Wyniki wyszukiwania

Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Fatto (d)a Pezzi – Zrobiony z kawałków / Rozbity na kawałki

Lucio Angelo Privitello

Język: EN | Data publikacji: 19-05-2026 | Abstrakt | s. 1-18

Fragment jest rozbitym prezentyzmem w nieugruntowanym porządku czasu, wywołanym drżeniem wahającym się między poszukiwaniem całości a wyzwoleniem się od niej. Wyrywa zarówno przeszłość, jak i przyszłość w rozpadających się, lecz symptomatycznych przestrzeniach, na których można by wyryć swoje piaskowcowe pismo. Te strony, fatto (d)a pezzi, to zwietrzałe deski rusztowania, które pozostały po spojrzeniu na przestrzenie, które te fragmenty wyobrażały sobie, że otaczają – niektóre jako fragmenty niedokończonych monografii, kilka jako wersy w hermetycznych antologiach; inne jako celowo oderwane epigramaty lub maksymy, a większość jako niemożliwe sekwencje serii wykładów.

2026-05-19



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

"Miss Austen" – okruchy prawdy, fragmenty fikcji

Anna Śliwińska

Język: PL | Data publikacji: 24-04-2026 | Abstrakt | s. 1-20

Artykuł został poświęcony serialowi Miss Austen, w którym posłużono się charakterystycznymi dla obrazów audiowizualnych tendencjami związanymi z kreowaniem biografii sławnych osób. Wyróżniono wśród nich prowadzenie narracji z perspektywy kogoś bliskiego znanemu twórcy oraz wykorzystywanie elementów biografizmu. Ponadto, zwrócono uwagę na łączenie potwierdzonych historycznie faktów z fikcją, w ramach której najbardziej interesująca dla twórców obrazów audiowizualnych jest próba odkrycia tajemnic, pozostających do dziś niewyjaśnionymi zagadkami. 

2026-04-24



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Historia… w odcinkach

Zenia Duell

Język: EN | Data publikacji: 12-05-2026 | Abstrakt | s. 1-8

Niniejszy artykuł analizuje proces fragmentacji „dyskursu historii” w popularnych mediach – pokazując, że mówi on więcej o współczesnych trendach narracyjnych niż o samej historii. Wykorzystując zdobycze teorii narratologicznej i odwołując się do doświadczeń autorki jako producentki telewizyjnej, artykuł ujmuje fragmentację jako nieunikniony aspekt narracji historycznej, a nie konsekwencję działania współczesnych mediów. Autorka bada trzy wymiary: teoretyczną konieczność fragmentacji narracji (White, Fludernik), debaty między zwolennikami zdemokratyzowanego dostępu a krytykami zaniepokojonymi nadmiernym uproszczeniem traumatycznych wydarzeń z przeszłości oraz perspektywę heurystyczną, ujawniającą jak sensacyjne fragmenty mogą być tym, co skłania do „włączenia się” w narracje motywowane politycznie. Doceniając korzyści płynące ze zwiększonej dostępności i reprezentacji głosów marginalizowanych, artykuł podkreśla zagrożenia, w tym proliferację ahistorycznych treści służących ideologiom ekstremistycznym. Autorka kończy artykuł, opowiadając się za interdyscyplinarnym, socjologicznie uzasadnionym podejściem do analizy dyskursu, które bada siły społeczne „napędzające” współczesne rekonstrukcje przeszłości.

2026-05-12



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Początki polskiej literatury wyprawowej. Przypadek Stanisława Staszica

Ewa Grzęda

Język: PL | Data publikacji: 28-10-2025 | Abstrakt | s. 1-16

Niniejszy artykuł dotyczy początków polskiej literatury wyprawowej zainspirowanej eksploracją gór ze szczególnym uwzględnieniem gór wysokich (w tym przypadku są to przede wszystkim szczytowe partie Tatr). W całości poświęcony został fundamentalnemu dziełu o Tatrach za jakie usnaje się zbiór rozpraw autorstwa znanego oświeceniowego pisarza i geologa Stanisława Staszica, wydany w 1815 r. pod tytułem O ziemiorództwie Karpatów i innych gór i równin polski. Powstał on w wyniku eksploracji Tatr jakiej dokonał Staszic kolejno w latach 1802, 1804 i 1805. Choć w dużej części zebrane w nim rozprawy koncentrują się na badaniach terenowych prowadzonych przez uczonego, zarówno na nizinach, jak i w górach, to jednak zawierają także wiele uwag na temat poruszania się po Tatrach. Staszic pisze m.in. o zdobywaniu kolejnych szczytów, radzeniu sobie ze zlodowaceniami, obserwacjach zmian pogody, stylu obozowania, relacjach z góralami – przewodnikami. W tekście pojawiają się również daty dzienne a niekiedy także informacje o godzinah wyruszenia na szlak. Wymienione wyżej elementy zbliżają niektóre fragmenty rozpraw do formy itinerarium wyprawowego. Sam zaś Staszic jako eksplorator Tatr i autor pierwszego polskiego dzieła opisującego Tatry został uznany za prekursora „ojca” polskiego taternictwa a jego dzieło przez wiele lat funkcjonowało jako rodzaj przewodnika po Tatrach dla odwiedzających je turystów .  

