Trotz allen Stereotypen Forschungsperspektiven: politische und publizistische Tätigkeit von Karl Okonsky (Karol Okoński) in Oberschlesien


Abstrakt

Karol Okoński (Karl Okonsky) niewątpliwie należy do kręgu najbardziej zdumiewających postaci w powojennej historii Górnego Śląska. Jako redaktor naczelny „Volkswille” uchodził w czasie plebiscytu za najlepsze pióro walczące o niemieckie interesy. Aktywny był nie tylko jako dziennikarz, ale również jako polityk. Z pasją wypowiadał się na forum Reichstagu o sytuacji na Górnym Śląsku. Zdumiewał swoich odbiorców niechęcią 
do polskich interesów, pomimo swojego polskiego pochodzenia. Szczególnie ostro wypowiadał się o Wojciechu Korfantym. W trakcie II wojny światowej prześladowany przez nazistów. Po przesunięciu granic
pomimo dawnych proniemieckich sympatii pozostał w swoim własnym domu. I chociaż nie znał dostatecznie języka polskiego, mógł nie tylko drukować w polskiej powojennej prasie, a nawet był aktywnym i uznanym działaczem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, za co został odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu
Odrodzenia Polski.


Słowa kluczowe

Niemiecki ruch oporu w III Rzeszy; Prasa plebiscytowa; Plebiscyt na Górnym Śląsku; Socjaldemokracja; Wojciech Korfanty

I. Archiven

Archiv der sozialen Demokratie (AdsD)

Digitales Nationalarchiv (nac.gov.pl)

Landesarchiv Berlin

Schlesische Digitale Bibliothek (sbc.org.pl)

Staatsarchiv Kattowitz / Filiae Ratibor

Staatsarchiv Oppeln

II. Publikationen

Czubiński, A. (1988). Komunistyczna Partia Polski (1918—1938) — Zarys historii, Warszawa: WSiP.

Glensk, J. (1981). Bibliografia adnotowana śląskiej prasy plebiscytowej i powstańczej, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, (20.2) 59—77.

Glensk, J. (1981). Polska i niemiecka prasa plebiscytowa i powstańcza na Śląsku, Studia Śląskie, 39, 87—148.

Hawranek, F. (red). (1982). Encyklopedia Powstań Śląskich. Opole: Wydawnictwo Instytutu Śląskiego.

Jędruszczak, T. (1958). Polityka Polski w sprawie Górnego Śląska 1918—1922. Warszawa: PWN.

Myśliński, J. (1980). Polskie czasopiśmiennictwo socjalistyczne do 1918 r.: instrument towarzyszący powstaniu i rozwojowi ruchu robotniczego, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej”, 2, 21—32.

o. A. (1921). Protokoll über die Verhandlungen des Parteitages der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands abgehalten in Görlitz vom 18. bis 24. September 1921. Berlin: J.H.W. Dietz Nachfolger Stuttgart — Buchhandlung Vorwärts.

Okonsky, K. (1921). Die lustige Kohlenkiste — Allzupolnisches aus Oberschlesien, Kattowitz: Buchdruckerei „Volkswille”.

Okonsky, K. (1922). Die oberschlesische Autonomiefrage u. die Sozialdemokratie — Rede von Karl Okonsky, M. d. R. gehalten auf dem Bezirksparteitag in Hindenburg O.-S., Ostern 1922, herausgegeben vom Bezirksvorstand der Sozialdemokratischen Partei Deutschlands, Bezirk Oberschlesien.

Okonsky, K. (1925). Die Belagerung von Kattowitz im dritten Polen-Aufstand, Hindenburg: Heinrich & Co.

Okoński, K. (1962), Widera A. (übers.). Z karabinem na bakier. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”.

Scholtis, A. (1962). Reise nach Polen — Ein Bericht, München: Biederstein.

Scholz, J.J. (1992). August Scholtis — Briefe, Bd. 2, Ratingen: Gebr. Mann Verlag.

III. Journalistische Texten

Ostrowidz (1926, 31. Dezember). Z chwili. „Unschuldiges Würmchen”, „Polska Zachodnia”, (24) 4.

o. A. (1920, 3. Dezember). Okoński przemawia w parlamencie niemieckim, „Gazeta Robotnicza”, (270) 2.

