Niniejszy artykuł dotyczy początków polskiej literatury wyprawowej zainspirowanej eksploracją gór ze szczególnym uwzględnieniem gór wysokich (w tym przypadku są to przede wszystkim szczytowe partie Tatr). W całości poświęcony został fundamentalnemu dziełu o Tatrach za jakie usnaje się zbiór rozpraw autorstwa znanego oświeceniowego pisarza i geologa Stanisława Staszica, wydany w 1815 r. pod tytułem O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin polski. Powstał on w wyniku eksploracji Tatr jakiej dokonał Staszic kolejno w latach 1802, 1804 i 1805. Choć w dużej części zebrane w nim rozprawy koncentrują się na badaniach terenowych prowadzonych przez uczonego, zarówno na nizinach, jak i w górach, to jednak zawierają także wiele uwag na temat poruszania się po Tatrach. Staszic pisze m.in. o zdobywaniu kolejnych szczytów, radzeniu sobie ze zlodowaceniami, obserwacjach zmian pogody, stylu obozowania, relacjach z góralami – przewodnikami. W tekście pojawiają się również daty dzienne a niekiedy także informacje o godzinah wyruszenia na szlak. Wymienione wyżej elementy zbliżają niektóre fragmenty rozpraw do formy itinerarium wyprawowego. Sam zaś Staszic jako eksplorator Tatr i autor pierwszego polskiego dzieła opisującego Tatry został uznany za prekursora „ojca” polskiego taternictwa a jego dzieło przez wiele lat funkcjonowało jako rodzaj przewodnika po Tatrach dla odwiedzających je turystów .
Język Polski
English
Italiano