Opublikowane: 2026-09-03

Dlaczego Stefan Nemanjić poprosił o koronę królewską w 1217 roku? Czyli nowa interpretacja stosunków serbsko-węgierskich w drugiej i trzeciej dekadzie XIII stulecia

Błażej Szefliński Logo ORCID

Abstrakt

Artykuł jest skoncentrowany na zagadnieniu, któremu do tej pory nie poświęcono w historiografii osobnych badań, tj. dlaczego Stefan Nemanjić zwrócił się do papieża z prośbą o przesłanie korony królewskiej akurat w 1217 roku. Przedstawiona w tekście drobiazgowa analiza wydarzeń na Bałkanach, ze szczególnym uwzględnieniem stosunków serbsko-węgierskich od początku XIII stulecia, prowadzi do odrzucenia podawanych wcześniej odpowiedzi i sformułowania zupełnie nowej. Dotychczas przyjmowano, że Stefan wykorzystał nieobecność króla węgierskiego Andrzeja II, który udał się do Ziemi Świętej na V krucjatę, i w tajemnicy przed nim uzyskał koronę od papieża, a pomogły mu w tym sojusz z Wenecją i małżeństwo z katoliczką Anną, wnuczką nieżyjącego już doży Henryka Dandolo. Nowa analiza dowodzi, że kluczowe czynniki były inne – słabość Cesarstwa Łacińskiego i przyzwolenie władcy węgierskiego. Ta sama analiza wskazuje, że w 1215 lub 1216 roku Stefan Nemanjić najprawdopodobniej uznał zwierzchnictwo Andrzeja II. Stosunek wasalny i dążenie monarchy węgierskiego do zapewnienia bezpieczeństwa granic w czasie planowanej nieobecności pozwoliły Stefanowi uzyskać w 1217 roku zgodę Andrzeja II na koronację. Wydaje się, że nieodnowienie stosunku wasalnego przez następnego władcę Serbii Stefana Radosława mogło być przyczyną problematycznego dla historyków najazdu węgierskiego opisanego przez Domencjana i Teodozjusza Chilandarskiego. Przedstawione w artykule ustalenia tworzą razem zupełnie nową interpretację stosunków serbsko-węgierskich w drugiej i trzeciej dekadzie XIII wieku.

Pobierz pliki

Zasady cytowania

Szefliński, B. (2026). Dlaczego Stefan Nemanjić poprosił o koronę królewską w 1217 roku? Czyli nowa interpretacja stosunków serbsko-węgierskich w drugiej i trzeciej dekadzie XIII stulecia. Średniowiecze Polskie I Powszechne, 77–97. https://doi.org/10.31261/SPiP.2026.22.05

Cited by / Share

Licencja

Creative Commons License

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Na tych samych warunkach 4.0 Miedzynarodowe.


Właściciele praw autorskich do nadesłanych tekstów udzielają Czytelnikowi prawa do korzystania z dokumentów pdf zgodnie z postanowieniami licencji Creative Commons 4.0 International License: Attribution-Share-Alike (CC BY-SA 4.0). Użytkownik może kopiować i redystrybuować materiał w dowolnym medium lub formacie oraz remiksować, przekształcać i wykorzystywać materiał w dowolnym celu.

1. Licencja

Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego zapewnia natychmiastowy otwarty dostęp do treści swoich czasopism na licencji Creative Commons BY-SA 4.0 (http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/). Autorzy publikujący w tym czasopiśmie zachowują wszelkie prawa autorskie i zgadzają się na warunki wyżej wymienionej licencji CC BY-SA 4.0.

2. Oświadczenie Autora

Autor deklaruje, że artykuł jest oryginalny, napisany przez niego (i współautorów), nie był wcześniej publikowany, nie zawiera stwierdzeń niezgodnych z prawem, nie narusza praw innych osób, jest przedmiotem praw autorskich, które przysługują wyłącznie autorowi i jest wolny od wszelkich praw osób trzecich, a także, że autor uzyskał wszelkie niezbędne pisemne zgody na cytowanie z innych źródeł.

Jeśli artykuł zawiera materiał ilustracyjny (rysunki, zdjęcia, wykresy, mapy itp.), Autor oświadcza, że wskazane dzieła są jego dziełami autorskimi, nie naruszają niczyich praw (w tym osobistych, m.in. prawa do dysponowania wizerunkiem) i posiada do nich pełnię praw majątkowych. Powyższe dzieła udostępnia jako część artykułu na licencji „Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe”.

UWAGA! Bez określenia sytuacji prawnej materiału ilustracyjnego oraz załączenia stosownych zgód właścicieli majątkowych praw autorskich publikacja nie zostanie przyjęta do opracowania redakcyjnego. Autor/autorka oświadcza równocześnie, że bierze na siebie wszelką odpowiedzialność w przypadku podania nieprawidłowych danych (także w zakresie pokrycia kosztów poniesionych przez Wydawnictwo UŚ oraz roszczeń finansowych stron trzecich).

3. Prawa użytkownika

Zgodnie z licencją CC BY-SA 4.0 użytkownicy mogą udostępniać (kopiować, rozpowszechniać i przekazywać) oraz adaptować (remiksować, przekształcać i tworzyć na podstawie materiału) artykuł w dowolnym celu, pod warunkiem, że oznaczą go w sposób określony przez autora lub licencjodawcę.

4. Współautorstwo

Jeśli artykuł został przygotowany wspólnie z innymi autorami, osoba zgłaszająca niniejszy formularz zapewnia, że została upoważniona przez wszystkich współautorów do podpisania niniejszej umowy w ich imieniu i zobowiązuje się poinformować swoich współautorów o warunkach tej umowy.

Oświadczam, że w przypadku nieuzgodnionego z redakcją i/lub wydawcą czasopisma wycofania przeze mnie tekstu z procesu wydawniczego lub skierowania go równolegle do innego wydawcy zgadzam się pokryć wszelkie koszty poniesione przez Uniwersytet Śląski w związku z procedowaniem mojego zgłoszenia (w tym m.in. koszty recenzji wydawniczych).

Domyślna okładka

2026
Opublikowane: 2022-11-23


ISSN: 2080-492X
eISSN: 2353-9720

Wydawca
Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego | University of Silesia Press

Ta strona używa pliki cookie dla prawidłowego działania, aby korzystać w pełni z portalu należy zaakceptować pliki cookie.