Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Apulia, region do odkrycia. Podróż z Kazimierą Alberti

Rosalba Satalino

Język: PL | Data publikacji: 15-12-2019 | Abstrakt | s. 149-183

Celem artykułu jest prezentacja utworu Kazimiery Alberti Segreti di Puglia (Tajemnice/Sekrety Apulii), który został opublikowany w ramach drugiego tomu serii zatytułowanej Italia celebre e sconosciuta (Włochy Znane i Nieznane). Podążając za Alberti, odkrywamy w jej relacji z podróży niektóre sekrety ziemi apulijskiej mało znane nie tylko cudzoziemcom, lecz również włoskiemu czytelnikowi. Autorka zachwyca się architekturą, zabytkami, krajobrazem apulijskim, ponadto przedstawia w szczegółach życie codzienne, zwyczaje, tradycje, a także po mistrzowsku wprowadza czytelnika w historię regionu, wzbogaconą o mity i legendy. Utwór Kazimiery Alberti jest doskonałym zaproszeniem do odkrycia tego fascynującego, choć mało znanego regionu.

2019-12-15



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Między "Ustami Italji" a brzegiem Nervi. Przypadek Kazimiery Alberti

Janina Janas

Język: PL | Data publikacji: 15-12-2019 | Abstrakt | s. 39-69

The article conjoins several interpretative perspectives. The first one focuses on Kazimiera Alberti’s volume of poetry entitled Usta Italji [The Mouth of Italy] published in the 1930s, in which Alberti unconsciously predicts her future. Her poetic excursions into Italian cities, enhanced by autothematic tropes, reveal the writerly-feminine subjectivity. What the biographical discourse delineates there is the frame for affective experiences, such as melancholy, sadness, and passion. This experience of the place would be identified today as the poetics of space, in which actual addresses merge with made up after-images. The second part of the article is devoted to Kazimiera Alberti’s experience of living in – and not only sightseeing – Italy. An analysis of the cultural memory code makes it possible to accurately portray the effort with which the poet seeks an original way of inhabiting the world that spans between the tragic Polish past and the Italian space of salvage. A reflection on Kazimiera Alberti’s letter to Maria Grabowiecka becomes not only an interpretative procedure but also – and primarily – a trigger to discuss the (arguably) central theme in Alberti’s oeuvre: the gesture of re-creation. This gesture stands for the attempt to re-create the world in the language of great cultural myths, or for the creative passion whose poetic evocation is Capri – an island equally real and “made up” or imagined.

2019-12-15



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Ćwiczenie umysłu. O dwóch trawelogach Kazimiery Alberti

Tadeusz Sławek

Język: PL | Data publikacji: 15-12-2019 | Abstrakt | s. 13-38

There are two modes of establishing a relationship with space. One is, partly general and partly idiosyncratic, manner in which the past makes itself manifest in the present of the life of the human individual. The other is a most profound and intimate connection with a place which is possible when we begin to feel situated in a given space, i.e. when standard historical and aesthetic lines of connecting prove inadequate.
L’anima della Calabria (1950) and Segreti di Puglia (1951), two travelogues in a series of Italia celebre e sconosciuta, explore the two distinctly different regions of Italy investigating the perception of landscape, its rootedness in history and mythology as well as various practices of everyday life they have generated over centuries. Thus, the region becomes more than a series of interesting sights and historical monuments baedekers record and advertise for tourists. Instead, we deal with deconstruction of such ready-made cultural products and, in the effort of “mental exercise”, we not only transit through but are also situated in places which reveal their provisional, metamorphic character, their unfinishedness, becoming thus a challenge to our moral sense. Hence, exercising memory and mind, allenamento della memoria e della mente morphs into allenamento morale e sociale.

