„Wiadomości Parafialne z Wielkich Hajduk" (1929-1939) jako źródło historyczne - Kurek, Jacek (Wieki Stare i Nowe, 2005)
Przedwojenna prasa parafialna ukazująca się w diecezji katowickiej stanowi cenne, choć wciąż stosunkowo mało zbadane źródło historyczne. Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka jednego z takich periodyków – „Wiadomości Parafialnych” wydawanych w Wielkich Hajdukach (obecnie Chorzów Batory, część miasta Chorzów) w latach 1929-1939, jako źródła historycznego. Parafia w Wielkich Hajdukach, która wówczas stanowiła jeszcze odrębną dzielnicę powiatu świętochłowickiego, okazuje się wyjątkowo interesującym obszarem badań zarówno ze względu na dobrze zachowane archiwa, jak i na jej reprezentatywność jako typowego obszaru przemysłowego i robotniczego Górnego Śląska w XIX i pierwszych dekadach XX wieku. „Wiadomości Parafialne” z Hajduk to bez wątpienia wartościowe źródło dla różnorodnych badań, obejmujących m.in. demografię, socjologię, kwestie narodowościowe, a także mentalność, obyczajowość i sposoby spędzania wolnego czasu. Przede wszystkim jednak dostarczają one cennych informacji na temat praktyk religijnych, działalności stowarzyszeń i bractw oraz, szerzej, form życia religijnego lokalnej społeczności skupionej wokół parafii w tamtym okresie. „Wiadomości Parafialne” pozwalają na głębokie wniknięcie w codzienne życie parafian oraz ukazują starania duchowieństwa o kształtowanie pożądanych postaw religijnych. Życie parafii pw. Najświętszej Maryi Panny w Wielkich Hajdukach, jakie wyłania się z łamów pisma, można określić jako intensywne i barwne. Przede wszystkim jednak przedstawiony obraz wydaje się wiarygodny, autentyczny, dynamiczny i wielostronny. Wyraźnie dostrzegalne są wysiłki miejscowego duchowieństwa, by liczną wspólnotę parafialną przekształcić w prawdziwą społeczność o pogłębionej świadomości religijnej i obywatelskiej. Jednocześnie możemy z bliska obserwować życie lokalnej społeczności z jej różnorodnymi problemami. Pismo to daje także możliwość analizy charakterystycznych cech mentalności epoki, prowadzenia badań demograficznych i socjologicznych, a także uzupełnienia historycznej wiedzy o przeszłości poszczególnych miast i dzielnic. Mając na uwadze, że podobne pisma ukazywały się w wielu parafiach, możemy traktować je jako niezwykle interesujące źródło, pozwalające znacząco pogłębić naszą wiedzę o historii lokalnej. „Wiadomości Parafialne” z Wielkich Hajduk dostarczają historykowi licznych cennych informacji – sprawy istotne przeplatają się tu z codziennymi, wydarzenia wyjątkowe z powszednimi, sukcesy ludzi z ich porażkami. Krótko mówiąc, mamy do czynienia z doskonałym przewodnikiem po codziennym życiu Górnego Śląska w okresie międzywojennym – źródłem, które pozwala historykowi lepiej zrozumieć przeszłość.