Em. Cas. (1920, 12. Dezember). Okoński und polnischer Senat, „Arbeiterwacht”, (21) 2—3.

Okonsky, K. (1927, 10. Dezember) Zasady albo…?, „Gazeta Robotnicza”, (283) 2.

Gonschior, J. (2016, 6—19. Mai) Verbunden mit der Heimat — Erinnerungen: Dr. Adalbert Kurzeja OSB (1920—2016), „Oberschlesische Stimme”, (9) 4.

o. A. (1928, 3. Januar), Z chwili. Przygoda p. Okonskego, „Polska Zachodnia”, (3) 5.

o. A. (1928, 5. Januar), Cywilna odwaga, „Gazeta Robotnicza”, (4) 3.

o. A. (1921, 13. Januar), Okonsky im Bluf-Koncern, „Gazeta Robotnicza”, (9) 2.

o. A. (1921, 10. Februar). Uczciwy Genosse Okonski, „Gazeta Robotnicza”, (32) 2.

Kosiński, W. (1969, 22. Februar). Portrety śląskie: Towarzysz Karol Okoński, „Trybuna Opolska”, (52), ohne Seitennummerierung — ein Ausschnitt aus dem Staatsarchiv Oppeln, Sign. 45/2579/0/23/3597.

Okoński, K. (1963, 15—28 Februar). List do redakcji: Scholtisowi w odpowiedzi, „Poglądy”, (4) 16.

o. A. (1922, 22. April), Zjazd niemieckich socjalistów Górnego Śląska — Bezczelność blagiera Kowola, „Gazeta Robotnicza”, (91) 2.

o. A. (1920, 26. August). Die Lage in Oberschlesien — Verurteilung eines Reichstagsabgeordneten, „Freiheit — Berliner Organ der Unabhängigen Sozialdemokratie Deutschlands” (351) 2.

o. A. (1929, 8. September), Karl Okońsky znów w Katowicerce, „Robotnik Śląski”, (37) 4.

Okoński, K. (1949, 11. September). Krwawiąca granica, „Odra”, (34) 1.

Em. Cas. (1921, 16. September). Znamienne oświadczenie, „Gazeta Robotnicza”, (209) 1.

o. A. (1925, 29. September). Refleksje. Adam i Ewa Karlika, „Polak”, (223) 3.

o. A. (1936, 17. November), B. felietonista Katowicerki w obozie koncentracyjnym, „Katolik”, (267) 7.

o. A. (1924, 21. November), Wiadomości z bliższych i dalszych stron — Zabrze, „Górnoślązak”, (269) 6.

IV Sonstiges

Fikus, S. (2005). Plebiscyt i Powstania Śląskie w niemieckiej historiografii i publicystyce, unveröffentlichte Dissertation unter der Leitung von Marian Marek Drozdowski (S. 261). Warszawa: Kardinal-Stefan-Wyszyński-Universität.

Kalemba, J. (1982). Szkice z dziejów miasta i gminy Kuźnia Raciborska, Bd. 1. Kuźnia Raciborska: Ein unveröffentlichtes Werk aus der Sammlung der Gesellschaft der Landfreunde des Ratiborer Landes — Filiae in Ratiborhammer (Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, oddział terenowy w Kuźni Raciborskiej).

Kalemba, J. (red). (1994). Kronika miasta i gminy Kuźnia Raciborska w okresie powojennym (1945—1993) (wycinki z prasy, zdjęcia prasowe, fragmenty opracowań-artykułówsprawozdań itp.). Kuźnia Raciborska: ein unveröffentlichtes Werk aus der Sammlung der Gesellschaft der Landfreunde des Ratiborer Landes — Filiae in Ratiborhammer (Towarzystwo Miłośników Ziemi Raciborskiej, oddział terenowy w Kuźni Raciborskiej).


Opublikowane : 2020-12-29


KlimaschkaN. (2020). Trotz allen Stereotypen Forschungsperspektiven: politische und publizistische Tätigkeit von Karl Okonsky (Karol Okoński) in Oberschlesien. Studia Politicae Universitatis Silesiensis, 31, 95-121. https://doi.org/10.31261/spus.9825

Natalia Klimaschka  natalia.klimaschka@gmail.com
Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej / Szkoła Doktorska w Uniwersytecie Śląskim w Katowicach  Polska