2019-12-15



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Włoska historia jednego gatunku

Il romanzo in Italia. A cura di Giancarlo Alfano, Francesco de Cristofaro. Vol. 1–4. Roma 2018

Katarzyna Kowalik

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 191-197

The text is devoted to Giancarlo Alfano and Francesco de Cristofaro’s monograph Il roman­zo in Italia published in 2018. The work is an attempt to systematize the information about Italian tradition of the genre which nowadays unquestionably dominates the publishing market. Moreover, it describes the structure of the publication, metho­dological assumptions adopted by the authors, their objectives, and the way of their realisation. The analysis of these elements shows whether the work discussed can be an important point of reference for future academic works dedicated to Italian novels.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Caparezza i język włoskiego rapu. Annarita Miglietta: Sulla lingua del rap italiano. Analisi quali-quantitativa dei testi di Caparezza. Firenze 2019, 126 p.

Alessandro Ajres

Język: IT | Data publikacji: 26-05-2022 | Abstrakt | s. 1-8

Książka Annarity Miglietty (Sulla lingua del rap italiano. Analisi quali-quantitativa dei testi di Caparezza. Firenze 2019) kładzie nacisk na artystyczne walory tekstów włoskiego rapera Caparezzy. Ze względu na to, jak muzyk używa języka, trudno jest znaleźć dla niego i jego piosenek jakąś unikalną, ogólną definicję. Konceptualnym założeniem omawianej monografii pozostaje fakt, że ukazuje ona dokonania rapera z Molfetty jako novum – praktykę odmienną od wszystkiego, co do tej pory słyszeliśmy we Włoszech. Miglietta przekonuje, że możemy artystę i jego „rymy” porównać do technik obecnych w wielu wierszach lirycznych. Słownictwo jest bez wątpienia tym, co najbardziej odróżnia Caparezzę od innych twórców gatunku. Ważna część jego dokonań odsyła do kulturowej tradycji, a „literacki” charakter dzieł stanowi kolejny przejaw specyfiki twórczej Caparezzy, różniący go od wielu innych włoskich raperów. Muzyk z Molfetty często i w znaczący sposób wykorzystuje literackie cytaty, nie sprowadza ich jednak do „modnego gestu”. Cytuje w swoich tekstach fragmenty dzieł m.in. Quasimodo, Leopardiego, Manzoniego, Dantego Alighieri, a niektóre z jego piosenek są szeroko i bezpośrednio inspirowane dokonaniami wielkich pisarzy (np. Dickensa).

2022-05-26



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Zofia e Livio Odescalchi alla luce di due fonti epistolari [Zofia i Livio Odescalchi w świetle dwóch źródeł epistolarnych]

Iwona Dorota

Język: IT | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 95-108

Rodzina książąt Odescalchi oraz spokrewniony z nią Zygmunt Krasiński znaleźli się w centrum wydarzeń polityczno-społecznych, mających miejsce w Rzymie w latach 1847–1848. Doświadczenia Wiosny Ludów, ze szczególną intensywnością przeżywane w Wiecznym Mieście, znajdują swe odzwierciedlenie w korespondencji zarówno autora Irydiona, jak i Zofii Branickiej oraz jej małżonka Livio Odescalchi, którzy stają się bezpośrednio zaangażowani, czy to na płaszczyźnie politycznej czy emocjonalnej, w ten wielki ruch historyczny, który budzi nadzieje, ale i uzasadnione obawy. Listowe dyskusje Krasińskiego, „odbywane na najwyższym diapazonie intelektualnym i emocjonalnym, pośród zawziętych sporów filozoficznych, światopoglądowych, religijnych”, obok listów książąt Odescalchi konstytuują jedyną w swoim rodzaju mozaikę faktów, emocji i konkretnych wydarzeń, w których pojawiają się wybitne osobowości tamtego czasu.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Współczesne reportaże z południa Włoch: Dariusz Czaja, Jarosław Mikołajewski i Paweł Smoleński

