Artykuł przedstawia analizę genezy Żor jako osady przedlokacyjnej i dowodzi, że ich początki sięgają co najmniej przełomu XII i XIII wieku, a być może jeszcze głębiej. Autor, opierając się na dokumentach książęcych, zwłaszcza dyplomie Władysława opolskiego z 1272 roku oraz wpisach w „Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis”, rekonstruuje strukturę własności i charakter osadnictwa na obszarze Żor przed nadaniem im praw miejskich. Szczególną uwagę poświęca analizie powierzchni użytkowanej ziemi (około 600 ha), co świadczy o znacznym potencjale gospodarczym miejscowości. Artykuł wskazuje, że Żory miały rozbudowaną strukturę osadniczą i były wsią stabilną, dobrze zagospodarowaną, która mogła funkcjonować jako centrum parafialne oraz zaplecze organizacyjne dla klasztoru cystersów. Potwierdza to m.in. fakt zobowiązania mieszkańców do świadczeń wobec klasztoru w Rudach jeszcze przed 1272 rokiem. Autor argumentuje również, że darowizna księcia Mieszka II Otyłego dla cystersów miała charakter pierwotny, a relacje majątkowe z Żorami należy wiązać z nieudaną próbą lokalizacji opactwa w pobliskich Woszczycach. Podjęte w pracy badania retrospektywne ukazują, iż lokacja miasta Żory była świadomym aktem wykorzystania istniejącego potencjału osadniczego, a nie wynikiem przypadkowej decyzji książęcej.
English
Język Polski