Publikacja składa się z dwóch części: wprowadzenia oraz materiałów źródłowych. We wprowadzeniu ukazano genezę i okoliczności powstania Śląskiego Instytutu Naukowego, a także zarysowano sytuację strukturalno-personalną tej instytucji aż do czasu wprowadzenia stanu wojennego oraz kontekst tzw. karnawału Solidarności. Dobór źródeł pochodzi ze zbioru przechowywanego w Archiwum Państwowym w Katowicach — bogatego dziedzictwa Śląskiego Instytutu Naukowego. Źródła obejmują wybrane protokoły posiedzeń z okresu od sierpnia 1980 do 13 grudnia 1981 roku. Przedstawione materiały pozwalają prześledzić, w jaki sposób instytucja powołana jako ośrodek ideologiczny działający w dużej mierze na potrzeby władz partyjnych mogła włączać działania lub mechanizmy sprzeczne z intencjami decydentów z Komitetu Wojewódzkiego PZPR, podważając słuszność niektórych decyzji lub piętnując niewłaściwe zachowania. Źródła te umożliwiają rozpoznanie sygnałów nadchodzących zmian (np. ograniczenia wszechwładzy nomenklatury), a z drugiej strony — ukazują próby powstrzymania procesu liberalizacji i demokratyzacji życia, podejmowane przez środowiska skupione wokół tzw. katowickiego Forum Partyjnego. Praca zawiera fragmenty, które — zdaniem autora — świadczą o wyjątkowości tego okresu i zwracają uwagę na nietypowe sytuacje, niemające odpowiednika ani przed wydarzeniami sierpnia 1980, ani po 13 grudnia 1981. Wybrane źródła ukazują trudności, z jakimi borykało się wówczas społeczeństwo polskie, m.in. problemy mieszkaniowe czy decyzje o przymusowej emigracji. Dowodzą również, że 30 lat temu istniał w PRL okres, w którym można było publicznie zarzucić wojewodzie łamanie prawa, władze utraciły swobodę rozdysponowywania mieszkań, a działacze partyjni musieli się rozliczać z działań podejmowanych w godzinach pracy.
English
Język Polski