Tworzenie ram prawnych dla banku węgla glebowego na Słowacji: analiza polityk i rekomendacje w kontekście prawa i polityki Unii Europejskiej - Pavlovič, Maroš; Michalovič, Matúš (Prawne Problemy Górnictwa i Ochrony Środowiska, 2025)
Gleba stanowi największy lądowy rezerwuar węgla w Europie, mający podstawowe znaczenie dla osiągnięcia neutralności klimatycznej, ochrony bioróżnorodności i bezpieczeństwa żywnościowego. Pomimo to jest jedynym ważnym zasobem naturalnym w Unii Europejskiej, którego nie obejmują wiążące ramy prawne. Unijna strategia glebowa do 2030 r. oraz powiązane z nią polityki będące częścią Europejskiego Zielonego Ładu wyznaczają kierunek działań na rzecz odwrócenia procesu degradacji gleb i zwiększenia ich zdolności do pochłaniania węgla, jednak na poziomie zarówno unijnym, jak i krajowym utrzymują się istotne luki prawne i polityczne. W artykule przeanalizowano ewolucję wytycznych unijnych, w tym projekt rozporządzenia w sprawie zdrowia gleby (Soil Health Law) oraz ramy certyfikacji pochłaniania dwutlenku węgla (Carbon Removal Certification Framework). Ocenie poddano również reakcję Słowacji na poziomie krajowym, ze szczególnym uwzględnieniem nowelizacji ustawy o gruntach rolnych planowanej na 2025 r. i nieudanego projektu utworzenia Funduszu Klimatycznego na rzecz Gleb. Pomimo tych inicjatyw w słowackim systemie prawnym wciąż brakuje jednoznacznych przepisów, odpowiednich bodźców finansowych oraz skoordynowanych polityk, które wspierałyby działania polegające na ochronie i odbudowie gleb. W artykule wykazano, że owe braki hamują wdrażanie środków sekwestracji węgla w glebie. Sformułowano też rekomendacje dotyczące przyjęcia kompleksowej ustawy o ochronie gleb, wprowadzenia zachęt finansowych dla rolnictwa węglowego, usprawnienia systemu monitoringu gleb i wzmocnienia integracji polityk sektorowych. Bez tego nie sposób w pełni wykorzystać potencjału klimatycznego gleb ani dostosować Słowacji do unijnych celów w zakresie klimatu i bioróżnorodności.