2025-10-28



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Uzyski z górskiej eskapady. Górnicza wycieczka Ignacego Domeyki po Kordylierach prowincji Santiago de Chile

Beata Mytych-Forajter

Język: EN | Data publikacji: 09-10-2025 | Abstrakt | s. 1-13

Artykuł traktuje o uzyskach z wyprawy Domeyki w Kordyliery w okolicach Santiago w pierwszych miesiącach roku 1842. Autorka dowodzi, iż ekonomiczny cel ekspedycji, czyli znalezienie złóż srebra i miedzi, stanowi jeden z wielu tematów podejmowanych w pamiętniku z tego okresu. Refleksji poddana została utrzymana dość konsekwentnie przez Domeykę równowaga między osobistymi i zawodowymi kwestiami, relacjonowanymi w Moich podróżach. Szczególnej uwadze poddane zostały fragmenty tekstu Domeyki, w których tematyzuje on swój stosunek do gór lub do własnego pisania o podróżach.

2025-10-09



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Notatki o "La virtù sconosciuta" Vittorio Alfieriego

Sara Gallegati

Język: IT | Data publikacji: 03-06-2025 | Abstrakt | s. 1-14

La virtù sconosciuta Alfieriego jest jednym z najbardziej osobistych tekstów tego autora. Dzieło będące dialogiem z jego zmarłym przyjacielem Francesco Gori Gandellinim, przywołuje ważny fragment życia i twórczości autora z 1786 roku. W tekście można prześledzić wiele opowieści z zakresu historii literatury, przeszłości i przyszłości Alfiera, a przede wszystkim pewne fragmenty autobiografii, którą autor wkrótce potem upublicznił. W artykule postarano się jednak podkreślić polityczne znaczenie tego dzieła. Jak twierdzi Giuseppe Ricuperati, w istocie dialog ten, wraz z innymi traktatami, nawiązuje do europejskiej tradycji oświeceniowej i jest bliski autorom takim jak Montesquieu, Voltaire, Rousseau, Helvétius, Boulanger, Mirabeau, Diderot. W opracowaniu podjęta zostaje zatem próba uwypuklenia poziomu polityczności dzieła poprzez zbadanie różnych jej aspektów: od wyboru rozmówcy, republikanina ze Sieny, po punkty styczne tego dialogu z innymi dziełami politycznymi obszaru Asti. Następnie poddane badaniu są aspekty historyczne i archiwalne: dzieło zostało faktycznie opracowywane w drukarni Kehla, gdzie Alfieri publikował inne swoje teksty o wyraźnie politycznym charakterze, aby uciec przed ograniczeniami francuskiej cenzury. Wreszcie pierwszy szkic La virtù sconosciuta pojawił się w tej samej formule, w której powstały wspomniane już dzieła polityczne.

2025-06-03



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Miłosz. Północ - Południe (intuicje i fragmenty)

Józef Olejniczak

Język: PL | Data publikacji: 19-05-2022 | Abstrakt | s. 1-18

Autor „czyta” poezję Czesława Miłosza, podążając za pozostawionymi w niej włoskimi śladami. Są nimi zarówno echa udokumentowanych w biografii poety podróży do Włoch i po Włoszech, jak i tropy wywodzone z lektury włoskich pisarzy, fascynacji malarstwem, architekturą oraz ukształtowanym przez człowieka pejzażem. Wszystkie te tropy – jak się okazuje – wprowadzają w najistotniejsze motywy poezji autora Gucia zaczarowanego, a także w zasadnicze dla tej poezji elementy tradycji literackiej. Są też obrazem ewolucji poetyki Miłosza. Esej napisany jest w poetyce fragmentu, jego autor raczej dzieli się interpretacyjnymi intuicjami, niż stawia jednoznaczne konkluzje. Raczej stawia pytania o tajemnice zawarte w wierszach Miłosza, niż udziela jednoznacznych i zamykających odpowiedzi. Niejako „zaprasza” do studiowania wierszy autora Trzech zim. Te włoskie „ślady” prowadzą jednak do konkluzji o spójności dzieła poetyckiego Miłosza.

2022-05-19



Czasopismo: Fabrica Litterarum Polono-Italica

Caparezza i język włoskiego rapu. Annarita Miglietta: Sulla lingua del rap italiano. Analisi quali-quantitativa dei testi di Caparezza. Firenze 2019, 126 p.

Alessandro Ajres

Język: IT | Data publikacji: 26-05-2022 | Abstrakt | s. 1-8

Książka Annarity Miglietty (Sulla lingua del rap italiano. Analisi quali-quantitativa dei testi di Caparezza. Firenze 2019) kładzie nacisk na artystyczne walory tekstów włoskiego rapera Caparezzy. Ze względu na to, jak muzyk używa języka, trudno jest znaleźć dla niego i jego piosenek jakąś unikalną, ogólną definicję. Konceptualnym założeniem omawianej monografii pozostaje fakt, że ukazuje ona dokonania rapera z Molfetty jako novum – praktykę odmienną od wszystkiego, co do tej pory słyszeliśmy we Włoszech. Miglietta przekonuje, że możemy artystę i jego „rymy” porównać do technik obecnych w wielu wierszach lirycznych. Słownictwo jest bez wątpienia tym, co najbardziej odróżnia Caparezzę od innych twórców gatunku. Ważna część jego dokonań odsyła do kulturowej tradycji, a „literacki” charakter dzieł stanowi kolejny przejaw specyfiki twórczej Caparezzy, różniący go od wielu innych włoskich raperów. Muzyk z Molfetty często i w znaczący sposób wykorzystuje literackie cytaty, nie sprowadza ich jednak do „modnego gestu”. Cytuje w swoich tekstach fragmenty dzieł m.in. Quasimodo, Leopardiego, Manzoniego, Dantego Alighieri, a niektóre z jego piosenek są szeroko i bezpośrednio inspirowane dokonaniami wielkich pisarzy (np. Dickensa).

2022-05-26