Alessandro Ajres

Język: IT | Data publikacji: 24-04-2023 | Abstrakt | s. 1-16

W ciągu ostatnich kilku lat polskie wydawnictwo „Czarne”, specjalizujące się w literaturze reportażowej i non-fiction, opublikowało kilka tekstów dotyczących Włoch. Najbardziej oczywistym elementem, który je łączy, jest niewątpliwie obszar kraju, na którym koncentrują się Autorzy tych książek, który moglibyśmy (w dużym stopniu) określić jako południe Półwyspu Apenińskiego. Po latach przelotnych spojrzeń polskich turystów i artystów na „nasze” Południe, nagle staje się ono źródłem głębokich refleksji społeczno-kulturowych, a także punktem odniesienia do odczytywania bieżących wydarzeń. W niniejszym tekście omówiono przyczyny tej zmiany w podejściu do południowych Włoch, wychodząc od tekstu Dariusza Czai oraz (pisanego na cztery ręce) reportażu Jarosława Mikołajewskiego i Pawła Smoleńskiego.

2023-04-24



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

L’immagine di Bona Sforza nella letteratura teatrale polacca [Wizerunek królowej Bony w polskiej literaturze dramatycznej]

Monika Werner

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 53-64

W artykule omówiono literacki wizerunek królowej Bony w polskich dramatach dziewiętnasto- i dwudziestowiecznych oraz podjęto próbę zrozumienia jego genezy. Akcja większości omawianych utworów, napisanych w XIX i na początku XX wieku, zainspirowana jest burzliwymi losami małżeństwa Zygmunta Augusta z Barbarą Radziwiłłówną, a postać Bony, odmalowana w ciemnych barwach, przeciwstawiona jest nadmiernie wyidealizowanej postaci Barbary. Królową z rodu Sforzów ukazano jako kobietę zaślepioną nienawiścią i żądną władzy, sprytną i pozbawioną skrupułów intrygantkę, bezlitosną trucicielkę, a także cudzoziemkę, która działa na szkodę Polaków i wprowadza w życie kontrowersyjne nauki swojego rodaka Machiavellego. Ten negatywny wizerunek, niezgodny z rzeczywistością historyczną, z biegiem lat coraz bardziej traci na wyrazistości, by zmienić się radykalnie w utworach powstałych po drugiej wojnie światowej za sprawą bardziej krytycznego ukazania Barbary. Ze złej i wrogiej Polsce monarchini Bona staje się mądrą władczynią i dalekowzrocznym politykiem, broniącym interesów przybranej ojczyzny. W dalszej części artykułu omówiono skrajnie różny sposób przedstawienia królowej Bony w dwóch dramatach rozgrywających się w Bari i niezainspirowanych małżeństwem Zygmunta Augusta. Dodatkowo ukazano dzieje sceniczne jednego z tych utworów.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Umberto Eco - professione reporter?

Wojciech Soliński

Język: PL | Data publikacji: 07-04-2023 | Abstrakt | s. 1-11

Autor tekstu analizuje, wydane w 2008 roku, polskie przekłady dwóch reportaży Umberta Eco, napisanych i opublikowanych w 1968 po jego pobycie w Pradze, podczas interwencji wojsk paktu warszawskiego, i w Warszawie, po wydarzeniach marcowych. Lekturze tych reportaży towarzyszy refleksja nad sztuką reportażu, teorią komunikacji masowej itp., obecna w licznych dziełach uczonych Eco, ale też w powieściach takich jak Imię róży (Il  nome della rosa) czy Temat na pierwszą stronę (Numero zero). Uwagi na temat sztuki reportażu bez trudu znaleźć można również w tekstach publicystycznych, w tym także okolicznościowych (np. we Wstępie do włoskiej i polskiej edycji Opisania świata Marco Polo). W tym kontekście, te dziś czytane reportaże, ujawniają wszystkie zalety i wady tego typu aktywności piśmienniczej, nie będące tylko rezultatami dystansu czasowego i przestrzennego.

