https://doi.org/10.31261/SPiP.2026.22.04
Artykuł poświęcony jest metodom chrztu udzielanego osobom dorosłym oraz organizacji akcji chrystianizacyjnej prowadzonej przez stronę polską na Litwie i Żmudzi od końca XIV do połowy XV wieku. Omówiono procesy masowego nawracania ludności pogańskiej po przyjęciu chrztu przez wielkiego księcia litewskiego Jagiełłę, które znamy z relacji Jana Długosza, delegatów polskich i litewskich na soborze w Konstancji, listów dostojników kościelnych oraz mów dyplomatycznych wygłoszonych przez posłów. Metody stosowane przez władców państwa polsko-litewskiego oraz misjonarzy opierały się na wzorcach wczesnośredniowiecznych, wedle których nawracanie miało się dokonywać poprzez głoszenie Słowa Bożego i prezentowanie wysokiej postawy moralnej przy równoczesnym poszanowaniu wolnej woli pogan. Właśnie ten model misyjny spotkał się z uznaniem uczonych polskich.
W dalszej części przedstawione zostały zalecenia dotyczące przebiegu chrztu dorosłych, czyli nawróconych pogan. Odpowiednie instrukcje znalazły się w statuach synodalnych różnych diecezji oraz w podręczniku pastoralnym Tractatus sacerdotalis napisanym przez Mikołaja z Błonia ok. 1430 roku. Podkreślano w nich konieczność uprzedniego przygotowania katechumena do przyjęcia sakramentu oraz sam przebieg ceremonii chrzcielnej. Przytoczone zostały również różne uwagi ówczesnych uczonych polskich na temat warunków i formy udzielania chrztu. Co istotne, ich wypowiedzi nie ograniczały się jedynie do teoretycznych rozważań, ale przekładały się na praktykę duchowieństwa.
Pobierz pliki
Zasady cytowania
Cited by / Share
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.
1. Licencja
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.
2. Oświadczenie Autora
Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.
Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.
UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).
3. Prawa użytkownika
Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.
4. Współautorstwo
Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.
Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).
2026
Opublikowane: 2022-11-23
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.
English
Język Polski