Zgromadzenie ludowe w Pyrzycach w 1124 roku; Relikt plemienny czy wiec grodowo-miejski - Boroń, Piotr (Wieki Stare i Nowe, 2000)
Artykuł podejmuje problematykę charakteru zgromadzenia ludowego w Pyrzycach z 1124 roku, analizując je jako potencjalny relikt ustroju plemiennego lub jako formę wiecu grodowo-miejskiego. Autor, odwołując się do różnorodnych koncepcji historiograficznych – od K. Zernacka po H. Łowmiańskiego – wskazuje, że dotychczasowe ujęcia oscylują między interpretacją wiecu jako instytucji miejskiej a postrzeganiem go jako archaicznego organu wspólnoty plemiennej. Szczegółowa analiza źródeł, przede wszystkim relacji Herborda o misji św. Ottona z Bambergu, ukazuje wyjątkowość zgromadzenia pyrzyckiego. Autor podkreśla, że choć odbyło się ono w przestrzeni grodowej, uczestniczyła w nim ludność całej okolicy, co świadczy o szerszym zasięgu społecznym wiecu. Zwrócono uwagę na strukturę decyzyjną – podział na starszyznę i lud – oraz wskazano na możliwe związki z praktykami kultowymi i cyklem księżycowym. W świetle danych archeologicznych i osadniczych Pyrzyce jawią się nie jako republika kupiecka, lecz jako ośrodek administracyjny regionu o charakterze rolniczym. Artykuł postuluje odejście od skrajnych interpretacji i przyjęcie perspektywy ewolucji form ustrojowych, w której wiec pyrzycki stanowi przejaw adaptacji tradycyjnych mechanizmów decyzyjnych do zmieniających się realiów społeczno-politycznych XII wieku.