2023-04-07



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Bona Sforza d’Aragona i rola mody w kształtowaniu jej wizerunku

Agnieszka Bender

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 33-52

L’obiettivo principale dell’articolo è esaminare come il gusto e la sensibilità per la moda di Bona Sforza siano stati influenzati da sua madre, Isabella d’Aragona e dall’ambiente italiano, prima del suo arrivo in Polonia. Nella prima parte l’autrice cerca di ottenere una risposta alla domanda su come la moda rinascimentale aveva influenzato l’aspetto e il modo di vestire di Bona. Per dimostrare le sue tesi, l’autrice propone una propria versione della traduzione dei testi, che gettano nuova luce sull’argomento. In particolar modo degna di nota è la descrizione del matrimonio di Giuliano Passero, Giuliano Passero cittadino napoletano o sia prima pubblicazione in istampa, delle Storie in forma di Giornali (Napoli, 1785). La nuova traduzione presenta delle differenze rispetto alla versione di Władysław Pociecha, pubblicata negli anni Cinquanta. Nella seconda parte dell’articolo è stato analizzato l’abito cerimoniale e i gioielli indossati dalla giovane Bona nel suo unico ritratto, realizzato probabilmente in Italia all’incirca nel 1518. La xilografia, inclusa in De Sigismundi regis temporibus liber III di Jost Ludwik Decjusz nel 1521, non rendeva riconoscibile precisamente le caratteristiche del viso e i dettagli dell’abbigliamento della giovane regina.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Miłosz. Północ - Południe (intuicje i fragmenty)

Józef Olejniczak

Język: PL | Data publikacji: 19-05-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Autor „czyta” poezję Czesława Miłosza, podążając za pozostawionymi w niej włoskimi śladami. Są nimi zarówno echa udokumentowanych w biografii poety podróży do Włoch i po Włoszech, jak i tropy wywodzone z lektury włoskich pisarzy, fascynacji malarstwem, architekturą oraz ukształtowanym przez człowieka pejzażem. Wszystkie te tropy – jak się okazuje – wprowadzają w najistotniejsze motywy poezji autora Gucia zaczarowanego, a także w zasadnicze dla tej poezji elementy tradycji literackiej. Są też obrazem ewolucji poetyki Miłosza. Esej napisany jest w poetyce fragmentu, jego autor raczej dzieli się interpretacyjnymi intuicjami, niż stawia jednoznaczne konkluzje. Raczej stawia pytania o tajemnice zawarte w wierszach Miłosza, niż udziela jednoznacznych i zamykających odpowiedzi. Niejako „zaprasza” do studiowania wierszy autora Trzech zim. Te włoskie „ślady” prowadzą jednak do konkluzji o spójności dzieła poetyckiego Miłosza.

2022-05-19



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Bona Sforza, tra Polonia, Napoli e Bari. Nel gioco delle grandi potenze europee del Cinquecento [Bona Sforza – między Polską, Neapolem a Bari. W grze wielkich potęg europejskich XVI wieku]

Angelantonio Spagnoletti

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 21-32

Epoka Bony Sforzy została poddana oglądowi w kontekście stosunków między państwami europejskimi w I połowie XVI wieku. Dotyczy to zwłaszcza dwóch monarchii: Karola V oraz Filipa II. Królowa Polski i księżna Bari próbowała odgrywać wiodącą rolę w ówczesnych stosunkach międzynarodowych, ale musiała ulec woli dwóch Habsburgów, zainteresowanych odzyskaniem kontroli nad księstwem Bari i zawarciem anty­tureckich sojuszy z Zygmuntem II, synem Bony.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Narodziny polskiej myśli narodowej – z perspektywy włoskiej

Daniele Stasi: Le origini del nazionalismo in Polonia. Milano 2018, 146 s.

Ewa Litwin

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 211-218

The article aims to present the work of Daniele Stasi regarding the birth of Polish nationalism. The book was published in 2018 in Italian by FrancoAngeli as Le origini del nazionalismo in Polonia. The author puts forward some theses concerning the process of national building in the period preceding the partitions of Poland, which represents terminus a quo for his analysis of the ideologies related to the national issue and rebirth of Polish state. Terminus ad quem of the author’s analysis is Roman Dmowski’s Myśli nowoczesnego Polaka. Based on rich and interdisciplinary literature, Stasi’s work aims to fill the gap in Italian historiography, related to the birth of Polish nationalism.

