Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Kwestia tajności sprzysiężenia M. Juniusza Brutusa i G. Kasjusza Longinusa*

Norbert Rogosz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2011 | Abstrakt | s. 9-35

Autor podejmuje problem tajności sprzysiężenia zorganizowanego przeciwko Gajuszowi Juliuszowi Cezarowi przez M. Juniusza Brutusa i G. Kasjusza Longinusa, którego konsekwencją było zamordowanie dyktatora 15 marca 44 r. p.n.e., z dwóch różnych perspektyw. Po pierwsze, omawia działania samych spiskowców, których celem było ukrycie ich poczynań, a także sprzyjające temu czynniki i okoliczności. Zwraca uwagę na działania maskujące podejmowane przez sprzysiężonych, staranny dobór uczestników spisku, jego organizację w dwóch etapach, dokładne zaplanowanie zamachu na dyktatora oraz przemyślany wybór miejsca jego realizacji. Podkreśla także ospałość czujności Cezara i lojalnych wobec niego polityków, wykorzystanie niektórych jego działań, jego pewność siebie, brak podejrzeń, łagodność, rezygnację z usług wykwalifikowanej ochrony, ignorowanie ostrzeżeń czy pozyskiwanie sprzymierzeńców z najbliższego otoczenia. Po drugie, autor przedstawia czynniki i okoliczności, które nie pozwalały na zachowanie samego spisku w tajemnicy. Pokazuje zarówno te, które wymknęły się spod kontroli, jak i te, na które spiskowcy nie mieli wpływu. Wszystkie mogły być powodem, dla którego informacje o sprzysiężeniu wyciekły i je zdemaskowały. W tym kontekście zwraca uwagę na rolę złowrogich znaków wysyłanych do Cezara przez bogów, przepowiednie i wyniki składanych ofiar, które były dla niego niekorzystne, dużą liczbę spiskowców, szerokie kręgi ich bliskich, przyjaciół, znajomych i służby, a także pośpieszny, zwłaszcza w ostatnich tygodniach, rozwój sprzysiężenia, co mogło być związane z wyborem ostatecznego scenariusza — opóźnieniem momentu zabójstwa dyktatora. Wyniki przeprowadzonych rozważań prowadzą do wniosku, że trudno mówić o tajności sprzysiężenia zorganizowanego przez M. Juniusza Brutusa i G. Kasjusza Longinusa przeciwko Cezarowi w sposób jednoznaczny. Sukces zamachu, w świetle przecieku informacji o planowanym morderstwie dyktatora, był w dużej mierze wynikiem szczęśliwego zbiegu okoliczności, a nie efektem zachowania tajemnicy przez spiskowców.

2011-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Kariera Gajusza Anniusza w świetle źródeł literackich i numizmatycznych

Tomasz Ładoń

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2013 | Abstrakt | s. 29-38

Caius Annius to mało znana postać w historii republiki rzymskiej. Zyskał rozgłos jedynie raz — w momencie wyparcia Sertoriusza z Hiszpanii w 81 roku p.n.e. Autor artykułu, korzystając z krótkich wzmianek zawartych w tekstach literackich oraz danych numizmatycznych, podejmuje próbę rekonstrukcji zarówno kariery politycznej Anniusa, jak i przebiegu jego misji w Hiszpanii. Według autora, Annius opowiedział się po stronie L. Korneliusza Sulli podczas pierwszej wojny domowej. W 81 roku p.n.e. objął urząd pretora, a w tym samym roku został namiestnikiem Hiszpanii Bliższej i Dalszej w randze prokonsula. Zadaniem, które otrzymał od dyktatora, było wyparcie Q. Sertoriusza z Półwyspu Iberyjskiego oraz eliminacja ostatniego ośrodka marianistów w republice. Misję tę zrealizował z powodzeniem, zmuszając przeciwnika do ucieczki. Jego sukces okazał się jednak krótkotrwały, ponieważ porządek zaprowadzony przez niego nie umocnił władzy dyktatora w hiszpańskich prowincjach, czego konsekwencją był powrót Sertoriusza na Półwysep Iberyjski rok później i objęcie przywództwa nad antysullańskim powstaniem.

2013-12-30



Czasopismo: Wieki Stare i Nowe

Charakter przemian politycznych w Republice Rzymskiej w latach 60-59 przed narodzeniem Chrystusa

Norbert Rogosz

Język: PL | Data publikacji: 30-12-2007 | Abstrakt | s. 9-38

Między wyborami konsularnymi w 60 roku a uchwaleniem lex Iulia agraria przez C. Juliusza Cezara w 59 roku w Republice Rzymskiej doszło do starć, w wyniku których dominujący w Senacie optimates zostali pozbawieni realnego wpływu na sprawy państwowe, a niepodzielną władzę przejęli uczestnicy tzw. pierwszego triumwiratu, czyli C. Juliusz Cezar, Gn. Pompejusz i M. Licyniusz Krassus. W tym okresie miały miejsce zasadnicze zmiany, które całkowicie przekształciły sytuację polityczną i dotychczasowy system rządów w Rzymie. Celem autora niniejszego artykułu jest zbadanie charakteru tych zmian, a zwłaszcza ukazanie ich potencjalnego podobieństwa do zamachów stanu i rewolucji – wydarzeń równie radykalnych i dających podobne rezultaty. Przeprowadzone analizy pozwoliły ustalić, że porozumienie między Cezarem, Pompejuszem i Krassusem było przez nich maskowane, a przez pewien czas utrzymywane w tajemnicy. Wykazywało ono również cechy typowe dla spisków i konspiracji, które od początków istnienia Republiki dążyły do przejęcia władzy. Ich sojusz był wymierzony przeciwko Republice i miał charakter antypaństwowy. Triumwirowie eliminowali swoich przeciwników nie tylko środkami politycznymi, lecz także poprzez walkę zbrojną, wykorzystując uzbrojonych zwolenników. Doprowadziło to do usunięcia antagonistów ze sceny politycznej oraz do dominacji nad przestrzenią publiczną. Po przejęciu władzy w Rzymie przez Cezara, Pompejusza i Krassusa zabrakło wolności słowa, opozycja stała się bezradna, a niektóre, nawet najważniejsze, instytucje państwowe zostały sparaliżowane. Według starożytnych polityków i autorów wielu tekstów źródłowych sytuacja ta doprowadziła do poważnego kryzysu Republiki, pogłębiła jej upadek, a nawet – w sposób niezauważalny – zapoczątkowała kres republikańskiego systemu, co okazało się katastrofalne dla Rzymu. Te ustalenia pozwalają wysunąć sugestię, że wydarzenia, które miały miejsce w Rzymie w latach 60-59 p.n.e., oraz wynikające z nich zmiany polityczne, miały wiele cech charakterystycznych dla rewolucji i zamachów stanu.

2007-12-30