Quod illicite (...) exactum est... A co, jeśli cło nienależnie pobrano? Odpowiedzialność poborców podatkowych w rzymskim prawie klasycznym - Pikulska-Radomska, Anna (Z Dziejów Prawa [czasopismo zamknięte], 2020)
Osoby przekraczające granice okręgów celnych — handlowcy, zawodowi prze- mytnicy, ale i zwykli podróżni — od zawsze starali się uniknąć opłacania danin pobieranych w takich miejscach. Aby uniknąć opłacania portorium, stosowano różne wybiegi: podróżujący albo starali się ukryć właściwą naturę przewożonych produktów, albo usiłowali przewieźć towar, nie deklarując go, albo wreszcie próbowali przekroczyć granicę celną, nie przechodząc przez punkt poboru daniny. Poborcy zaś często nadużywali swoich uprawnień, naliczając daninę nie- należną bądź nadmierną. W źródłach można znaleźć liczne dowody takich praktyk. Poborca naliczający daninę nienależną lub nadmierną narażał się na obowiązek zapłaty przynajmniej w podwójnej wysokości. Regulacje cesarskie w tym zakresie są jasne. Co jednak z towarami objętymi przepadkiem, jeśli proces trwa zbyt długo?