Rozwój badań nad historią komunikacji społecznej pokazał nowe postrzeganie średniowiecznej korespondencji jako pisemnego medium komunikacji międzyludzkiej. W związku z tym wzrosło zainteresowanie listami osobistymi, które wcześniej pozostawały w cieniu źródeł oficjalnych. Jedynym w Polsce opracowaniem w pełni poświęconym korespondencji osobistej pozostaje artykuł Jacka Wiesiołowskiego z 1988 roku. Liczne badania nad piśmiennością w średniowieczu oraz pojawienie się nowych edycji źródłowych pozwalają jednak na sformułowanie kolejnych tez na temat społecznego i tematycznego zakresu korespondencji w ówczesnej Polsce. Wnioski oparto głównie na analizie listów osobistych z czterech grup źródeł: Korespondencji prywatnej Mikołaja Serafina, krakowskiego zarządcy żup solnych, z lat 1437-1459, dokumentów polskich z archiwum dawnego Królestwa Węgier (t. 1-5), Modus epistolandi Jana Ursyna z Krakowa oraz tzw. retoryki krakowskiej. Zasięg społeczny korespondencji poszerzał się wraz z recepcją piśmienności pragmatycznej (koniec XIV wieku - przedstawiciele magnaterii i patrycjatu miejskiego, XV wiek - także średnie warstwy mieszczaństwa i szlachty). Najbardziej intensywny ilościowy wzrost korespondencji nastąpił w drugiej połowie XV wieku. Tematyka odzwierciedla różnorodność zagadnień ważnych dla ówczesnych ludzi (dwie sfery: sprawy osobiste i służbowe). Można też zaobserwować pewną tendencję rozwojową: korespondencja, która początkowo miała charakter oficjalny i związana była z duchowieństwem i elitami władzy, stopniowo rozszerzała się w kierunku bardziej osobistym. Najpierw była używana jako narzędzie do kontaktów biznesowych, zawodowych i oficjalnych, a następnie zauważono, że może być również używana do komunikacji osobistej: w sprawach rodzinnych, przyjacielskich i miłosnych.
English
Język Polski