2020-06-30



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Szukając siebie. Reymont w Italii

Jolanta Sztachelska

Język: PL | Data publikacji: 04-04-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Artykuł opowiada o podróży włoskiej W.S. Reymonta w 1895 roku, opublikowanej jako cykl korepondencji pt. Z wrażeń włoskich. Notatki . Tekst ujawnia fascynację Italią, ale także marzenie młodego autora, by stać się polskim pisarzem.     

2022-04-04



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Góry jako (nie)możliwe miejsce spotkania we współczesnej włoskiej literaturze i kinie

Alessandro Ajres

Język: IT | Data publikacji: 16-09-2025 | Abstrakt | s. 1-19

Wydaje się, że w ostatnich latach góry wreszcie zyskują w literaturze przestrzeń, na którą od dawna zasługiwały we Włoszech. Zjawisko, które zdaje się ukazywać niniejsze opracowanie, polega na tym, że w związku z przejściem od alpinizmu tradycyjnego, „heroicznego”, do alpinizmu uniwersalnego i sportowego, następuje także literacki zwrot w podejściu do opisywania szczytów i wspinania się na nie. Alpinizm przekształca się ze zjawiska indywidualnego w zjawisko zbiorowe, a ruch o nazwie Nuovo Mattino pełni rolę pośrednika wobec nadchodzącej rewolucji wspinaczki sportowej. Na płaszczyźnie literackiej odpowiedzią na to są narodziny narracji górskiej, która odrzuca jednostkowość, otwierając się na wspólnotę i bliskość, w której stopniowo zaczyna dominować powieść.

2025-09-16



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

W „szkatułce myśli”. Jarosław Mikołajewski: Syrakuzańskie. Kraków–Budapeszt–Syrakuzy 2019, 68 s.

Karolina Najgeburska

Język: PL | Data publikacji: 28-05-2021 | Abstrakt | s. 233-242

Artykuł stanowi omówienie literackich reprezentacji włoskiej podróży w eseistycznej książce Syrakuzańskie Jarosława Mikołajewskiego – poety, pisarza, reportera i tłumacza języka włoskiego. Ponieważ każda próba pisania o podróży po Włoszech musi być konfrontowana z tradycją pisania o tym kraju i jego kulturze, celem artykułu jest zbadanie, na ile omawiana książka wpisuje się w schemat narracyjny historycznych „tekstów włoskich” i z jakimi problemami musi się mierzyć pisarz, podejmując tę kwestię. Autorka analizuje postacie podróżnika i turysty, próbując zbadać, w jaki sposób każda z nich determinuje sposób przeżywania „nieznanego”. Ważnym kontekstem analizy jest również kryzys uchodźczy, który rzuca nowe światło na dzisiejszy obraz Syrakuz.

2021-05-28



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Tommaso Fiore – wrażenia polskie z 1953 roku

Simone Guagnelli

Język: IT | Data publikacji: 19-04-2023 | Abstrakt | s. 1-12

Autor artykułu przedstawia niepublikowany tekst Tommaso Fiore, który posłużył jako materiał do serii konferencji poświęconych Polsce, które odbyły się we Włoszech w latach 1953–1954, po jego podróży w 1953 roku, z której pochodzi późniejsza, właściwa publikacja książkowa I corvi scherzano a Varsavia (Kruki żartują w Warszawie). Dokument przedstawia w syntetycznej formie wszystkie wątki i wrażenia, jakie wywarły wpływ na reportażystę z Półwyspu Apenińskiego. Dodatkowo, otrzymujemy ciekawe zestawienie – odbudowującej się po klęsce II wojny światowej Polski, porównywanej z losami powojennej Italii.

2023-04-19



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Zapomniany film o Barbarze Radziwiłłównie

Monika Werner

Język: PL | Data publikacji: 30-06-2020 | Abstrakt | s. 75-81

The article focuses on the first Polish film in which the figure of Bona Sforza appeared, namely Barbara Radziwiłłówna, created by Józef Lejtes, a well-known director, in 1936. Moreover, it discusses the circumstances in which the film was made, and the image of the queen presented therein. Numerous comments which appeared in the press, both contemporary and of a later period, have been recalled.

2020-06-30