https://doi.org/10.31261/SPiP.2026.22.11
De Excidio et Conquestu Britanniae autorstwa Gildasa to najstarsze zachowane źródło odnoszące się do dziejów wczesnośredniowiecznej Brytanii. Artykuł jest próbą analizy, w jaki sposób i dlaczego władcy brytońscy są w tym utworze wykreowani na tyranów. Praca koncentruje się na drugiej części dzieła – „Skardze na brytońskich królów”. Gildas przedstawia w niej obraz pięciu władców Brytanii. Jest to dobry materiał badawczy do tego, aby poznać sposób, w jaki autor świadomie ukazywał monarchów jako uosobienie grzechu i upadku swojej ojczyzny. Do tego celu wykorzystywał rozbudowane metafory, symbolikę zwierzęcą oraz liczne odniesienia biblijne (zwłaszcza do Księgi Daniela i tradycji prorockiej). W dotychczasowej historiografii rzadko analizowano wątek opisanych w tym dziele władców Brytanii w ujęciu interpretacyjnym, skupiając się raczej na próbach identyfikacji postaci historycznych. W artykule podkreślono, że negatywny obraz tyranów nie jest jedynie opisem rzeczywistości, lecz przede wszystkim środkiem retorycznym służącym napomnieniu elit politycznych i religijnych. Gildas, poprzez dramatyczną i moralizatorską narrację, dąży do wywołania refleksji oraz zmiany postępowania władców, ostrzegając przed nieuchronną karą i upadkiem kraju. Czyny monarchów wpisuje w szerszą wizję dziejów Brytanii jako procesu moralnej degeneracji wyspy. Szczególne znaczenie ma tu paralela między losem Brytów a historią starożytnego Izraela, co pozwala autorowi przyjąć rolę proroka wzywającego do nawrócenia. W rezultacie De Excidio jawi się nie tylko jako źródło historyczne, lecz także jako świadomie skonstruowany tekst dydaktyczny, łączący historiografię z profetyzmem.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.
1. Licencja
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.
2. Oświadczenie Autora
Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.
Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.
UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).
3. Prawa użytkownika
Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.
4. Współautorstwo
Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.
Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).
2026
Opublikowane: 2022-11-23
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
English
Język Polski