać” itp. — odnoszą się one głównie do językowego aspektu procesu przekazywania wiedzy. Drugi typ wyrażeń metatekstowych obejmuje krótkie wypowiedzi słowne, spójniki, wyrażenia dodatkowe oraz operatory metatekstowe, czyli słowa, których funkcją jest nadawanie spójności tekstowi. Można tu wyróżnić: 1) wyrażenia potwierdzające tekst — takie jak: dobrze, świetnie, ładnie, kiepsko, bardzo dobrze (np. „ładnie mówisz”, „ładne pismo”), i podobne; 2) wyrażenia organizujące tekst: więc, ale, ponieważ, no, wreszcie, z powodu, na pewno, tylko, prawdopodobnie — które wprowadzają tekst, wypełniają luki lub odnoszą się do tego, co już zostało powiedziane, napisane lub przeczytane. Typowym słowem wzmacniającym spójność dyskursu dydaktycznego jest „no...” w języku polskim, które można mniej lub bardziej trafnie oddać angielskim „well...”. Pojawia się ono w tych momentach lekcji, gdy komunikacja nauczyciel–uczeń nabiera tempa, wymiana informacji staje się żywa, bądź nauczyciel dąży do aktywizacji językowej uczniów. Wyrażenie „No...” może także przybrać formę ekspresywną — tzw. „przyspieszone no” w kontekście wypowiedzi typu: no, zrób to!; no, powiedz!; no, napisz to teraz!; no, przeczytaj!; no, pomyśl!; no, szybciej, dobrze? Jednak częste używanie takich „no” w języku nauczyciela nie sprzyja ogólnie procesowi dydaktycznemu ani nie zwiększa aktywności uczniów — ani poznawczej, ani werbalnej.