Między wyborami konsularnymi w 60 roku a uchwaleniem lex Iulia agraria przez C. Juliusza Cezara w 59 roku w Republice Rzymskiej doszło do starć, w wyniku których dominujący w Senacie optimates zostali pozbawieni realnego wpływu na sprawy państwowe, a niepodzielną władzę przejęli uczestnicy tzw. pierwszego triumwiratu, czyli C. Juliusz Cezar, Gn. Pompejusz i M. Licyniusz Krassus. W tym okresie miały miejsce zasadnicze zmiany, które całkowicie przekształciły sytuację polityczną i dotychczasowy system rządów w Rzymie. Celem autora niniejszego artykułu jest zbadanie charakteru tych zmian, a zwłaszcza ukazanie ich potencjalnego podobieństwa do zamachów stanu i rewolucji – wydarzeń równie radykalnych i dających podobne rezultaty. Przeprowadzone analizy pozwoliły ustalić, że porozumienie między Cezarem, Pompejuszem i Krassusem było przez nich maskowane, a przez pewien czas utrzymywane w tajemnicy. Wykazywało ono również cechy typowe dla spisków i konspiracji, które od początków istnienia Republiki dążyły do przejęcia władzy. Ich sojusz był wymierzony przeciwko Republice i miał charakter antypaństwowy. Triumwirowie eliminowali swoich przeciwników nie tylko środkami politycznymi, lecz także poprzez walkę zbrojną, wykorzystując uzbrojonych zwolenników. Doprowadziło to do usunięcia antagonistów ze sceny politycznej oraz do dominacji nad przestrzenią publiczną. Po przejęciu władzy w Rzymie przez Cezara, Pompejusza i Krassusa zabrakło wolności słowa, opozycja stała się bezradna, a niektóre, nawet najważniejsze, instytucje państwowe zostały sparaliżowane. Według starożytnych polityków i autorów wielu tekstów źródłowych sytuacja ta doprowadziła do poważnego kryzysu Republiki, pogłębiła jej upadek, a nawet – w sposób niezauważalny – zapoczątkowała kres republikańskiego systemu, co okazało się katastrofalne dla Rzymu. Te ustalenia pozwalają wysunąć sugestię, że wydarzenia, które miały miejsce w Rzymie w latach 60-59 p.n.e., oraz wynikające z nich zmiany polityczne, miały wiele cech charakterystycznych dla rewolucji i zamachów stanu.
English
Język Polski