Nie jest przypadkiem, że dokument i urząd pojawiły się na ziemiach polskich w XIII wieku. Istnieje ścisły związek między zmianami w mentalności i kulturze prawno-publicznej ówczesnego społeczeństwa a rozwojem dokumentów oraz ustanowieniem podstaw organizacyjnych i funkcjonalnych urzędów je wydających. Księstwo Opolskie jest uważane za wzorcowe pod tym względem. Z XIII wieku zachowały się jedynie końcowe produkty urzędów – dokumenty, ale bez wątpienia lokalizacja miast i wsi, podział majątków, szacowanie dochodów, ustalanie stopnia realizacji różnych zobowiązań musiały wiązać się z tworzeniem innych rodzajów dokumentacji aktowej. Urząd księcia opolskiego powstał dopiero w 1246 r. i nie był jedynie częścią dworu rządzącego księcia, gdzie sporadycznie dokumenty sporządzali piśmienni urzędnicy. Stanowił on odrębny urząd o niezbyt wysokim stopniu organizacji, w którym określone osoby (notariusze) zawodowo zajmowały się pracą urzędową. Nie wiemy zbyt wiele o działalności tego urzędu, ponieważ brakuje nam szerszego wglądu w źródła. Rosnące znaczenie dokumentów w życiu społeczno-gospodarczym oraz reorganizacja polityczna miast spowodowały powstanie urzędów prywatnych i miejskich. Najwcześniejsze ślady ich działalności sięgają lat 1250-1264 (urząd Mroczka z Pogorzel) oraz około 1273 roku (urząd w Bytomiu). Podobnie jak w przypadku urzędu książęcego, nasza wiedza na ich temat jest ograniczona skromnymi źródłami. Jednak sam fakt ich istnienia i działalności prowadzonej przez urząd stanowi ważne świadectwo wejścia dokumentu w legalne i publiczne funkcjonowanie społeczności Górnego Śląska.
English
Język Polski